Nieuws Turkije

Turkse regering zet Koerdische burgemeesters af

Opnieuw is het burgemeestersambt het object van politieke strijd in Turkije. De Turkse regering heeft de burgemeesters van drie Koerdische steden ontslagen en vervangen door in Ankara benoemde functionarissen. De maatregel valt samen met een militaire operatie tegen Koerdische PKK-militanten in het zuidoosten van het land.

Demonstranten die protesteren tegen het afzetten van burgemeesters in drie Koerdische steden worden maandag in Diyarbakir getroffen door een waterkanon. Beeld AFP

Na de krachtmeting in juni om het burgemeesterschap van Istanbul, die werd gewonnen door oppositiekandidaat Ekrem Imamoglu, heeft de regering van president Recep Tayyip Erdogan nu haar pijlen gericht op stadsbestuurders in het Koerdische zuidoosten. De burgemeesters van Diyarbakir, Mardin en Van werden maandag aan de kant geschoven. Diyarbakir is de belangrijkste stad in het Koerdisch gebied en het centrum van het Koerdisch nationalisme.

Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn de burgemeesters Adnan Selçuk Mizrakli (Diyarbakir), Bedia Özgökçe Ertan (Van) en Ahmet Türk (Mardin) lid van een gewapende terroristische organisatie (de PKK wordt in de verklaring van het ministerie niet bij naam genoemd). Ook zouden ze propaganda hebben gemaakt voor de terroristen.

Tijdens de burgemeestersverkiezingen in maart werden de drie gekozen met 54 tot 63 procent van de stemmen. Bij de verkiezingen kreeg de regerende AK-partij een paar gevoelige tikken te verduren. De AKP verloor diverse grote steden, waaronder Istanbul en de hoofdstad Ankara, aan de seculiere oppositiepartij CHP. In het zuidoosten keerde een groot deel van de Koerdische burgemeesters terug die de afgelopen drie jaar waren vervangen door kayyums, regeringsfunctionarissen.

Sinds 2016 werden 95 van de 102 burgemeesters ontslagen die lid zijn van de pro-Koerdische partij HDP. Ook zij werden beschuldigd van het steun geven aan een terroristische organisatie. Al vóór de verkiezingen in maart had president Erdogan erop gezinspeeld op het ontslag van Koerdische burgemeesters, mochten zij worden herkozen.

Aantijgingen

Kennelijk hebben de autoriteiten in Ankara zo’n vijf maanden nodig gehad om munitie te kunnen verzamelen voor hun aantijgingen. Volgens het ministerie hebben de burgemeesters uitvaarten bezocht van gedode terroristen en voor hen een minuut stilte in acht genomen. Ook zouden ze sinds hun aantreden straten en parken hebben genoemd naar gedetineerde PKK-leden.

De burgemeesters wordt ook verweten te hebben meegewerkt aan het co-schapsysteem dat de HDP hanteert op alle bestuurlijke posities, ook binnen de eigen gelederen. Op alle leidende posities benoemt de pro-feministische partij twee personen – altijd een man en een vrouw – met gelijke verantwoordelijkheden. Zo krijgen alle HDP-burgemeesters een – niet door Ankara erkende – co-burgemeester naast zich.

Volgens de HDP hebben de kayyums de Koerdische steden door wanbestuur en plundering van de overheidskassen achtergelaten met grote schulden. ‘Ze hebben met goud belegde badkamers aangelegd en voor miljoenen aan meubels gekocht’, schrijft columniste Nurcan Baysal op de site Ahval.

Burgemeester Ahmet Türk van Mardin zei tegen Ahval dat politiemensen kort voor de machtswissel in april dagen bezig waren vrachtwagens te vullen met waardevolle goederen. ‘Ambtenaren kregen een paar dagen vrij en niemand mocht het gemeentehuis in.’ De 72-jarige Türk, een veteraan met heldenstatus in Koerdische kring, staat bekend als een van de meest gematigde krachten in de Koerdische politiek. Ook hij is maandag ontslagen.

Onaanvaardbaar

CHP-burgemeester Imamoglu van Istanbul, de nieuwe ster aan het politieke firmament in Turkije, veroordeelt de stappen van de regering tegen de burgemeesters. ‘De wil van het volk negeren is onaanvaardbaar’, schreef hij op Twitter.

Eenzelfde geluid kwam van de afvallige AKP-prominenten Abdullah Gül (oud-president) en Ahmet Davutoglu (oud-premier). Beiden werken aan de oprichting van een eigen partij en kunnen straks, naast parlementariërs, ook burgemeesters en regionale bestuurders van de AKP verlokken naar hun kamp over te lopen.

Columnist Ersin Ramoglu van de regeringsgezinde krant Daily Sabah schreef dinsdag dat er meer acties tegen burgemeesters te verwachten zijn, met name in steden die worden bestuurd door de CHP. Hun zal het verduisteren van overheidsgeld ten laste worden gelegd, volgens de auteur. Ook zouden duizenden ambtenaren sinds april zijn vervangen door aanhangers van de verboden Gülenbeweging en de PKK.

Dit soort wilde, meestal volstrekt ongefundeerde beschuldigingen is sinds de mislukte staatsgreep van juli 2016 gemeengoed in de Turkse media. Ook burgemeester Imamoglu werd door de columnist bestempeld als Gülenaanhanger.

Botsingen

In Diyarbakir gebruikte de politie dinsdag traangas en het waterkanon tegen groepjes demonstranten die protesteerden tegen het ontslag van de burgemeesters. De stad is van oudsher het toneel van botsingen tussen veiligheidstroepen en jonge Koerdische militanten. In 2016 werd daarbij een groot deel van Sur, het historisch centrum van Diyarbakir, vernield.

Sindsdien zijn ‘de activiteiten van PKK-terroristen extreem afgenomen’, stelt het ministerie van Binnenlandse Zaken. Mede daarom zouden de burgemeesters gemeentebanen hebben gecreëerd voor de strijders. Het aantal terroristen zou lager zijn dan ooit in dertig jaar. Ook de inzet van drones door het Turkse leger heeft het Koerdisch gewapend verzet gebroken.

Niettemin deelde de regering maandag mee 2.300 commando’s te hebben ingezet om in het zuidoosten de PKK te bestrijden. In 29 provincies werden ruim 400 Koerden gearresteerd wegens banden met de organisatie.

Lees ook:

In Turks Koerdistan is geweld weer alledaags, zo laat deze reportage uit Diyarbakir zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden