Column

Tussen Brexit en Regrexit

De Britse stem om de Europese Unie te verlaten is niet het einde van de wereld, maar laat wel zien hoe we daar kunnen belanden. Een grote Europese macht, verdediger van liberale democratie, pluralisme en vrije markten, raakt in de ban van een paar cynische politici die kans zien de publieke vrees voor immigratie te gebruiken om hun carrières vooruit te helpen. Ze reduceren een ongelooflijk complexe zaak tot een scherpe binaire keuze - blijven in of vertrekken uit de EU.

Beeld thinkstock

Deze politici gaan ervan uit dat de hond de auto nooit zal inhalen. Ze versimpelen het debat dermate met leugens en opgeklopte angst dat de vertrek-uit-de-EU-beweging wint, zij het krap. Zie: de hond haalt de auto in. En natuurlijk heeft zij geen idee wat te doen. Er is geen plan, alleen geblaf.

Niet het einde van de wereld, maar als nog een paar EU-landen dit trucje proberen, krijgen we een behoorlijk grote rotzooi. Opgelet Donald Trump-kiezers: dit is wat er gebeurt als een land valt voor ritselaars die denken dat het leven Twitter kan imiteren - dat er simpele antwoorden zijn op moeilijke vragen - en dat kleine mensen grote complexe systemen kunnen herschikken door een muur te plaatsen. En dat dan alles helemaal oké zal zijn. Maar ik dwaal af.

Het feit dat de argumentatie voor terugtrekking uit de EU won, zij het met leugens, betekent dat mensen zich ergens vreselijk bezorgd om maken. Het is het verhaal van onze tijd: de snelheid van veranderingen in technologie, mondialisering en klimaat is groter dan het vermogen van onze politieke systemen om sociale, opvoedkundige en andere vernieuwingen door te voeren die sommigen nodig hebben om bij te blijven.

We hebben gemondialiseerde handel en industrie en we hebben veel sneller robots en kunstmatige intelligentie geïntroduceerd dan dat we sociale vangnetten hebben geplaatst, of bescherming tegen handelsgolven, of onderwijsmogelijkheden die mensen instrumenten geven om het goed te doen. Veel mensen zijn duizelig en ontzet.

Tegelijkertijd hebben we expres de grenzen geopend - of de instroom meegemaakt van grootschalige illegale migratie uit mislukte staten - en dit geeft sommigen het gevoel dat hun culturele anker is weggespoeld, dat ze hun 'thuis' verliezen. De fysieke realiteit van immigratie loopt, vooral in Europa, voor op het vermogen van landen om mensen te integreren én op het vermogen van immigranten zichzelf te integreren - terwijl beide noodzakelijk zijn voor sociale stabiliteit.

En deze snelle veranderingen gebeuren terwijl onze politiek verlamd is en niet in staat te reageren met gezond verstand - bijvoorbeeld door geld te lenen tegen heel lage rente om te investeren in infrastructuur, wat banen creëert en ons nieuwe technologieën beter laat gebruiken.

'De westerse politieke macht zakt sinds 2008 voor zijn eigen legitimiteitstest - en zij heeft in wanhoop besloten deze verder te eroderen door een referendum over de EU', zegt Nader Mousavizadeh, mededirecteur van het consultingbedrijf Macro Advisory Partners in Londen.

Maar we moeten begrijpen dat 'de kwestie waarmee we worstelen integratie is en niet immigratie', zegt Mousavizadeh. De ervaring in de meeste Europese steden is dat 'hier een pluralistische, multi-etnische samenleving is gegroeid die enorme voordelen en rijkdom heeft gebracht. We moeten het vizier dan ook richten op integratie.' Scholen, ziekenhuizen en publieke instellingen zullen de uitdagingen van de 21ste eeuw niet aankunnen 'als sociale integratie faalt'.

Ik denk dat landen die pluralisme ondersteunen de meeste voorspoed zullen kennen in deze eeuw. Ze zullen de meeste politieke stabiliteit hebben, het meeste talent aantrekken en met de meeste mensen kunnen samenwerken. Maar het is hard werken.

In een tijdperk waarin technologie ons hechter integreert en enorme hoeveelheden innovatie, kennis en commercie levert, behoort de toekomst aan hen die spinnenwebben maken, niet muren; die kunnen integreren, niet scheiden. Ik hoop dat de Regrexit-campagne de Brexit kan terugdraaien en dat Amerikanen Trump zullen dumpen.

Vergeet nooit dat na de verwoesting van de Tweede Wereldoorlog het EU-project 'verscheen als kracht voor vrede, welvaart, democratie en vrijheid in de wereld', aldus Eric Beinhocker, directeur van een economische denktank aan Oxford. 'Dit is een van de grootste prestaties van de mensheid. We moeten die niet laten vernietigen, maar de schok van de Brexit-stem gebruiken om Europa opnieuw te bedenken, te hervormen en te herbouwen.'

© The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden