Turkse oppositiejournalisten horen levenslang tegen zich eisen

Het Turkse openbaar ministerie eist levenslange gevangenisstraf tegen twee journalisten van de oppositiekrant Cumhuriyet. In een tweede aanklacht eist de openbaar aanklager van Istanbul ook nog eens dertig jaar gevangenisstraf tegen de twee. Ze worden beschuldigd van het publiceren van staatsgeheimen in een verhaal over wapentransporten door de Turkse geheime dienst richting Syrië.

Gül (links) en Dündar (rechts). Beeld AP

Hoofdredacteur Can Dundar en nieuwschef Erdem Gul zijn uitgegroeid tot symbolen van de toenemende onderdrukking van de media door de Turkse regering. Ze zijn op 26 november gearresteerd en zitten sindsdien in hechtenis. Ze kunnen moeilijk contact onderhouden met de buitenwereld.

Het dagblad Cumhuriyet publiceerde op 29 mei 2015 een verhaal met foto's waarop te zien is dat politieagenten kratten openmaken met wapens en munitie die volgens de krant op weg waren naar Syrië in opdracht van de geheime dienst MIT. Ze haalden daarmee de woede op de hals van president Recep Tayyip Erdogan die persoonlijk een aanklacht indiende tegen hoofdredacteur Dundar. Erdogan heeft daarna in diverse toespraken herhaald dat het publiceren van dit soort verhalen gelijk staat aan landverraad en dat de verantwoordelijke journalisten daarvoor een zware prijs zouden betalen.

Turkse media kwamen woensdag met het nieuws over de eisen tegen Dundar en Gul op het moment dat mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch haar jaarrapport in Istanbul presenteerde. HRW-directeur Kenneth Roth had juist gezegd dat de persvrijheid in Turkije meer en meer onder druk staat.

De Turkse president Erdogan. Beeld afp

Autocratische trend

Bij autocratische regimes heerst steeds meer angst voor burgers die zich organiseren in belangengroepen en die gebruik maken van sociale media om mensen te mobiliseren, zei Roth. HRW wijst in haar rapport naar een serie landen, waaronder Rusland en China, maar ook naar Turkije. 'Hier kent men in tegenstelling tot andere landen wel reguliere verkiezingen, maar we zijn toch bezorgd dat de regering van president Erdogan bezig is om een aantal vrijheden terug te draaien. Je ziet in de laatste jaren een beperking van de vrijheid van de media, van de onafhankelijke rechtspraak en zelfs van academici.'

Onlangs verzamelden zich 1128 nationale en internationale academici in de Academici voor Vrede en tekenden een petitie om bezwaar te maken tegen het geweld in het zuidoosten van Turkije. Ze liggen nu zwaar onder vuur van de regering en president Erdogan die hen beschuldigd van verraad. Inmiddels zijn achttien van hen gearresteerd op beschuldiging van terroristische propaganda; tientallen anderen zijn ontslagen.

Beeld AFP

Autocratische trend

HRW-directeur Roth signaleert een autocratische trend in Turkije die zorgwekkend is, want Turkije had vooral in de eerste jaren van de Erdogan-regering vooruitgang geboekt. Erdogan die eerst de macht en de invloed van het leger heeft teruggedraaid, gebruikt volgens Roth nu meer en meer het staatsapparaat om critici de mond te snoeren. 'Hij heeft blijkbaar hele lange tenen als het gaat om kritiek op zijn eigen beleid. De Turkse regering heeft ervoor gekozen om iedere vorm van kritiek op de huidige politieke koers de kop in te drukken, zeker als het op een georganiseerde manier gebeurt.'

In 2015 waren er politie-invallen bij kranten, weekbladen en televisiestations. Tientallen journalisten zijn gearresteerd en gevangen gezet. Een aantal van hen zit nog steeds vast in afwachting van een aanklacht. En dan is er volgens HRW nog het onderbelichte verhaal van de vele honderden Turkse journalisten die in het afgelopen jaar zijn ontslagen. Eén kritische opmerking over de president, de regering of een politieke beslissing lijkt voldoende om de volgende dag op straat te staan.

'Persvrijheid steeds meer in het geding'

Erdogan die eerst de macht en de invloed van het leger heeft teruggedraaid, gebruikt nu meer en meer het staatsapparaat om critici de mond te snoeren, stelde Kenneth Roth in een uitgebreid interview met de Volkskrant in november van vorig jaar. [+]

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden