Tussen commissaris en romanfiguur

Johan Cruijff is Cruijffie in weer een boek over hem, maar hij is ook de strenge hervormer van Ajax.

AMSTERDAM - Op deze middag kan Johan Cruijff bevestigen dat hij eens, als jongen, een pan met gehaktballen van een fornuis heeft geschoten. Pan stond achter gebroken ruit. Tussendoor vertelt hij over ontwikkelingen bij Ajax.


'Een shirtje van Madrid, dat kan niet', zegt Cruijff terloops tegen een ventje, op het moment dat hij en een groepje journalisten zich losmaken van de menigte, na de presentatie van het boek Cruijffie. Schrijver en filmmaker Jan Eilander componeerde een roman over de jongensjaren van Cruijff. Fictie dus, gelardeerd met waarheid. 'Ik ben toch met zijn jeugd op de loop gegaan.' Een boek om bij weg te dromen. Kick Wilstra, maar dan Cruijffie.


Op zo'n dag heb je ouderen die hem adoreren en kinderen die met het virus zijn aangestoken. Cruijff komt, bekijkt een jeugdtraining, ontvangt een boek, laat zich meevoeren in de scrum journalisten, praat en vertrekt weer. Die verslaggevers laten zich opdelen in twee categorieën: degenen die willen weten of het klopt, dat verhaal over die gehaktballen bijvoorbeeld, en anderen die hem bevragen over zijn rol als revolutieleider bij Ajax.


Hij is immers commissaris van Ajax, geestelijk brein van de omwenteling die vooral de jeugdafdeling moet veranderen. Ja, hoe zit dat eigenlijk met die opstand van hem? Ajax heeft zondag immers verloren van Groningen en leek alweer aardig op het troosteloze Ajax van in het verleden gesneefde trainers.


Heeft hij gekeken? Nee, hij was golfen. Wanneer is dan eindelijk eens een nieuwe directeur aangesteld, opdat er vaart komt in het benoemen van nieuwelingen en het laten afvloeien van overbodigen? Tsja, alles is opgehouden. 'Binnen een paar maanden moet alles in de steigers staan.'


Hij praat dus over de korte en lange termijn ('we zijn pas een maand bezig'). En hij wil een misverstand wegnemen: hij heeft niets van doen gehad met de aanstelling van de raad van commissarissen, waarin hijzelf zitting heeft.


Van Cruijff mag Van Basten technisch directeur worden, al zag die toen hij de functies van trainer en td combineerde vrijwel al zijn aankopen mislukken. Maar dat terzijde. Van Basten zat in de Ajax-denktank van Cruijff. Hij behoort tot 'alles dat voetbalt en een mening heeft'. Hij is dus geschikt. Andere plukjes referaat: mentaliteit van spelers is ook een kwestie van opvoeding. Geen mens is perfect. 'Ik was de beste speler, maar ik was niet de beste keeper.'


In Cruijffs buurt is bij dit soort gelegenheden bijna altijd Jaap de Groot, chef sport van De Telegraaf. De Groot hoeft nooit in de scrum om iets op te schrijven, want hij weet alles al, als ghostwriter van de meester. En zaakwaarnemer Rutger Koopmans regisseert de bijeenkomst. 'Gaat hij iets over Ajax zeggen?', wil de verslaggever van AT5 vooraf weten. Ja. Vragenvuur dus. NOS-radio en -tv, BNR, RTV-Noord-Holland, één vraag van Kidsweek (over gehaktballen dus), nog een paar van de schrijvende pers.


Ook leden van WV-HEDW in Amsterdam, waar Cruijff dichtbij woonde als kind, mogen vragen stellen. De 11-jarige Freek: 'U speelde in een vrije rol. Maar wat was nu uw favoriete positie?' Cruijff: 'Dat is dus die vrije rol.'


Cruijff oogt wat moe, maar gaat overal op in. In zoverre is hij natuurlijk geen echte commissaris. Theo Janssen is een uitstekende speler, vindt hij. 'Als hij dan moet terugverdedigen, is het zaak hem in de rug te dekken.' Je zou kunnen concluderen dat Vertonghen meer moet inschuiven om Janssen te ondersteunen.


De arm van Cruijff leunt intussen op het boek van Eilander, die in de huid van zijn idool kroop. Ook Cruijff droomde als jongen van een grote loopbaan als voetballer. Het verschil met gewone stervelingen is dat zijn dromen uitkwamen. Cruijff zelf: 'Het is positief denken, het moest gaan over dromen van kinderen. Dan moet je geen nachtmerrie krijgen van zo'n boek.'


Eilander schreef het boek en zingt op deze zonnige maandag met Trio Bier een lied over nostalgie. Samengevat: vroeger was alles beter. 'Wat is er toch gebeurd?', zingt hij, betreffende Ajax. Zelfs voor Johan Cruijff is de tijd op deze dag te kort om dat allemaal uit te leggen, maar het zal weer goed komen met Ajax. Dat is logisch. Het kan derhalve niet anders of Cruijff geeft een levensles, alvorens hij het sportpark van WV-HEDW verlaat: 'Op het moment dat je niet meer droomt, is het leven gestopt.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden