Turkse Kosovaren kozen geen partij

De UCK-vlag wappert ook in Mamusha. Maar het boerendorp in het zuiden van Kosovo vertoont, anders dan tientallen omliggende plaatsjes, geen sporen van strijd....

Van onze verslaggever Mark van Driel

'We zijn voor 99 procent Turks', zegt de oude Mazrek Muharem met een trotse blik in de ogen. Hij is geboren in Mamusha, zijn ouders zijn er geboren en ook zijn grootmoeder kwam er ter wereld. 'Vijfhonderd jaar geleden zijn de Turken hier gekomen. We hebben Allah gebracht. En koffie. En we zijn er nog steeds.'

Muharem geeft om zijn eigen cultuur. Hij wil meer eigen scholen dan het handjevol dat de Joegoslaven hebben toegestaan. Hij wil een eigen ziekenhuis en hij zou ook graag meer kranten zien verschijnen voor de naar schatting 30 duizend Turken in Kosovo. Muharem: 'Ik hoop dat de Albanezen ons ter wille zijn als ze de macht straks in handen hebben. Ik hoop het echt.'

In Mamusha spreken de meeste Turken vertrouwen uit in de Albanezen. Een volk dat zelf jarenlang onderdrukt is geweest, zeggen ze, moet begrip hebben voor de wens van een minderheid om de eigen cultuur in stand te houden. Maar toch zijn ze er niet helemaal gerust op. Want hoe zullen de Albanezen oordelen over hun volgzame houding ten opzichte van Milosevic? Welke conclusie zullen de Albanezen trekken uit de gespaarde huizen van Mamusha?

'We zijn met zo weinig dat we altijd hebben geprobeerd om ons niet voor de Albanezen of de Serviërs uit te spreken', zegt hoofdredacteur Enver Baki van de Turkse krant Tan. Zijn weekkrant verschijnt al 30 jaar met steun van de Joegoslavische staat. Ook tijdens de oorlog om Kosovo is de krant blijven verschijnen. 'Eens in de vijftien dagen hadden we een kleine editie.'

In het torenhoge, vrijwel verlaten Joegoslavische media-gebouw in Pristina probeert Baki uit te leggen dat de Turken geen andere keuze hadden dan zich inschikkelijk gedragen. Dat zijn krant daar onder geleden heeft, bestrijdt hij. Maar zijn lezers en redacteuren weten beter. In elke editie werd propagandistische kopij overgenomen van de Servische staatskrant Jedinstvo. 'Het is niet dat we de Serviërs zo aardig vinden', zegt een verslaggever die anoniem wil blijven. 'Maar we moesten toch eten.'

Hoofdredacteur Baki is niet bang dat het UCK hem zal beschuldigen van te nauwe banden met Serviërs. Zo gemakkelijk heeft de Turkse minderheid (na de Albanezen en Serviërs de grootste bevolkingsgroep in Kosovo) het volgens hem niet gehad. Niet in de jaren voor de oorlog, en ook niet tijdens de maandenlange NAVO-bombardementen. Vele Turken zijn op de vlucht geslagen voor de Serviërs, vertelt hij. 'Er zijn duizenden Turken naar Macedonië of Turkije getrokken. Vooral uit Pristina.'

Ook in Mamusha is de vrees voor beschuldigingen uit UCK-kringen niet groot, ondanks de relatief kalm verlopen oorlogsmaanden. 'Er heeft niemand hoeven vluchten', zegt de 43-jarige Ferat Mazdreku. 'De Albanezen uit omliggende dorpen zijn hier samengedreven. Op een nacht zijn ze allemaal weggevoerd naar Albanië. Maar de Turken mochten blijven. Alle vijfduizend.'

Volgens Mazdreku en andere inwoners van Mamusha heeft de oorlog niettemin zijn tol geëist van de bevolking. De angst was groot, zegt Mejat Morina, nadat er 7 Turken en 22 Albanezen om 'onduidelijke redenen' werden geexecuteerd op het dorpsplein. 'Iedereen was bang dat er nog meer doden zouden vallen. Ik denk dat dat hun bedoeling is geweest. Ze wilden ons schrik aanjagen.'

De executies hadden in elk geval niets te maken met het lidmaatschap van het UCK, zeggen meerdere inwoners van Mamusha. Geen van de jongemannen uit het dorp heeft zich aangesloten bij het Kosovo Bevrijdingsleger. 'Uit angst', zegt een UCK'er uit Prizren die patrouilleert in het dorp. 'We mochten niet', zegt Morina. 'Omdat ze ons niet onnodig in gevaar wilden brengen.'

De oude Muharem heeft nog een derde verklaring. 'Het is beter om geen partij te kiezen zolang het niet hoeft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden