NieuwsTurnbond

Turnbond zet trainers aan de kant na reeks meldingen van grensoverschrijdend gedrag

De turnbond legt het topsportprogramma voor de Nederlandse turnsters voorlopig stil. De betrokken coaches, onder wie Gerben Wiersma en de van fysieke mishandeling beschuldigde bondstrainer Vincent Wevers, mogen hierdoor geen turnsters meer begeleiden. Dit blijft zo zolang het onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag in het turnen loopt.

Turncoach Vincent Wevers op het WK turnen. Beeld ANP

De bond reageert hiermee op de aanhoudende stroom verhalen van voormalige topturnsters over fysieke en geestelijke mishandeling door hun vroegere trainers. Zo vertelde Joy Goedkoop dat ze als jonge turnster in Oldenzaal door Wevers werd geschopt en geslagen en dagelijks werd gekleineerd. In Heerenveen, waar ze op haar 12de onder bondscoach Wiersma ging trainen, was er geen sprake van fysiek geweld. Wel ervoer Goedkoop de situatie als onmenselijk, omdat er geen ruimte was voor vermoeidheid, blessures en andere gevoelens.

Coach Gerrit Beltman gaf in het Noordhollands Dagblad onlangs toe dat hij pupillen fysiek en geestelijk had mishandeld. Hij bekrachtigde hiermee na jaren de getuigenissen van voormalig turnsters in het verleden, die destijds grotendeels nog zonder gevolgen bleven. Mede door het relaas van Beltman gaf de turnbond KNGU vorige week opdracht tot een onafhankelijk onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag en de aanpak hiervan in het Nederlandse turnen.

Spiegel voorgehouden

Dit onderzoek moet voor het eind van het jaar klaar zijn. Maar de bond kon niet anders meer dan nu al ingrijpen, zeiden bestuur en directie woensdag op een ingelaste persconferentie. De bond legt nu het topsportprogramma van het vrouwenturnen stil. Aan dat van de mannen verandert niets.

‘Wil je een cultuurverandering bewerkstelligen, dan kun je geen halve maatregelen nemen’, zei bondsvoorzitter Monique Kempff. Oud-turnsters houden de turnsport een spiegel voor. Niemand kan wegkijken voor wat we in die spiegel zien. Dat geldt voor coaches, maar ook voor ons als bond’, sprak directeur Marieke van der Plas. 

Vincent Wevers heeft als bondstrainer een grote staat van dienst. Hij is de vader van turntweeling Sanne en Lieke. Sanne won in 2016 bij de Spelen van Rio de Janeiro goud op de balk en was daarmee de eerste Nederlandse turnster die zich olympisch kampioen mocht noemen. Vincent Wevers werd vanwege die prestatie in 2016 gekozen tot sportcoach van het jaar.

Zeer emotioneel

Volgens technisch directeur Mark Meijer reageerden de turnsters ‘zeer emotioneel’ toen ze te horen kregen dat ze niet langer met Wiersma en Wevers mogen werken. ‘Je olympische droom knalt in elkaar na jaren werk’, zei Meijer. De turnsters zijn druk bezig met plaatsing voor de Zomerspelen van volgend jaar in Tokio, die vanwege corona dit jaar niet konden plaatsvinden.

De turnsters van de Nederlandse selectie lieten eerder in een reactie weten dat ze zich niet herkennen in de verhalen van sommige oud-turnsters, al zeggen ze die wel te respecteren. ‘Wij herkennen ons niet in het beeld dat nu geschetst wordt van het Nederlandse turnen met betrekking tot de verhalen van vroeger. Waarin vroeger ruimte was voor fysieke en mentale geselingen, behoort dit wat ons betreft tot het verleden. Bij ons huidige team heerst een gezond topsportklimaat’, schrijven ze. Onder meer Sanne en Lieke Wevers en Europees medaillewinnares Eythora Thorsdottir schaarden zich achter deze verklaring.

De turnbond kan nog niet zeggen hoe er nader invulling wordt gegeven aan de trainingen en wedstrijden en welke coaches de vacante plekken innemen. Garanderen dat de vrouwenploeg aan het EK in december deelneemt, kan de bond niet. 

Voor Wiersma en Wevers zit een rol in de turnhal er voorlopig niet in. Een ‘pas op de plaats’ van de coaches is volgens Van der Plas nodig om het onderzoek, dat zich ook op de gedragingen van Wevers en Wiersma zal richten,  ongestoord zijn werk te kunnen laten doen. Sportkoepel NOCNSF staat achter het besluit van de turnbond.

Onafhankelijk onderzoek

Het onafhankelijke onderzoek richt zich op de manier waarop meldingen over bijvoorbeeld mishandeling door turntrainers in het verleden zijn afgehandeld en waartoe de maatregelen leidden die een veilig sportklimaat (hadden) moeten garanderen. Volgens de bond is de noodzakelijke cultuurverandering die moet leiden tot pedagogisch verantwoorde en veilige sport ‘al jaren werk in uitvoering’. Tegelijkertijd stelt de KNGU vast ‘dat er nog een wereld te winnen is’.

Het onderzoek heeft geen betrekking op de duizenden meisjes en jongens die de sport in de gymzaal om de hoek beoefenen, maar richt zich op de topsporters vanaf 12 jaar die vanaf 2013 (toen het project ‘naar een Veiliger Sportklimaat’ begon) actief waren. Hoogleraar sport en recht Marjan Olfers voert het onderzoek uit, samen met Anton van Wijk van Verinorm B. Dat laatste is een onderzoeks- en adviesbureau op het terrein van integriteit en sociale veiligheid. Het ministerie van VWS bekostigt het onderzoek. 

Lees verder

Gelauwerde turncoach Vincent Wevers in beklaagdenbank

De aanpak van de gevierde coach Vincent Wevers stond in de turnwereld bekend als stevig. Nu wordt hij door een oud-pupil beschuldigd van mishandeling.

Tumult in turnwereld:

2009: Petra Witjes klaagt bij NOS-radio over intimidatie en geseling (‘dikke koe en kutwijf’)in trainingszaal van TON Oldenzaal maar noemt naam van coach Vincent Wevers niet.

2011: publicaties in Helden Magazine over misstanden, gemeld door ex-toppers Van de Leur, Endel, Harmes en Wammes, bondsvoorzitter Geukers gaat onderzoek doen en wil licentie Louter aanvankelijk niet verlengen.

2012: coach Beltman werkt in Canada, maar geeft slechts in zeer bedekte termen misstanden toe. Turnland Nederland viert feest rond olympisch goud van Epke Zonderland.

2013: oud-turnsters Stasja Köhler en Simone Heitinga (toen allebei 33) publiceren boek Onvrije Oefening over de praktijken van Beltman en spreken van misbruik en mishandeling.

2013: Vincent Wevers, vader en coach van turntweeling Sanne en Lieke, moet weg uit Almelo na twist met nieuwe collega Louter en wordt na ingrijpen van technisch directeur Gootjes programma- en invalcoach van de KNGU in Heerenveen, Gerben Wiersma is bondscoach.

2016: Sanne Wevers wordt olympisch kampioen op balk in Rio en sportvrouw van het Jaar. Vincent Wevers wordt coach van het jaar. KNGU-voorzitter Jos Geukers wordt in juli door eigen bestuursleden uit zijn functie gezet. Monique Kempff wordt de nieuwe preses.

2018: begin van onderzoek naar misstanden bij Pax Haarlemmermeer, waar Patrick Kiens (ex-assistent Louter bij Pro Patria) hoofdcoach is. Uitkomst na 35 interviews: vier gevallen van grensoverschrijdend gedrag. Namen worden niet genoemd.

2019: Eythora Thorsdottir verdedigt na veroveren van zilveren medaille bij EK in Polen haar coach Kiens. ‘Patrick is aangevallen, terwijl hij niks verkeerd doet.’

2020: Netflix-serie over misbruik in Amerikaanse turnen, Athlete A, plus documentaire over tot levenslang veroordeelde teamarts Nassar, zetten internationale turnwereld in brand. Gerrit Beltman, bondscoach van Singapore, bekent in Noord-Hollands Dagblad schuld aan mishandelingen, geestelijk en lichamelijk. Tien turnsters verbreken eeuwig zwijgen over de sfeer in trainingszalen. Loes Linders, Marinka van Apeldoorn en Stephanie Tijmes vertellen bij Op1 van hun verrotte jeugdjaren. Beltman wijst ook naar anderen. ‘Er waren er meer.’ Daarop komen de bondscoaches Vincent Wevers en Gerben Wiersma in beeld. Zij worden woensdag door hun bond KNGU op non-actief geplaatst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden