Reportage Venezuela

Twee chaotische dagen en vele arrestaties later zijn Venezolanen weer een illusie armer

Venezuela's president Nicolas Maduro naast Minister van Defensie Vladimir Padrino Lopez en Remigio Ceballos, stategisch operatie commandant. Beeld REUTERS

De opstand tegen het regime van de Venezolaanse president Nicolás Maduro heeft een flinke knauw gekregen. Inwoners van Caracas zijn sceptisch, na de mislukte coup van woensdag. ‘Ik heb niks met Maduro maar heb ook weinig vertrouwen in Guaidó.’

Met ferme bewegingen veegt Yesenia Martínez de lege kogelhulzen en traangasgranaten op een hoop. Het is donderdagochtend, samen met een collega-schoonmaker gooit ze de overblijfselen van de mislukte coup in een afvalbak. Martínez werpt een voorzichtige blik op de overkant van de straat, waar vijftig zwaarbewapende Venezolaanse militairen vanachter het hek van luchtmachtbasis La Carlota stoïcijns terug staren.

‘Ze zijn kennelijk voorbereid op een nieuwe aanval’, mompelt de 37-jarige Martínez. De vrouw werkt voor het naastgelegen winkelcentrum en kreeg van haar leidinggevende de opdracht de straat schoon te vegen. Naast de hulzen liggen er stukken verbrande motoren en barricades. ‘Die tanks staan daar normaal gesproken nooit’, aldus Martínez met een hoofdbeweging naar de overkant. Zwijgend veegt ze verder. ‘Ik ben bang’, zegt ze na een tijdje. ‘Ik wil geen burgeroorlog.’

Dinsdag leek die burgeroorlog plotseling heel dichtbij. Vlak voor zonsopgang verscheen oppositieleider Juan Guaidó voor de Carlota-basis, omringd door militairen. Hij kondigde het einde aan van de heerschappij van socialist Nicolás Maduro. ‘De militairen staan aan onze kant’, aldus Guaidó, die de bevolking opriep de straat op te gaan voor wat hij ‘de eindfase van operatie vrijheid’ noemde. ‘Het moment is nu.’

Blauwe lintjes

Twee chaotische dagen, vier doden, honderddertig gewonden en honderden arrestaties later, blijkt het moment toch niet nu. De overgelopen militairen, herkenbaar aan blauwe lintjes om de arm of blauwe zakdoeken voor het gezicht, bleken geen steun te hebben. Of in ieder geval hadden hun collega’s niet de moed zich bij hen te voegen. De Venezolaanse bevolking, dinsdagochtend nog met hooggespannen verwachtingen, is opnieuw een illusie armer.

‘Ik weet het niet meer’, zegt Martínez met een zucht. ‘We kunnen zo niet verder, maar ik zie niet snel iets veranderen. Ik heb niks met Maduro maar heb ook weinig vertrouwen in Guaidó.’ Als alleenstaande moeder van drie kinderen houdt Martínez zich voornamelijk bezig met overleven. ‘Ik zou het liefst het land uit willen’, zegt ze en veegt de laatste resten afval bij elkaar. ‘Maar ik heb geen geld om paspoorten te regelen.’

‘In januari dachten we nog dat Maduro snel zou vallen’, vertelt Armando Diaz, die even verderop een winkel heeft. Vanwege de onrust hield Diaz zijn winkel dinsdag en woensdag dicht, pas op deze donderdagochtend ontdekt hij dat er kogelgaten in zijn ramen zitten. ‘Er is hier aan het einde van de straat een 27-jarige vrouw doodgeschoten’, zegt hij terwijl hij de schade inspecteert. ‘Maar deze gaten kunnen ook door rubberkogels veroorzaakt zijn.’

Buitenland

De 46-jarige ondernemer is zeer te spreken over Guaidó, de 35-jarige politicus die zich in januari uitriep tot interim-president en sindsdien alles in het werk stelt om Maduro van zijn troon te stoten. ‘Dinsdag is wel gebleken dat we het niet alleen kunnen’, zegt hij. ‘We hebben hulp nodig uit het buitenland, dat is de enige manier om Maduro weg te krijgen.’

Diaz heeft nog altijd hoop, maar vond de actie van dinsdag niet zo handig: ‘Het was slecht gepland. Volgens mij zat Leopoldo erachter, die is een stuk radicaler dan Guaidó.’ Hij refereert aan Leopoldo López, een vooraanstaande politicus die in 2014 is gearresteerd tijdens een demonstratie. Dinsdag stond López, voor veel Venezolanen een held, plotseling naast Guaidó. Politieagenten zouden hem die ochtend uit zijn huisarrest hebben bevrijd. ‘Leopoldo is vrij’, gonsde door het land.

Maar ook die euforie was van korte duur. Diezelfde dag nog verschanste López zich met vrouw en kind in de Spaanse ambassade, donderdag heeft het regime een arrestatiebevel tegen de politicus uitgevaardigd. Op huisarrest hoeft hij nu niet meer te rekenen. Mocht López in handen vallen van de autoriteiten, dan zal hij de rest van zijn straf in de cel moeten uitzitten.

Spanje heeft laten weten dat het niet de intentie heeft om López aan de Venezolaanse autoriteiten te overhandigen. De regering in Madrid zei dat ze hoopt dat Venezuela de onschendbaarheid van de ambassade respecteert. Vanuit zijn Spaanse onderkomen zei López dat hij tijdens zijn huisarrest had gesproken met ‘commandanten en generaals’, voorafgaand aan de protesten deze week. Hij kondigde aan dat meer militaire acties zullen volgen. Lopéz verwacht dat Maduro ‘binnen weken’ is afgezet.

Trapsgewijs

Guaidó deed woensdag zijn best de moed erin te houden. ‘Donderdag beginnen we een trapsgewijze staking’, liet hij weten. Alle sectoren moeten een voor een het werk neerleggen, tot het uitmondt in een nationale staking. Guaidó riep de Venezolanen daarbij op blauwe lintjes te dragen, om zo te laten zien aan welke kant ze staan. ‘We zijn op de goede weg.’

Maar donderdag is geen blauw lintje te bekennen in de straten van Caracas. Ook wijst niets op een staking, en op het Twitteraccount van Guaidó is het sinds woensdagavond oorverdovend stil. Guaidó spreekt donderdag wel met de Braziliaanse krant Folha de São Paulo over de mislukte coup: ‘We zijn met veel militairen in gesprek, en er zullen zich meer bij ons voegen’, zei hij. ‘Helaas is dat dinsdag nog niet gebeurd, ik begrijp dat men daar gefrustreerd over is.’

Maduro en zijn aanhangers, nog zo’n 15 procent van de bevolking, kijken juist triomfantelijk terug op de afgelopen dagen. ‘We hebben de vijandelijke aanval succesvol afgeslagen’, aldus een montere Maduro. ‘Leve de Revolutie.’ Donderdag bezocht de socialist een legerbasis in Caracas, waar hij zich met duizenden marcherende militairen liet filmen. De boodschap is duidelijk: ‘Het leger staat aan mijn kant.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden