Tutut voedt verlangen naar tijdperk-Soeharto

De lievelingsdochter van ex-dictator Soeharto dingt mogelijk mee naar het presidentschap in Indonesië. 'Is demonstreren een mensenrecht?'..

Het hoofdkwartier van de PKPB siddert na van de schokgolf die deze partij door Indonesië heeft gejaagd. In de hal van het partijkantoor liggen stapels van het tijdschrift Mitra Rakyat. De voorpagina is één groot verkiezingsaffiche voor de vrouw die de partij aan de macht zal helpen: Siti Hardiyanti Rukmana, beter bekend als 'Tutut', de lievelingsdochter van ex-dictator Soeharto.

Nog is Tutut niet de officiële kandidaat van de partij (de beslissing valt in januari), maar alleen de aankondiging dat deze dochter van Soeharto misschien meedingt naar het presidentschap was genoeg om een kleine politieke aardbeving te ontketenen.

'Tutut komt, Golkar trilt', staat onder haar elegant gesluierde hoofd op de voorpagina. Golkar is de partij die Soeharto meer dan dertig jaar heeft gediend, en die vijf jaar na diens val nog steeds in het centrum van de macht staat. Tututs kandidatuur kan Golkar in 2004 veel stemmen kosten. Miljoenen Indonesiërs zijn teleurgesteld in de regering van president Megawati Soekarnoputri, onder wie het proces van Reformasi (hervorming) van Indonesië nagenoeg tot stilstand is gekomen. Het rommelt in het land; armoede en werkloosheid nemen toe.

Voor veel Indonesiërs is dit reden om nostalgisch terug te verlangen naar de tijd van Soeharto. Je hoeft in Jakarta niet lang te zoeken om iemand te vinden die zal vertellen dat het onder Soeharto veiliger was op straat, schoner en rustiger, en dat iedereen te eten had. Veel van die Indonesiërs zullen hun stem geven aan Tutut, stemmen die Golkar eigenlijk had willen binnenhalen. Niemand weet hoeveel dat er zullen zijn.

Concurrerende partijen doen hun best het gevaar te bagatelliseren. De afkeer van Soeharto's dictatoriale bewind is nog te vers, zeggen zij. Mensen hunkeren weliswaar naar een leider die Indonesië met krachtige hand zal opruimen, maar als het erop aankomt zullen zij toch niet voor terugkeer van zijn regime kiezen. Bij de PKPB heerst desondanks een stemming alsof de overwinning al binnen is.

Tutut is er niet. Zij heeft zich na een korte mediastorm teruggetrokken 'om zich te bezinnen'. De oprichter en leider van de partij, ex-generaal Hartono, is er wel. Hij betreedt het gebouw met een zegevierende blik in zijn ogen. Hij windt er geen doekjes om dat zijn PKPB de partij is die 'de goede kanten van het tijdperk-Soeharto' zal terugbrengen.

Hartono, voormalig stafchef van het leger en minister van Defensie onder Soeharto, heeft Soeharto zelf om toestemming gevraagd de partij in 2002 te mogen oprichten. Waarom? 'Waarom niet', repliceert de generaal: 'Soeharto heeft gevochten in de oorlog voor de bevrijding van Indonesië. Hij heeft gevochten in de oorlog tegen de beweging van 30 september (op 30 september 1965 werden in één nacht zes generaals vermoord in een mysterieuze couppoging. Soeharto ontketende daarop een 'oorlog' tegen communisten, MM). Hij heeft Indonesië de onafhankelijkheid gebracht.'

Hartono vroeg toestemming aan Soeharto, en Soeharto zei dat het goed was. PKPB, en niet Golkar, is nu de partij die echt Soeharto's erfenis beheert. Hartono maakt er ook geen geheim van wat die erfenis behelst. Het best kun je die samenvatten als 'orde en rust', met de nadruk op orde.

'Indonesië zal een democratisch land zijn, maar een liberale democratie zoals in Nederland werkt hier niet. Wat is er democratisch aan studenten die een vlag verbranden? Iedereen roept ''mensenrechten, mensenrechten'', en intussen vloeit er bloed en belanden mensen in het ziekenhuis omdat een klein groepje mensen zo nodig wil demonstreren. Is dat een mensenrecht? Nee!

'Indonesië heeft een Indonesische democratie nodig. Wetshandhaving voor een onderontwikkeld land. Zo is Singapore een ontwikkeld land geworden. Hard optreden heeft Indonesië nodig, zoals in Singapore, Maleisië of in China.' Wat hij met dat laatste bedoelt, maakt hij duidelijk met zijn hand. Zijn wijsvinger glijdt langs zijn strot: de doodstraf. Dat kunnen wat hem betreft de corrupte lieden krijgen die maar enveloppen met geld vragen en daarmee investeerders uit Indonesië wegjagen.

Bij het noemen van termen als 'vrijheid van meningsuiting' en 'persvrijheid' veert Hartono op: 'Wat voor een vrijheid is dat? Een vrijheid die ons pornografie geeft en leugens?'

Als het aan de PKPB ligt gaat de pers weer aan banden en gaan ook andere voortbrengselen van de Reformasi op de schop. Zo zal de nieuw ingevoerde regionale autonomie, die het bestuur dichter bij de mensen moet brengen, worden afgeschaft. Problemen in Atjeh, Papua, de Molukken en Sulawesi zullen met krachtige hand worden opgelost. 'Wij zullen hard optreden tegen subversie. Wat dat betreft kennen wij geen compromis!'

'Verder nog vragen?', bast de ex-generaal, en maakt dan een gebaar dat het interview wat hem betreft is afgelopen.

Een onderzoeker in de gezaghebbende krant The Jakarta Post voorspelt nog steeds dat Megawati de verkiezingen gaat winnen, maar andere onderzoekers zijn daar minder zeker van.

De aanhang van Megawati kalft zienderogen af, en een recent onderzoek van de Asia Foundation toont aan dat de meerderheid van de kiezers in Indonesië verlangt naar een sterke leider. En dat is Megawati niet, daar zijn inmiddels vrijwel alle onderzoekers in Indonesië het over eens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden