Turkse minister dreigt met vaag ultimatum Toestand hongerstakers verslechtert gestaag

In de rommelige volkswijk Bayrampasja in het het Europese deel van Istanbul, is een onneembare vesting. De hoge muren zijn bekroond met prikkeldraad....

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ISTANBUL

Maar de gevangenen willen helemaal niet ontsnappen. Althans niet levend. Ze willen iets anders. Ze willen niet gemarteld of vermoord worden. Ze willen dat hun bezoekende familieleden niet worden mishandeld. Ze willen sluiting van de 'doodskist', de speciale gevangenis in Eskezehir die berucht is om haar isoleercellen.

Hun hongerstaking is vandaag haar 69ste dag ingegaan. Bij de 'dienstingang' van de gevangenis van Bayrampasja, waar volgens een advocaat tien stakers in coma liggen, staan een ambulance en een paar politieauto's.

De ambulance heeft ook gisteren niet in actie hoeven te komen. Want na de twee doden van gisteren, de zevende en achtste (een vrouw van 22) sinds zondag, zijn de hongerstakende linkse gevangenen kennelijk van plan hun actie voort te zetten tot het einde. En het einde, dat wil zeggen: òf inwilliging van hun eisen, òf de dood.

Het aantal honger- en dorststakers in veertig Turkse gevangenissen neemt nog steeds toe. Volgens de minister van Gezondheid zijn nu 2070 gevangenen in hongerstaking - de meesten bij toerbeurt - en weigeren 314 van hen ook te drinken.

Van die 'harde kern' staan 67 personen op de rand van de dood. Ook Koerdische gevangenen, die in een eerdere fase waren afgehaakt, zouden zich nu massaal bij de actie hebben aangesloten.

Wie gedurende geruime tijd niet eet en drinkt, loopt beschadiging op aan nieren en hersenen, begint bloed te spuwen, verliest het gezichts- en gehoorvermogen, raakt in coma en sterft. Zelfs als de hongerstaking nu zou worden opgeheven, zouden veel deelnemers toch doodgaan of voor de rest van hun leven een wrak zijn.

Ondanks de grimmige bewaking hebben de autoriteiten in de gevangenis van Bayrampasja niet veel te vertellen. Zoals in de andere gevangenis van Istanbul en die van Izmir maken de gedetineerden de dienst uit. De minister van Justitie, Sjevket Kazan, vindt dat onduldbaar.

De hongerstaking is volgens deze islamist het werk van 'een terroristi sche centrale die zich heeft meester gemaakt van de gevangenissen.' De leiders van deze centrale zouden de andere gevangenen dwingen aan de hongerstaking mee te doen.

Op een persconferentie deelde Kazan gisteren op martiale toon mee dat de Nationale Veiligheidsraad - die bestaat uit de premier, de ministers van Justitie en Defensie en de militaire chefs - donderdag heeft besloten tot maatregelen.

De minister van Defensie wilde niet zeggen welke maatregelen de Nationale Veiligheidsraad wil nemen. De kritiek van het buitenland en van Amnesty International - de organisatie is wereldwijd een bliksemactie begonnen - op de toestand van de mensenrechten in Turkije vindt Kazan kletskoek.

De hongerstakers zouden slechts uit zijn op publiciteit. Ze zouden een gewapend ingrijpen van de staat willen uitlokken. Hij waarschuwde hen de regering niet te 'dwingen' tot een 'veiligheidsoperatie'.

Aynur Cuhan werd kort geleden vrijgelaten uit de Bayrampasja-gevangenis. 'Als de soldaten proberen in te grijpen', zei hij, 'wordt het verzet alleen maar harder en bloediger.' De minister van Gezondheid heeft een andere vorm van ingrijpen voorgesteld: een 'gedwongen medische behandeling van bewusteloze hongerstakers'.

Mensenrechtenactivisten, artsen en advocaten vechten dat plan zwaar aan. Medici in Izmir die 113 uitgeteerde hongerstakers hebben onderzocht, hebben de regering bezworen de oorzaak van het probleem aan te pakken.

In verschillende landen zijn sympathisanten van de hongerstakers solidariteitsacties begonnen, zo meldden de persbureau's. Ongeveer tweehonderd demonstranten gooiden ruiten in van het Turkse consulaat in Zürich. De leden van het 'Comité van solidariteit met de vrije gevangenen van Turkije en Koerdistan' slaagden er echter niet in het gebouw binnen te dringen.

In Berlijn werd eveneens het Turkse consulaat bezet. Vier personen werden aanvankelijk vastgehouden, maar konden later toch vertrekken. In de nacht van donderdag op vrijdag werden door heel Duitsland zes aanslagen op Turkse doelen gepleegd. Een groep van tien studenten in Darmstadt is ook een hongerstaking begonnen. In het Oostenrijkse Graz sloten vijf Turken zich aan bij de actie.

In Stockholm bezette een twintigtal Turken en Koerden op vreedzame wijze kantoren van de VN-vluchtelingenorganisatie Unhcr. Ze eisten dat een groep internationale waarnemers poolshoogte zou gaan nemen in de gevangenissen.

De Europese Unie heeft er bij de regering in Ankara op aangedrongen alles in het werk te stellen om de staking te beëindigen. De EU-trojka (waarvan Nederland sinds 1 juli deel uitmaakt) zal maandag in Ankara haar bezorgdheid uiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden