Turven en meten

U gaat data verzamelen. Sla een beurt over.

Talloos zijn de manieren waarop onderzoekers de werkelijkheid in de meetfase geweld kunnen aandoen. Staat het wijzertje op 4,2 of op 4,3? Is deze proefpersoon het 'eens' of 'helemaal eens' met de stelling? Is deze cel groen of blauw? Als alle metingen waarden rond de 5 opleveren, is het dan niet verleidelijk om er een paar aan toe te voegen? En wat als een meting opeens 17,8 oplevert: negeren?


In enquêtes geeft zo'n 30 tot 75 procent van alle wetenschappers toe meetresultaten soms te masseren. Misschien problematischer is dat het vaak onbewust gaat. Een van de beruchtste valkuilen is dat een experiment niet genoeg is 'geblindeerd', zodat de onderzoeker van tevoren al weet op welk reageerbuisje hij extra moet letten of welk resultaat hij mag verwachten. Dat zorgt ervoor dat de experimentator, vaak zonder er erg in te hebben, op zoek gaat naar passende resultaten. 'Perceptie-' of 'confirmation bias', is de naam voor dat verschijnsel.


Volgens fysicus Ad Lagendijk is het cruciaal dat wetenschappers hun labjournaals uitvoerig bijhouden. 'En niet drie weken later, nee, meteen.' Ook grondige methodologische scholing is van belang, goede blindering en - indien mogelijk - geautomatiseerde dataverzameling. Alles om de invloed van de experimentator zo klein mogelijk te houden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden