Tv-journalist Sakir Khader dacht even dat hij echt de Griekse cel in moest: 'Shit, vijf maanden van mijn leven weg'

Een agent wijst naar zijn middel, zegt 'That's a belt' en bootst een bomgeluid na

Brandpunt-journalist Sakir Khader is sinds woensdagavond terug in Nederland. Hij zat twee dagen vast in Griekenland, nadat hij was opgepakt omdat hij zich op militair terrein bevond. Hij maakte daar een reportage over vluchtelingen voor het televisieprogramma Brandpunt.

Beeld Sakir Khader

Khader, tot begin dit jaar werkzaam voor de Volkskrant, werd op dinsdagmiddag door de Griekse rechter tot vijf maanden cel veroordeeld. Even dacht hij dat hij daadwerkelijk de gevangenis in moest. 'Ik kreeg knikkende knieën en dacht: shit. Vijf maanden van mijn leven zijn gewoon weg', zegt hij telefonisch. Maar celstraffen voor dergelijke vergrijpen worden in Griekenland pas vanaf drie jaar ten uitvoer gebracht, vertelde de rechter vijf minuten nadat hij de vonnissen kenbaar had gemaakt.

Twee dagen eerder, rond tien uur op maandagochtend, werd hij door de politie meegenomen, toen hij zich met een groep vluchtelingen verschool in een Grieks bos aan de grens met Turkije. Khader had daar afgesproken met een Iraakse familie om ze te volgen voor het KRO-NCRV-programma Brandpunt. Ze zouden vanaf daar hun tocht voortzetten naar de hoofdstad Athene, van waaruit ze verder zouden reizen naar Duitsland.

Dit is zijn verhaal

Huilende kinderen verraden de locatie van de vluchtelingen aan patrouillerende agenten, die vanwege de grootte van de groep - dertig vluchtelingen plus Khader - de versterking van een legertruck oproepen. De politie sleurt de vluchtelingen - die niet meewerken uit angst weer over de Turkse grens te worden gedropt - de truck in. Kader: 'In een nekklem, over het gras, een heuvel af.' Uiteindelijk gaat iedereen mee.

Hoewel Khader een Nederlandse id-kaart, twee perskaarten en een flinke camera bij zich heeft, moet ook hij de truck in. 'Jij bent een smokkelaar', zeggen de agenten tegen hem. Zijn apparatuur noemen ze 'zijn vermomming'.

De truck rijdt naar een politiebureau, waar agenten Khader in een hok helemaal laten uitkleden. 'Ze controleerden alles.' De sfeer is vijandig, zegt Khader. Agenten schreeuwen voortdurend 'bek houden' en 'klootzakken' in het gezicht van de arrestanten.

Na urenlang wachten vertelt een agent dat hij binnen een uur voor een aanklager wordt geleid. Dat gebeurt niet. In plaats daarvan rijdt een busje hem naar de gevangenis. 'Pas daar hoorde ik dat ik gearresteerd was.' Khader vraagt of hij een advocaat mag bellen, maar hij moet zijn mond houden.

Dezelfde avond keert Khader terug naar het politiestation, waar hij zijn cel met zes vluchtelingen deelt. De cel is koud, klein en heeft een plashoek die zorgt voor een penetrante geur. Op de muren staan de Arabische namen van eerdere bezoekers gegraveerd. Het matras bestaat uit schuimblokken.

Middenin de toch al oncomfortabele nacht wordt Khader gewekt door een agent, die eist dat hij met de 'intelligence' - inlichtingendienst - gaat praten. Hij wordt naar een andere ruimte geleid, waar een vreemde man zit.

Zwijgrecht

'Wat vind je van IS', vraagt hij Khader. Khader beseft dat niets zeggen in zijn nadeel zou werken, en stelt, ondanks het zwijgrecht waar hij zich op heeft beroepen, dat hij niets met die terreurorganisatie te maken heeft. Na anderhalf uur wordt hij weer naar zijn cel gebracht.

Het is niet de eerste keer dat hij als IS-strijder wordt geïdentificeerd. Soms is dat spottend, soms serieus. Een agent wijst naar zijn middel, zegt 'That's a belt' en bootst een bomgeluid na. Zelfs een tolk zegt dat hij van afstand zou denken dat Khader van IS is. Niet alleen in Griekenland heeft hij daar last van: enkele jaren eerder wordt Khader in Brussel door een commando uit een groep journalisten geplukt, met de vraag 'wat hij daar deed'.

Khader probeert zich daar niet druk om te maken, zegt hij nu. 'Ook al scheer ik mijn baard af, ik blijf Arabier. Dat stroomt door mijn bloed en zie je in mijn ogen. Hoe ik me ook aanpas, ik word altijd benadeeld.'

De angst bij de autoriteiten snapt hij. 'Dat komt allemaal door die video's van IS, waarin mannen met baarden en wilde haren schreeuwen dat ze eraan komen.' Maar, voegt hij toe, 'als ik met papieren aantoon dat alles klopt en ik word niet geloofd - dat slaat nergens op.'

Rechtbank

Op dinsdagochtend wordt Khader met vier anderen geboeid in een busje gegooid en naar de rechtbank gereden. Om half 12 spreekt Khader de aanklager, om half 3 de rechter. Die vraagt of hij behoefte heeft aan een advocaat, waarop Khader zich hardop afvraagt wat dat voor zin heeft als de rechtszaak al is begonnen.

De rechter vraagt waarom hij zich op het militaire terrein bevond. Nergens stond aangegeven dat het verboden terrein was, reageert Khader, en bovendien heeft hij al twee keer eerder probleemloos op dezelfde plek beelden gemaakt. Het overtuigt de rechter niet, en hij veroordeelt Khader tot vijf maanden cel. De vluchtelingen krijgen soortgelijke straffen, onder meer voor het illegaal binnendringen van een land. Khader: 'Een vluchteling die een land illegaal binnenkomt, dat kan helemaal niet.'

Nadat hij heeft gehoord dat hij niet de cel in hoeft, krijgt de opgeluchte Khader op het politiebureau zijn spullen terug, en wordt hij afgezet bij een busstation. Op woensdagavond landt Khader in Amsterdam. De familie die hij zou volgen zit in een vluchtelingenkamp en kan volgens Khader binnenkort haar weg naar Athene vervolgen. Khader zal namens Brandpunt terugkeren, om dat vast te leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.