Tv-pionier die achter de schermen bleef

Leen Timp stond vooral bekend als de man van. Ten onrechte: het betrof hier een veelzijdig pionier van de Nederlandse tv, een man vol van idealen.

Leen Timp is vooral bekend als de gemaal van de reservekoningin van Nederland waartoe Mies Bouwman na de actie Open Het Dorp in 1962 door criticus Nico Scheepmaker werd uitgeroepen. Maar Timp is zelf een van de belangrijkste televisiepioniers en regisseurs van Nederland geweest.


Hij was een van de drie cameramensen (de andere twee kwamen van Philips) die in de eerste twee jaar van de televisie alle opnames deden. Hij won in 1961 de allereerste Nipkow-schijf voor het programma Kunstgrepen dat werd gepresenteerd door Pierre Janssen. Timp liet de camera speciaal richten op diens trillende vingers zodat ook een groot publiek gefascineerd zou raken in deze verteller over kunst.


Timp overleed afgelopen vrijdag in zijn woonplaats Elst op 92-jarige leeftijd. In de weken daarvoor was hij in het ziekenhuis opgenomen vanwege hartproblemen. Hij laat zijn vrouw, die dit jaar 84 wordt, en vier kinderen en kleinkinderen achter.


Timp was afkomstig uit een vrijgevochten nest in Delft. Hij was het petekind van de roemruchte anarchist Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Hij studeerde voor de oorlog op de Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag. Tijdens de oorlog reisde Timp als onderduiker mee met een circus waarbij hij in aanraking kwam met het verzet. Hij kreeg de opdracht van de Binnenlandse Strijdkrachten om tijdens de hongerwinter van 1944/45 een fotodocumentaire te maken.


De stap naar de filmcamera was snel gezet. Tijdens bevrijdingsdag was hij de cameraman van de Legerfilmdienst. In de jaren daarop werkte hij voor de Wereldomroep. Toen de experimentele televisie in 1951 begon, werd hij daarvoor gevraagd.


In Hilversum ontmoette de inmiddels gescheiden Timp twee jaar later een jonge omroepster van de KRO: Mies Bouwman. Toen geruchten de ronde deden dat de twee een verhouding hadden, werd Bouwman bij de in wit habijt gestoken KRO-baas pater Kors geroepen. Hij zette haar voor het blok. Bouwman weigerde de relatie te beëindigen, waarna ze werd ontslagen. In 1955 trouwde ze met Timp, nadat hij in vaste dienst van de AVRO was gekomen. In 1960 besloot hij ontslag te nemen. Hij had idealen over de opvoeding en artistieke ontwikkeling van de arbeidersklasse. Timp ging verder als freelancer.


Samen met zijn vrouw nam hij daarna het initiatief tot het satirische VARA-programma Zo is het toevallig ook nog 's een keer, waarin heilige huisjes werden geslecht. Het maakte Bouwman tot een mikpunt van persoonlijke aanvallen. Timp won er in 1966 wel een Televizierring mee.


Tegelijkertijd nam hij samen met professor Fred Polak en de journalist Henk Schaafsma het initiatief tot de oprichting van de educatieve Televisie Academie, die onder de naam Teleac een plek in het bestel kreeg. Hij was ook de regisseur van de toentertijd mateloos populaire Grand Gala du Disques en de bloemendefilés op koninginnedag bij paleis Soestdijk.


Toch was Timp bovenal de man achter de programma's waarin zijn vrouw tot de grootste televisiester van Nederland uitgroeide: het praatprogramma Mies en scene en vooral de quiz Eén van de Acht waar heel Nederland op zaterdagavond voor thuis bleef. Ze selecteerden zelf de kandidaten en Bouwman kocht op maandagochtend alle cadeaus bij De Bijenkorf voor in totaal 999 gulden.


Zijn laatste programma maakte Timp toen hij 75 was: een vierdelige serie over het nieuwe Wetboek van Strafrecht voor de NCRV. Wegens tegenvallende kijkcijfers werd het na twee afleveringen al gestopt. 'Er waren echt andere tijden aangebroken op televisie. Het ging nu om marktaandeel. Ik kende dat woord niet eens. Ons vak bestaat niet meer', stelde hij vast in NRC.


Als freelancer was Timp verantwoordelijk voor meer dan 1500 producties. In 1980 werd hij Ridder in de orde van Oranje-Nassau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden