Twee Baarles blijven ondanks euro gescheiden

Twaalf landen ruilden hun nationale munten in voor de euro. Het werk van de politici zit erop, nu al laat de euro in de praktijk zijn kracht zien....

'Een vriend had een droom', zegt Teun van Vliet, de oud-wielrenner, zittend onder de gele trui die hij in 1988 won. De trofee van de Tour de France hangt aan de muur van Teuns café-restaurant De Pomp in Baarle-Nassau. 'Mijn vriend had gedroomd dat we de gulden en de frank gingen begraven in een loden kist.' Het was een ouderwetse plechtigheid met paarden, koetsen en heel veel zwart. En uit de kist verrees de euro. Van Vliet was even stil. Daarna zei hij tegen de dromer: 'Een geweldig idee, daar gaan we wat meedoen, we richten een euro-standbeeld op'.

Hij belde naar de twee gemeenten van het dorp met zijn dertig enclaves. De Nederlandse kant toonde zich geïnteresseerd, Baarle-Nassau zal komende week het voorstel behandelen. De Belgen waren enthousiast. Een van de schepenen van Baarle-Hertog bood twee graven aan op het Oude Kerkhof. Probleem is echter dat de graven op Belgisch gebied liggen, terwijl het euro-standbeeld op de grens zal moeten liggen. En die loopt dwars door het voetpad. 'We zijn er nog niet uit', zegt Van Vliet. Ter wille van de Belgen is de begrafenis gesteld op 28 februari en niet op 31 januari als de gulden officieel ter ziele gaat.

Om alle misverstand te voorkomen, Van Vliet heeft de komst van de euro met vreugde begroet. Bijna alle klanten betalen met euro's en hij doet niet moeilijk als iemand afrekent met wat guldens of franken, en het tekort aanzuivert met euro's. 'Want over een paar weken is het allemaal voorbij.'

Maar tegelijkertijd verdwijnt opnieuw een symbool van het dorp met twee maten . Baarle was altijd zowel binnen- als buitenland. Eens was het een ideaal smokkelparadijs, want wie doet je wat als de achterdeur op Nederlands en de voordeur op Belgisch grondgebied ligt? Met de introductie van de euro kwamen de mooie verhalen weer boven en is, weer precies op de grens, een beeld van de Pungelaer, de meestersmokkelaar, onthuld, in aanwezigheid van twee stokoude kommiezen.

De prijsverschillen worden steeds kleiner, maar hopelijk niet helemaal, zegt een verkoopster van de shag en pijptabak, 'want die is bij ons in België nog altijd goedkoper'. Een frietbakker, die als kind, wonend op Nederlandse grondgebied, koffers vol roomboter meenam voor zijn leraren in België, voorspelt flinke veranderingen: de Belgen die terugkwamen van de Efteling, maakten hier hun laatste guldens op, zoals de Nederlanders hun laatste franken.

En dat je nu ook in Nederland eens per maand op zondag kunt winkelen, is duidelijk te merken. In Baarle-Nassau zijn de winkels sinds jaar en dag op zondag open, omdat zij niet konden achterblijven bij Baarle-Hertog. 'De gouden tijden zijn voorbij, de gelukzoekers vertrekken. Wij moeten ons richten op kwaliteit en extra attracties, zoals misschien het euro-monument', zegt de frietbakker.

De Europese grenzen vervagen, maar in Baarle zijn ze duidelijker aangegeven dan ooit. Ook in de Rabobank waar liefst 180 mensen werken (op een bevolking van zesduizend), dwingt de euro tot nieuwe initiatieven. Harmonisatie van wetten en belastingen lijkt onvermijdelijk, maar de Belgische Rabo-klanten worden keurig in de ouderwetse pluche zithoek ontvangen, terwijl de Nederlanders kordaat rechts bij het loket op hun beurt moeten wachten. 'Het is hier heel bijzonder,' zegt een medewerkster, die uit Zeeland komt en iedere dag op en neer pendelt. 'De psychologie van de euro is heel leuk, ik sprak iemand die altijd naar een Belgische slager ging, maar nu ook, vanwege de prijzen in euro's, naar een Nederlandse slager gaat, terwijl je toch altijd bij beide winkels in franken en guldens kon betalen.'

In het gemeentehuis van Baarle-Hertog vraagt burgemeester Fons Cornelissen zich af of de euro het toerisme zal aanmoedigen. 'Veel van de charme verdwijnt, maar de enclaves blijven zeker bestaan. Negen keer is de afgelopen eeuwen geprobeerd ze op te heffen. Tevergeefs. Onze culturen zijn te verschillend.' Cornelissen is een gekozen burgemeester, diep in de zeventig, en een man van het volk, die nooit een begrafenis zal overslaan. Het afscheid van de 'twee portemennees' doet hem pijn. Maar hij erkent de voordelen en ziet tevreden de twee landen dichter naar elkaar kruipen .

Cornelissen heeft veel zien veranderen, de samenwerking loopt steeds soepeler, agent en veldwachter zitten in hetzelfde gebouw, maar de Nederlandse agent mag niet met een vuurwapen Baarle-Hertog in. De vuilnisophaal biedt problemen, omdat buitenlands vuil België niet in mag, en zowel over straatverlichting als riolering is jaren geruzied, want wetten, opvattingen, structuren, financiering lopen sterk uiteen. Ideaal zijn de oplossingen niet en over de breedte van het trottoir wordt nog altijd gebakkeleid.

Europa-vorsers blijven gefascineerd door het siamese misbaksel en in het Heemhuis wordt ter ere van de euro de tentoonstelling 'Baarle-Nassau, Baarle-Hertog, Proeftuin van Europa,' gehouden. De nieuwe munt zal niet verenigen, wat de historie gescheiden heeft. Sophieke van boetiek Dominique zegt: 'Heel dwaas, iedereen wil een nieuwe portemennee'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden