Twee docu's die wel even door het hoofd blijven spoken

Twee fascinerende documentaires die de komende tijd nog wel even door het hoofd zullen spoken.

1. Unknown Male Number 1

Een op het oog doodnormaal meisje verdwijnt na gymles spoorloos uit het slaperige dorpje waar ze met haar ouders woont. Geen getuigen, geen geheimen, geen rare kennissen. Alleen maar een meisje dat er net nog was, en nu niet meer.

Zo begint een op de drie tv-series, maar ook Unknown Male Number 1, dat afgelopen week tweemaal op tv was - zaterdag op NPO 3 en maandag op Canvas. Het is een documentaire die al bijna een week in mijn hoofd zit.

UMN1 vertelt het verhaal van de zoektocht naar de moordenaar van Yara Gambirasio, een 13-jarig meisje uit Brembate di Sopra. Wie op vakantie wel eens tussen de blotebenenshows op een Italiaanse commerciële zender een nieuwsuitzending heeft bewonderd, weet dat ze daar wel pasta lusten van dit soort chronache nere. UMN1 is zo'n chronaca nera, maar niet zoals Twin Peaks of Top of the Lake dat zijn. Bij het dode lichaam van Yara werd destijds dna-materiaal gevonden en UMN1 wordt daarmee plots een laboratoriumvertelling, een medische detective. Geen motieven, achtervolgingen of ellenlange verhoren, maar reageerbuisjes en witte jassen. Het handywork van de opsporing blijkt een stuk spannender dan het klinkt. Steeds als de onderzoekers in een soort forensisch drijfzand dreigen vast te lopen, neemt de werkelijkheid een bizarre afslag. Steeds wordt het tempo een beetje verder opgevoerd, tot een - geen spoilers - wonderbaarlijke climax.

2. Een wereld tussen twee oren

Een op het oog doodnormaal meisje neemt een hap van een kadetje ten teken dat het interview dat ze op dat moment geeft wat haar betreft is afgelopen. Dat meisje is Joke van Leeuwen en ze heeft zojuist alle prijzen op cabaretfestival Cameretten 1978 gewonnen. Sinds de documentaire die gisteravond over Van Leeuwen te zien was bij Het Uur van de Wolf - titel: Een wereld tussen twee oren, maker: Heddy Honigmann - vermoed ik dat ook zij de komende tijd nog wel even door mijn gedachten zal gaan.

De film biedt een mooi, vooral lief portret, met dank aan gedoseerd gebruik van de schitterendste archiefbeelden (behalve dat interview is er onder meer een onvoorstelbare line-up van 's lands grootste kinderboekenschrijvers bij Sonja Barend), maar vooral dankzij de hoofdpersoon. Als je naar haar luistert, krijg je het idee dat een van haar personages aan het woord is: een kleine mevrouw in wie een meisje woont, een kind dat de TomTom tegenspreekt, neuswarmers past en met een lamp seint met haar zoon, die een paar flatgebouwen verder woont.

Het lijkt eenvoudig om over een vlinderachtige vrouw als Van Leeuwen een lieve film maken. Is niet zo. Zoals het ook niet vanzelfsprekend is om van een beruchte moordzaak een spannende documentaire te maken. Juist wanneer de kern van het onderwerp - of dat nu de fantasie is, of het ontrafelen van een unieke molecuulstructuur - niet zichtbaar is, is het woord aan de filmmaker. Het onzichtbare dient zichtbaar gemaakt. Af en toe lukt dat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.