Tussen atletiek en investeringen

De Ethiopiër is terug bij de FBK Games, vanavond in Hengelo. Zijn lichaam vertoont sporen van slijtage en het zakendoen fascineert hem. Zal hij ooit nog schitteren op de marathon? Door

In zijn lange carrière als atleet en manager heeft Jos Hermens (63) nooit een groter looptalent meegemaakt dan Kenenisa Bekele. De Ethiopiër spot met de westerse trainingsleer. Met minimale inspanning is hij in staat een grootse vorm te bereiken.


Die natuurlijke gave heeft Bekele, vanavond bij de FBK Games actief op de 5.000 meter, geen windeieren gelegd. Hij is de succesvolste atleet uit zijn land, met drie olympische titels, vijf wereldtitels op de baan, elf wereldtitels op de cross, en wereldrecords op de 5.000 en 10.000 meter. Hij heeft zich ontworsteld aan de uitzichtloze armoede van het Ethiopische platteland en zich opgewerkt tot een vermogend zakenman. Hij is getrouwd met een Ethiopische filmster.


Maar zijn natuurlijk aanleg heeft ook een keerzijde. Bekele is gewend geraakt aan snel succes. Het kost hem moeite te accepteren dat zijn lichaam minder veerkrachtig is dan tien jaar geleden en dat hij wellicht slimmer en langer moet trainen om zijn oude topniveau te benaderen. Zijn laatste wereldtitel dateert uit 2009.


Bekele moet niets hebben van de wetenschappelijke inzichten waarvan de Brit Mo Farah en de Amerikaan Galen Rupp, zijn bekendste concurrenten, gebruikmaken. 'De wetenschap heeft de natuur verslagen', verzuchtte Hermens vorig jaar in Londen, nadat Farah en Rupp zijn pupil hadden afgehouden van olympisch goud op de 10.000 meter.


Bekele traint vooral op zijn gevoel. Hij weigert gebruik te maken van de Nederlandse fysiotherapeut die Hermens voor zijn Ethiopische atleten heeft geregeld in Addis Abeba. Multivitaminen of andere voedingsupplementen zijn aan hem niet besteed. Laat staan dat hij, zoals Farah en Rupp, gebruik wil maken van moderne hulpmiddelen die ontwikkeld zijn om spierschade te voorkomen, zoals de antizwaartekrachtloopband of een in water gedompelde loopband.


Bekele moet giechelen bij de gedachte. 'Ze zijn goed om je te ontspannen. En misschien kan het helpen als je geblesseerd bent', zegt hij in een hotel in Nijmegen, waar hij zich voorbereidt op de FBK Games van vanavond in Hengelo. Voor andere geblesseerde atleten bedoelt hij. De afgelopen jaren ondervond hij veel hinder van een kuitblessure, maar hij wilde niets weten van moderne hulpmiddelen. Terwijl hij in zijn villa wel een loopband en een zwembad heeft.


Van de kuitblessure is Bekele nu genezen. Vorige week liep hij in het Amerikaanse Eugene de snelste tijd van dit seizoen op de 10.000 meter: 27.12 minuten. Hij hoopt zich in Hengelo met een snelle tijd op de 5.000 meter te verzekeren van een tweede startbewijs voor de WK atletiek in Moskou, half augustus. Hij wil zich revancheren op de nederlagen van laatste jaren. 'Het is mijn doel de wereldtitel terug te pakken.'


Daarbij vertrouwt Bekele op zijn aanpak uit het verleden, ook al beseft hij dat hij zijn leeftijd niet mee heeft. Zijn wereldrecords liep hij in 2004 en 2005. Jonge benen zijn sneller dan oude. '30 jaar en 24 jaar is niet hetzelfde. Mijn lichaam heeft meer training nodig dan vroeger. Na die blessure moet ik mezelf weer opbouwen.'


Of hij de daad ook bij het woord voegt? 'Aan mijn training is niets veranderd. Ik doe wat ik eerder deed', bekent hij. Manager Hermens weet wat dat betekent. Twee maanden geleden kampte zijn prominente pupil nog met 5 kilo overgewicht, zoals gewoonlijk. Pas toen de 10.000 meter van Eugene dichtbij kwam, ging hij serieus aan de slag.


Zelfs toen had de atletiek niet zijn volledige aandacht. Bekele is gefascineerd door zakendoen. Hij heeft zijn verdiensten geïnvesteerd in een luxe hotel in Addis Abeba. En hij heeft in de bergen bij de Ethiopische hoofdstad voor 1 miljoen euro een trainingscomplex laten bouwen, in de hoop dat buitenlandse topatleten er op hoogte komen trainen.


Dat lukt, zegt hij. Afrikaanse topatleten hebben het kamp betrokken, onder wie de Algerijnse olympisch kampioen op de 1.500 meter. Hij traint zelf ook op de atletiekbaan. Sterker, hij vond de investering noodzakelijk voor zijn atletiekcarrière.


De ondergrond van de baan is zacht, wat blessures helpt voorkomen. Op de olympische baan in Addis Abeba, waar hij voorheen trainde, ligt een snelle sprintbaan. Dat was een cadeau van producent Mondo aan de armlastige Ethiopische atletiekbond, maar het bleek een gift met een bijsmaak. De keiharde baan heeft onder lange-afstandslopers veel blessures veroorzaakt.


Manager Hermens heeft Bekele vaak geadviseerd zijn zakelijke activiteiten te bewaren voor later, maar dat advies is in de wind geslagen. Bekele schat dat hij 60 procent van zijn tijd aan hardlopen besteedt. 'Het is beter om je geld te investeren. Het geld dat ik vandaag verdien, is morgen misschien minder waard, omdat de waarde devalueert. Daarom moet ik nu investeren en kan ik niet wachten.'


Hij moet lachen om de vraag of de zaken meer geld opleveren dan het rennen. 'Vroeger was het de atletiek, maar dat is het minder geworden', zegt hij zonder uit te leggen of dat ligt aan zijn mindere prestaties, of aan de mondiale crisis in de sportsponsoring. 'Misschien is business nu beter. Alleen de marathon betaalt goed.'


De marathon zou de volgende stap in zijn loopbaan kunnen zijn, vanwege het geld en het prestige. Hermens heeft altijd gezegd dat Bekele een toptijd van 2.03 kan lopen. Als hij na de 5.000 en 10.000 meter ook het wereldrecord op de 42 kilometer verovert, zal hij voorgoed de boeken ingaan als de beste langeafstandloper aller tijden.


Maar wil hij wel? Bekele hinkt op twee gedachten. Hij overweegt in 2014, als er geen WK atletiek is, zijn marathondebuut te maken. Maar wat als hij wereldkampioen wordt op de 10.000 meter? Dan is de verleiding groot om op de baan te blijven tot de Olympische Spelen van Rio (2016). Hij kent de wetten van de baan. Het kost tijd om de geheimen van de marathon te doorgronden.


Bovendien vergt de marathon discipline, wat niet zijn sterkste punt is. Hij zal een voorbereiding van vier maanden moeten draaien, met twee trainingen per dag. Daarvoor is een mentale omslag nodig. En de tijd dringt. Hij wordt volgende week 31. Op de marathon presteren jonge twintigers tegenwoordig sterk. 'De ideale leeftijd om de marathon te lopen is tussen 25 tot 35 jaar. Ik hoop dat ik ergens in het midden zit.'


Op welke afstand Bekele zich zal toeleggen is dus onduidelijk. Maar hardlopen zal hij, ook al maakt hij soms een ongemotiveerde indruk. Een lui en luxe leven is geen optie, bezweert hij. 'Misschien als ik 80 ben', zegt hij lachend. Hardlopen is zijn lot, legt hij uit, een opdracht van God. 'Dit is het leven dat Hij mij heeft gegeven. Hij heeft mij in deze positie gebracht. Er zijn miljardairs die 's nachts niet kunnen slapen. Ze worden wakker, omdat ze het beter willen doen, de nummer één willen zijn.'


Dat geldt ook voor hem. Hij verwijst naar de Bijbel, naar een spreuk die gelovigen zou aansporen om hard te werken tot aan de dood. 'Wie zaait, zal oogsten', vult Jos Hermens aan. Bekele knikt. 'Het zijn mijn woorden niet, het zijn die van God.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden