Tv-studio van een generatie

De Meerpaal was even weids van opzet als de omliggende polder. 'Hilversum' wist de weg naar het ontmoetingshuis van Dronten snel te vinden. Nu is de televisie weg en dreigt de vergetelheid voor 'het Ding'. Dan maar de monumentenstatus.

DRONTEN - Stuif es in kwam ervandaan. Telebingo stond er, en Toi toi toi bij Ted, Zeskamp en Mik. Het was een vertrouwde afronding in de aankondiging van tv-omroepsters. 'Vanuit De Meerpaal in Dronten...!' En dan verschenen de coryfeeën van Hilversum in beeld: Ria Bremer, Mies Bouwman, Ted de Braak, Dick Passchier en Judith Bosch en de Boertjes van Buuten.


Dat was toen, de jaren zeventig vooral, met een echo tot halverwege de jaren tachtig. Nu staat er theater op het programma, de jeugdvoorstellingen Elmo is jarig en Dik Trom, Droog Brood en Wouter Hamel komen, de bieb is er, binnen hangt een oproep tot deelname aan een seniorenpopkoor en in de foyer was gisteren koersbal. De Meerpaal is al lang weer van Dronten en omgeving. Alleen een decorstuk van Stuif es in (niet origineel) herinnert aan de tv-tijd.


In het besef dat de vroegste geschiedenis in de Flevopolder snel kan verdwijnen, wil de gemeente Dronten het gebouw, dat koningin Juliana in 1967 opende, een monumentenstatus toekennen, ook al is het originele ontwerp van Frank van Klingeren door twee ingrijpende verbouwingen al danig van aanzicht veranderd. Maar op een complex dat Dronten in alle Nederlandse huiskamers bracht, moet je zuinig zijn.


Dat het Hilversumse circuit De Meerpaal geregeld in bezit zou nemen, was niet voorzien. Het gebouw was destijds opgetrokken met als voornaamste doel het smeden van een band tussen de bewoners die zich als pioniers op het nieuwe land hadden gevestigd. Het moest een ontmoetingsplaats worden, onder een dak van 70 bij 50 meter, tussen vier glazen wanden - in de volksmond heette de constructie met weinig precisie 'het ding van Dronten'.


De producenten uit het Gooi kwamen af op een vlakke vloer van 1.600 vierkante meter. Dat was het marktplein, waar ook op werd gesport. Verdere bestanddelen: een landbouwbeurs, een café en een theater in de vorm van een ei, met tribunes rond het podium. Alles werd open gelaten. Vergaderzalen hadden geen muren. Als er werd gejuicht tijdens een wedstrijd, moesten de acteurs op het toneel even een pauze inlassen. Verderop rinkelde het glaswerk aan de bar. Hier werd een gemeenschap gecreëerd. 'Ontklonteren' was Van Klingerens paradigma.


Of het werkte, destijds, dat ontklonteren? Rien van de Belt, beheerder in De Meerpaal en Drontenaar sinds 1962, aarzelt. 'Er bestaan hier nog steeds Friese en Drentse verenigingen. Dat zegt wel iets. Maar de scherpe lijnen zijn er niet meer. Daar heeft dit gebouw aan bijgedragen.'


De tv liet na de bouw van Hilversumse studio's Dronten steeds meer links liggen. In 1988, vlak na de privatisering en de opdracht meer inkomsten te genereren, werd de liefde voor het behoud van het gedachtegoed van Van Klingeren voor het eerst op de proef gesteld. Het Zwolse bureau De Gruyter tekende een verdieping met wel afgesloten ruimten, het ronde theater werd lijsttoneel. Van Klingeren verzette zich destijds fel tegen de ingrepen. Tijdens raadsvergaderingen nam hij een hoorn mee om het debat te verstoren.


Latere sloopplannen stuitten op nieuw verzet, waarna in 2005 een ingrijpender renovatie volgde, naar ontwerp van Atelier Pro. De grenzen werden niet langer bepaald door het dak. In een uitbouw aan de achterzijde kwam een theaterzaal, in een vleugel aan de voorkant werd de bibliotheek ondergebracht. De voorpui schoof naar binnen. De contouren van het ei bleven, maar het biedt nu onderdak aan een bioscoop en een café. Er zijn lokalen voor muziek, dans en beeldende kunst bijgekomen.


Of De Meerpaal nu nog het predicaat van monument verdient? Beheerder Van de Belt vindt van wel. Het grote plein is gebleven. Onder het nieuwe dak zijn de originele stalen spanten en de negen pilaren zichtbaar. Twee glazen gevels staan nog op hun plek. 'En er zitten nog steeds verschillende functies onder één dak. Dat is toch in de geest van Van Klingeren.' Interim-directeur Frans Rienstra heeft gemengde gevoelens. 'De historie moeten we respecteren, maar of er nog iets veranderd mag worden, is onduidelijk. Het plein blijft een kille entree.'


Van Klingerens erfenis weerspiegelt zich ook in de jongste aanpassingen. Bovenop de liftkoker naast de toneeltoren staat een meerpaal. Op de top ervan brandt licht tijdens een voorstelling. Mogelijk dat de Drontenaren zich dan afvragen of ze er toch maar beter bij hadden kunnen zijn, samen met de anderen.


50 jaar


Dronten wil naast De Meerpaal nog zeventig gebouwen als monument aanwijzen. De gemeente markeert zo samen met Biddinghuizen en Swifterbant dat zich daar, in de Flevopolder, vijftig jaar geleden de eerste bewoners vestigden. De monumentenstatus gaat gelden voor kerktorens, scholen en woningen. Een van de projecten vormen de eerste huizen in Dronten, ontworpen door Romke de Vries.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden