Turkse zwijgcultuur houdt eerwraak vaak verborgen

Slechts als het uitdraait op moord, komt eerwraak in het daglicht. Maar in de Turkse gemeenschap zijn erekwesties veel vaker aan de orde....

Het lijkt wel de Dag van de Eerwraak. Minister Verdonk voor Vreemdelingenzaken en Integratie neemt vandaag twee boekjes in ontvangst en de gemeente Rotterdam presenteert een nieuwe aanpak van ‘eergerelateerd geweld’. Er is steeds meer aandacht voor dit probleem. Toch bleek dinsdag uit een onderzoek dat in Amsterdam te weinig wordt gedaan om slachtoffers te helpen. Hoe kan dat?

Een van de oorzaken is dat eerwraak te vaak wordt geassocieerd met moord en extreem geweld. Geruchtmakende incidenten zorgden voor opschudding, terwijl er relatief weinig aandacht is voor andere slachtoffers: vrouwen en mannen (vooral allochtonen) die worden bedreigd, mishandeld of onder druk gezet. De oorzaak: gekwetste familie-eer.

In Nederland komt eerwraak het meest voor in de Turkse gemeenschap, stelt Jale Simsek in een boek dat ze vandaag presenteert. Maar ze benadrukt dat het niet elke Turk ‘een potentiële dader is’.

Een groot probleem is dat slachtoffers van eerwraak moeilijk te herkennen zijn, aldus de auteur. Veel erekwesties lijken op ‘gewoon’ huiselijk geweld. Slachtoffers vertellen vaak niet wat hun is overkomen. Ze praten liever niet over relaties, seksualiteit en eer. ‘Er heerst een zwijgcultuur.’

De auteur vindt dat hulpverleners alerter moeten zijn op signalen van (dreigende) eerwraak. Volgens haar is een belangrijke taak weggelegd voor huisartsen. Veel Turken geloven niet in praten, maar ze hebben wel vertrouwen in de huisarts. Dus komen ze daar met vage klachten. Artsen moeten volgens Simsek opletten ‘of er extreme angst leeft bij de patiënt’ en alert zijn op familieruzies waarbij gewonden vallen.

Als zaken al bij de politie terechtkomen, gaat het vaak toch nog mis. Veel slachtoffers willen geen dader aanwijzen. In een rapport van de Amsterdamse PvdA schetst politiemedewerkster Mariet Molenaar het probleem. ‘Er is een band tussen dader en slachtoffer en dit maakt het moeilijk om de vuile was buiten te hangen.’ Volgens haar durven veel slachtoffers uiteindelijk niet het contact te verbreken met de dader. Dat zorgt voor frustratie binnen het korps.

In Den Haag is een gespecialiseerd politieteam actief, dat andere korpsen adviseert. Het team ontwikkelt nieuwe methoden om eerwraak te herkennen en werkt aan een landelijk registratiesysteem voor slachtoffers. Minister Verdonk besteedt de komende vijf jaar 13 miljoen euro aan de strijd tegen eerwraak. Ze wil dat hulpverleners, politie en migrantenorganisaties beter samenwerken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden