Tv eist zijn slachtoffers. Zonder mededogen

Jean-Pierre Geelen

Televisie eist zijn slachtoffers, en plaatst ze met regelmaat op het eigen podium. Zonder mededogen.

Pieter Hilhorst tegenover de pers over zijn verlies. Foto Marcel van den Bergh

In de politiek moet je dus ook niet wezen. 'Politiek is een onveilige omgeving', zei kortstondig Amsterdams PvdA-wethouder Pieter Hilhorst woensdag in DWDD. 'Je wordt harder afgerekend op wat je fout doet dan geprezen om wat je goed doet.'

Hij kan het weten en schreef een openhartig boek over zijn mislukking als politicus. Politiek is reclame geworden, en macht en marketing, weet hij nu. 'Politici worden door de harde kritiek precies zoals het beeld is dat mensen hebben over politici.'

Het begon er al mee dat hij zijn 'linkse haar' liet knippen. Zijn dochter vertelde in DWDD dat papa de hele dag door het huis liep met een glas water en een rietje. Had hij van acteurs geleerd: dan word je niet schor. Zoals Matthijs van Nieuwkerk de patiënt toesprak: 'Ach, jongen.'

Daarmee lijkt het politieke theater een opvallende overeenkomst te vertonen met dat andere volkstoneel. 'Televisie is een gevaarlijk medium.' Dat zei Claudia de Breij woensdag in een interview met NRC Handelsblad. Vóór (live-)opnames waren soms wel vier mensen met haar bezig: make-up, haar, drankje, peppraatje. 'Dat dóét iets met je. Waar het theater mij met beide benen op de grond houdt (...) geeft televisie een vertekend beeld. Ik werd er ongelukkig van: zo vaak met mijn hoofd op tv.'

Wat tv aanricht bij de hoofdrolspelers is nog een mooi onderwerp van studie. Cabaretier Paul van Vliet had de wijze les zelf aan De Breij - best vaak op tv voor iemand die er ongelukkig van wordt - gedoceerd, toen zij bij bekende ouderen op consult was voor 'een lang en gelukkig leven': 'Een valkuil is dat je in je eigen glorie gaat geloven.'

Televisie eist zijn slachtoffers en plaatst ze met regelmaat op het eigen podium. Zonder mededogen.

Maar evengoed weten we nog veel te weinig over de effecten van die permanente tentoonstelling aan de andere zijde van het beeldscherm. De Nederlander kijkt volgens onderzoek uit 2014 van de Stichting Kijkonderzoek gemiddeld 3 uur en 20 minuten per dag televisie. Hoe gezond is dat tv-kijken eigenlijk?

Bezorgde lezer Hans Moolenaar bekommerde zich om de toestand van deze kijker, en daarmee om elke kijker. Hij schreef: 'Realiseer je je wel dat je op mentaal gebied schade hebt opgelopen die de komende jaren pas langzaam weer herstelt?' Nee, geen idee. Ziedaar de ingebakken weeffout: 'Je hersenen sturen je ogen naar een vierkant vlak, maar de wereld is rond.'

Dat laatste lijkt me anders: de ogen sturen de hersenen een kaartje vanaf een vierkante planeet, maar de wereld is inderdaad rond. Zie die maar eens een beetje waarheidsgetrouw te projecteren op dat rechte vlak.

Toen ik op 2 januari 2009 mijn eerste tv-recensie zou gaan schrijven, over de toenmalige wildgroei aan oudejaarsconferences op tv, was het oordeel nog niet geveld of een acute, hevige buikgriep diende zich aan, waarna de eersteling rillend ter aarde kwam op een bedje van koorts en kots. Met een beetje goede (of kwade) wil zou je er een symboliek in kunnen zien. Of een waarschuwing.

Twee forse griepaanvallen, gekneusde ribben en een hersenschudding zijn inmiddels bij het belastend materiaal gevoegd.

Je kunt je laten behandelen, maar bij het UMC Utrecht moet je niet wezen. Zembla onthulde een angstcultuur aldaar, en een 'onveilig opleidingsklimaat' op de kno-afdeling. De patiëntveiligheid was in gevaar.

Dat alles dóét iets met je.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.