Tv-presentator die naar de wapens greep

Abdoel-Chalim Sadoelajev leek aanvankelijk niet meer dan een marionet van Russisch aartsvijand nummer één, Sjamil Basajev. Maar de Tsjetsjeense moslimextremist genoot gezag onder militante groeperingen....

Corine de Vries

De Tsjetsjeense rebellenleider Abdoel-Chalim Sadoelajev is zaterdag gedood tijdens een vuurgevecht met de speciale politie, zo heeft het Kremlin-gezinde bewind in Tsjetsjenië verklaard. ‘De terroristen zijn letterlijk onthoofd’, zei premier Ramzan Kadirov. ‘Hier komen ze nooit meer bovenop.’

Sadoelajev zou zijn omgekomen in zijn thuisstad Argoen, 30 kilometer ten oosten van de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny. Hij was volgens Kadirov bezig met het voorbereiden van een terreuractie voor tijdens de G8-top in St.-Petersburg, waar half juli de leiders van de acht machtigste landen bijeenkomen. De Russische FSB heeft Sadoelajevs dood bevestigd. De rebellen lieten op hun website Kavkazcenter.com weten nog geen interne bevestiging te hebben van de dood van de leider.

De 36-jarige Sadoelajev was sinds 2005 president van de Tsje-tsjeense republiek Itsjkerië, zoals de separatistische rebellen het door hen onafhankelijk verklaarde Tsjetsjenië noemen. Hij volgde Aslan Maschadov op, de gematigde leider die was omgekomen tijdens een aanval van het Russische leger op het huis waar hij zich schuilhield. ‘Sadoelajev was een vertrouweling van Maschadov, ze werkten nauw samen’, zegt Achmed Zakajev, minister van Cultuur van de rebellenregering die al jaren als vluchteling in Londen woont.

Sadoelajev was bij zijn aantreden een grote onbekende, en nog steeds is de informatie over zijn achtergrond summier. Hij was een fundamentalistische moslim, die onder Maschadovs presidentschap toezag op de invoering van de sharia-rechtspraak in de republiek. Tijdens de tweede oorlog in Tsje-tsjenië, die begon in 1999, presenteerde hij een religieus programma op de tv-zender van de separatisten. Zijn vrouw zou enkele jaren geleden tijdens een speciale operatie van het Russische leger zijn verdwenen.

Sadoelajev leek aanvankelijk niet veel meer dan een marionet van de radicale leider Sjamil Basajev, de terrorist die wordt gezien als het brein achter de bloedig geëindigde gijzelingsacties in het Moskouse theater en de school in Beslan. Maar volgens Zakajev werd hij gerespecteerd en genoot hij gezag onder de militante groeperingen. Sadoelajev was voorstander van het uitbreiden van de terreuracties tegen het Russische leger buiten de grenzen van Tsjetsjenië. In interviews liet hij weten tegen het aanvallen van burgerdoelen te zijn.

De Russische autoriteiten verdenken hem van het organiseren van de ontvoering van de Amerikaan Kenneth Gluck van Artsen zonder Grenzen in 2004, zo meldde radio Echo Moskvi. En Mas-chadov zou hem hebben aangewezen als medecoördinator van de aanval op diverse overheidsinstanties in Ingoesjetië in 2004, waarbij negentig mensen om het leven kwamen. De wapens uit het toen geplunderde depot werden in september 2005 door de terroristen in Beslan gebruikt.

Sadoelajevs dood is een opsteker voor de pro-Russische autoriteiten, die allang zeggen dat de situatie in Tsjetsjenië normaliseert en dat de rebellen steeds meer verzwakken. ‘Sadoelajevs dood zal geen ingrijpende gevolgen hebben voor de situatie in de Tsjetsjeense republiek’, zei de pro-Moskouse president Aloe Alchanov. ‘Hij heeft nooit veel invloed gehad. Mensen wisten vrijwel niets van hem. De situatie in Tsjetsjenië is stabiel en Sadoelajev noch zijn opvolgers zullen erin slagen om de positieve veranderingen in de regio een halt toe te roepen.’

Maar de Russische vijand nummer één, Basajev, loopt nog altijd vrij rond. Die zette afgelopen week 25 duizend dollar op het hoofd van Ramzan Kadirov. Ook verklaarde Basajev dat hij 50 duizend dollar heeft betaald aan degene die Achmad Kadirov, Ramzans vader en de voormalige president van Tsje-tsjenië, in 2005 met een bomexplosie doodde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden