Tuzla vindt vergaderen steeds leuker

In de Bosnische stad loopt het storm bij het theater. Avond aan avond wordt daar een plenum gehouden, waar de burgers hun rechten laten gelden. Politici zijn nergens te bekennen.

TUZLA - Wat is er toch aan de hand bij het theater? Voor de ingang drommen een paar honderd mensen bijeen. Zo populair is toneel toch niet in Tuzla? En inderdaad, ze zijn niet gekomen voor de Revisor van Gogol. Nee, ze zijn gekomen voor het plenum.


Plenums, zo worden in het Bosnische Tuzla de vergaderingen genoemd waarop de inwoners sinds de volksopstand van afgelopen vrijdag hun rechten laten gelden. Elke avond worden ze gehouden, en dat op een democratische manier. Er wordt gestemd bij handopsteken en iedereen is welkom. In de zaal zitten jong en oud door elkaar, van hoogleraren tot arbeiders.


Alleen de politici en hun achterban laten het afweten, maar dat kan natuurlijk niet verwonderen. Door de wijdverspreide corruptie hebben zij bij de meeste inwoners afgedaan.


Ordentelijk verloop

De vergadering van vanavond is al de zesde op rij, en zoals de voorbije keren heeft ook nu iedereen het recht zijn mening te uiten. Om alles een beetje ordentelijk te laten verlopen hebben de sprekers een nummer gekregen. Een voor een staan ze recht: - We moeten een eind maken aan de vriendjespolitiek. - Ik kom uit Lukavac. Wij staan achter jullie. - Ik stel voor om een klein protest te organiseren voor Hotel Tuzla. De eigenaar is een geldwolf die zijn personeel uitbuit. - Ik stel voor om een klok te installeren zodat de spreektijd niet wordt overschreden.


En elke keer wordt luid geapplaudisseerd.


Ja, het vergaderen bevalt ze wel, de inwoners van Tuzla, een door Bosnische moslims gedomineerde industriestad ten noorden van Sarajevo. Sinds ze vorige week vrijdag hun eerste plenum hielden is het aantal aanwezigen elke dag gegroeid.


Het begon heel bescheiden, met elf deelnemers, maar daarna was er geen houden meer aan. De volgende dagen kwamen er twintig, vijftig, tweehonderdvijftig en tenslotte vijfhonderd deelnemers opdagen.


En het blijft niet bij Tuzla. Ook in Sarajevo en nog een paar andere steden worden ondertussen volksvergaderingen gehouden. Ze moeten een tegenwicht bieden tegen de door corrupte politici gedomineerde parlementen.


De initiatiefnemer van dit democratische reveil is een 36-jarige filoloog, Damir Arsenijevic. Hij was het die afgelopen vrijdag, na de bestorming van het regeringsgebouw, de eisen van de betogers formuleerde: er moet een einde komen aan het politiegeweld, de wilde privatiseringen moeten opnieuw worden bekeken en de politici moeten inleveren. Hij heeft uitgerekend dat dat een Bosnische parlementariër per maand evenveel verdient als een gepensioneerde arbeider in twee jaar.


Wanneer hij niet met vergaderen bezig is, houdt Arsenijevic aan de universiteit van Tuzla zich bezig met wetenschappelijk onderzoek naar Engelse literatuurkritiek en psychoanalyse, maar daar heeft hij nu weinig tijd voor. Sinds een week wordt hij volledig in beslag genomen door de opstand.


Toch wil hij zichzelf niet op de voorgrond plaatsen. Hij reageert verontwaardigd wanneer hij als initiatiefnemer wordt genoemd. 'Ik heb het plenum niet georganiseerd. Het plenum wordt niet georganiseerd. Het plenum organiseert zichzelf. Dit is een open democratie.'


En inderdaad, tijdens de vergadering in het theater is nergens een leider te bespeuren, hoogstens een paar moderators die de sprekers het woord geven. En dat blijkt te werken, al houdt niet iedereen zich aan de tijdlimiet. Ook de stemmingen verlopen vlotjes, met uitslagen die zelfs in Noord-Korea niet zouden misstaan. Maar wie wil er nu niet dat de corrupte politici een deel van hun loon inleveren?


Alleen zit er voorlopig weinig schot in de eisen van de volksvergadering. Sinds de kantonale regering vorige vrijdag ontslag nam, laten de politici niet van zich horen. Om hen tot spoed aan te sporen krijgen ze van de deelnemers een ultimatum. Als er binnen de 72 uur geen technocratische regering op de been komt die de corruptie aanpakt, gaan ze opnieuw de straat op.


Nieuwe verkiezingen

Zelf een partij oprichten om hun eisen door te drukken, is voor de deelnemers uit den boze. Maar wat moet er dan wel gebeuren, wanneer er straks opnieuw verkiezingen worden gehouden? Het is een vraag waar zelfs Arsenijevic niet meteen een antwoord op weet.


Toch kunnen ze met het antwoord beter niet te lang wachten, want het dagelijkse vergaderen eist langzaam maar zeker zijn tol. Dusica Cook, een journaliste die haar bureautje ter beschikking stelde van de opstand, kreeg pas nog een boos telefoontje van haar chef: 'Ik weet dat je van revolutie houdt, maar wij hebben een revolutie op ons werk. Ik zou willen dat je je daarbij aansluit.'


Damir Arsenijevic Initiatiefnemer plenums

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden