Twee Egyptes op ramkoers

De straat waarop militairen maandag tientallen mensen doodschoten tijdens het grootste bloedbad in Egyptes recente geschiedenis is bezaaid met stenen, plantjes, en kartonnen bordjes. 'Bloed van een martelaar', stelt de tekst bij de kleine altaren, rondom rode vlekken op het asfalt. Een kogelgat in een reclamebord en bloedvlekken buiten het zicht van de legerbasis verderop, maken zelfverklaard ooggetuige Mohammed Khalifa (32) geloofwaardiger: onze aanvallers jaagden ons tot ver in de straat na, terwijl wij op de vlucht waren.


Nadat de aanhang van de Moslimbroeders afgelopen vrijdag al een voorproefje had gekregen van de militaire woede die hun te wachten stond, openden veiligheidstroepen maandagochtend vroeg opnieuw het vuur op hun demonstratie bij de Republikeinse Garde. Zeker 51 mensen werden doodgeschoten, 435 islamisten raakten gewond. Het leger viel ongewapende betogers aan tijdens het ochtendgebed, zeggen de Moslimbroeders en hun bondgenoten. Terroristen doodden twee militairen en wij schoten terug, zegt het leger.


De toedracht is niet geheel duidelijk, maar het waren kogels van militairen die de betogers raakten. Het geweld jaagt de kans op een langdurig gevecht tussen de islamistische aanhangers van de Moslimbroederschap en het leger - gesteund door de rest van de bevolking - verder omhoog, en leidde tot waarschuwingen voor een 'intifada' van de Moslimbroeders.


Instabiliteit is ook op politiek vlak gegarandeerd: de conservatieve islamistische partij Nour, die eerder haar steun toezegde aan een interim-regering, trok zich gisteren uit protest tegen het 'bloedbad' terug. Een interim-premier is nog altijd niet gevonden.


Staatszender Radio Egypte verklaart dat 'gewapende terroristische groepen' de Republikeinse Garde hebben aangevallen. Exact dezelfde zinsnede als de Syrische staatsmedia al meer dan twee jaar gebruiken om de oppositie aan te duiden. Een oppositie die vreedzaam begon en gewelddadig werd.


De analogie is nog véél te vroeg, maar de twee strijdende Egyptische volksdelen liggen op ramkoers. In Caïro echoën de meeste mensen naadloos de woorden van het leger. De kioskhouder, de taxichauffeur, de theedrinker op een terrasje in de gegoede wijk Zamalek, allen omschrijven ze de Moslimbroeders als terroristen. En het leger, dat is goed, dat beschermt ons. Het leger zou nooit op Egyptenaren schieten.


Nu zijn extremistische aanhangers van de Moslimbroederschap niet geweldloos. In Caïro vielen afgelopen weekeinde doden toen Morsi-aanhangers naar een demonstratie van hun tegenstanders trokken. In de Sinaï intensiveren gevechten tussen militairen en radicale islamisten, die overigens op eigen houtje handelen. Maar het merendeel van de islamisten op de sit-ins is - vooralsnog - vreedzaam.


De haat tegenover de Moslimbroederschap neemt ongekende vormen aan. De coalitie van revolutionairen en - tot voor kort - oppositieleden die Morsi ten val brachten en ageren voor democratie en vrijheid, keurt het legergeweld af, belooft een onderzoek - en jaagt dan in een adem door.


'Wij zijn in een oorlog tegen terrorisme, geleid door de Moslimbroederschap', zegt Israa Abdel Fattah, een liberale activiste die in 2011 werd genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede. Ze gilt door de telefoon: 'Hun leiders, sommigen, roepen hun mensen op om anderen te doden. Ze moeten voor het gerecht!'


Dat het leger de regie overneemt, lijkt vooralsnog niemand behalve de aanhangers van Morsi veel zorgen te baren. Het leger voert de wil van het volk uit en als ze daarvan afwijken, gaan we gewoon weer de straat op, is de teneur in het anti-Morsikamp.


Aan het einde van de middag klinken voor de Republikeinse Garde nog altijd waarschuwingsschoten. De soldaten hebben prikkeldraad uitgerold. Een Morsi-supporter, de ogen dik van slaapgebrek en een net opgetrokken wolk traangas, joelt van achter een inderhaast opgeworpen muur dat God met de soldaten af zal rekenen. Als een vijftal Morsi-aanhangers wordt gevraagd hoe ze denken te winnen tegen zo'n overmacht, wijzen ze als één man met de vinger naar de lucht. Een van hen wijst op een paarse doek die hij bij zich draagt. Hij heeft alvast zijn eigen lijkwade meegenomen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden