NIEUWSHAGIA SOPHIA

Turkse kathedraal Hagia Sophia mag weer moskee worden, tot woede van christelijke wereld

De oorspronkelijk Byzantijnse kathedraal in Istanbul, de Hagia Sophia, mag weer worden veranderd in een moskee. Dat heeft de Turkse Hoge Raad vrijdag besloten. De al jaren slepende affaire leidde tot grote internationale verontwaardiging en verontrusting.

Voor het bouwwerk vieren mensen de beslissing van het gerechtshof.Beeld AFP

Het plan om de kathedraal, die nu als museum dient, weer in gebruik te nemen als moskee leidde tot felle kritiek van de orthodox-christelijke landen Griekenland en Rusland. Ook andere landen, waaronder Frankrijk en de VS, hebben Turkije verzocht het christelijke erfgoed, dat op de Unesco-werelderfgoedlijst staat, intact te houden. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan wimpelde de buitenlandse bemoeienis met ‘interne aangelegenheden’ steeds af en waarschuwde zelfs voor het schenden van de Turkse soevereiniteit. 

Na de beslissing van de Turkse Raad ondertekende Erdogan direct een officieel besluit om in de Ayasofya, zoals de Turken het beroemde bouwwerk noemen, weer gebedsdiensten te houden. Kern van de gerechtelijke uitspraak is dat het besluit van 1934 om van de moskee een museum te maken, onder de voormalige seculiere Turkse leider Kemal Atatürk, kan worden vernietigd. De zaak was aangespannen door een historisch genootschap dat wilde dat de kathedraal weer de functie krijgt van moskee.

De Europese Unie noemde de beslissing van de Turkse Raad ‘betreurenswaardig’, zo zei EU-Buitenlandchef Josep Borrell in een verklaring. De Griekse minister van Cultuur, Lina Mendoni, noemde de beslissing van president Erdogan ‘een open provocatie naar de geciviliseerde wereld die de unieke waarde en oecumenische natuur van het monument onderkent’.  

De Hagia Sophia werd in de zesde eeuw gebouwd voor de Byzantijnen als gebedshuis in het toenmalige Constantinopel. Na de verovering door het Ottomaanse Rijk in 1453 werd het gebouw van minaretten voorzien en in gebruik genomen als moskee. De laatste jaren vaart de Turkse president Erdogan een steeds eigenzinniger koers, waarmee hij zich verwijdert van zijn westerse bondgenoten, de EU en de Navo. Ook refereert hij vaak aan het oude Ottomaanse Rijk en zegt hij – soennitische – moslims te willen verenigen onder een ‘Groot Turkije’. Volgens zijn critici passen de in hun ogen provocatieve plannen om van de Hagia Sophia een moskee te maken in deze trend.

President Erdogan heeft vrijdagavond gezegd dat het gebouw voor ‘christenen, moslims en buitenlanders toegankelijk’ blijft. Er zullen alleen incidenteel gebedsdiensten worden gepland, de eerste is op 24 juli.

De plannen konden al enige tijd op flinke internationale kritiek rekenen.
Na Griekenland, de Verenigde Staten en Frankrijk had ook Rusland zijn bedenkingen over de plannen van Turkije om van de Hagia Sophia weer een moskee te maken. ‘We kunnen niet terug naar de Middeleeuwen.’ 


Ook binnen Turkije woedde een hevig debat
Het debat daarover laait hoog op in Turkije. De seculiere oppositie beschuldigt de islamitische regeringspartij AKP ervan de kwestie te misbruiken voor politieke doeleinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden