Turkse jongensinternaat Beatitas is geen verkapte tuchtschool

De klasgenoten van Kadir Akin (18) snappen er niets van. Kadir zit in vijf havo, hij heeft altijd zijn huiswerk af en haalt hoge cijfers, maar hij zit op een internaat....

ANNIEKE KRANENBERG

Van onze verslaggeefster

Annieke Kranenberg

UTRECHT

De meeste mensen denken bij een internaat aan een verkapte tuchtschool. Dat is het laatste wat het Turkse jongensinternaat Beatitas in Utrecht beoogt. Het wil zorgen dat Turkse jongens niet onder hun niveau presteren.

De voorloper van de school was een groep Turkse studenten die in Utrecht huiswerkbegeleiding gaf aan ongeveer zestig Turkse kinderen van de basisschool. Volgens directeur Ahmet Taskan (31) van Beatitas gingen de prestaties van de kinderen meetbaar vooruit.

De ouders waren zo enthousiast dat zij meer wilden, bijvoorbeeld een internaat waar de kinderen buiten schooltijd bijles konden krijgen. In Turkije geniet een internaat aanzien en staat het garant voor een goede vervolgopleiding.

Taskan en zijn vrienden richtten de stichting Secu op en vonden vier ouders bereid om een lening af te sluiten voor een pand. 'Op dit moment is een internaat voor de tweede en derde generatie Turken het beste alternatief om mee te komen in het onderwijs', vertelt Taskan. Turkse ouders zijn vaak niet opgeleid en spreken slecht Nederlands. Zij kunnen hun kinderen niet helpen met huiswerk.

De behoefte is groot. Jaarlijks brengt de Turkse gemeenschap in Utrecht ruim een ton bij elkaar om Beatitas te financieren. Ouders betalen iedere maand vierhonderd gulden contributie en verlenen hand- en spandiensten. De gemeente Utrecht heeft Beatitas een subsidie verleend van dertigduizend gulden.

Het hoekige gebouw van Beatitas - de naam van een boom die snel tot bloei komt en vervolgens lang in bloei blijft - staat in een grauwe nieuwbouwwijk van Overvecht Noord. Naast scholengemeenschap De Klop en achter een klein woonwagenkamp. De jongens blijven er slapen en zijn verplicht drie uur per dag huiswerk te maken.

Het lijkt zowaar een studiehuis. De vijftig jongens hebben ieder een bureau en werken in hun eigen tempo aan vakken waarmee ze moeite hebben. Vaak is dat Nederlands. In de gemeenschappelijke ruimte wacht een legertje van zeven interne begeleiders om de jongens bij te staan.

De begeleiders zijn de nieuwe rolmodellen. Ze volgen een hbo- of universitaire opleiding. 'Iemand die niet studeert, kan hier niet werken', zegt Taskan.

Ercan Dogan, een 24-jarige pedagogie student en hoofdbegeleider, vindt het niet meer dan logisch dat hij zijn vrije tijd opoffert om 'de jongens' te helpen. Ooit kon hij naar de havo, maar zijn vader vond het beter als hij naar de lts ging. Dan leerde hij een vak. 'Ik vind het nu nog steeds heel erg dat ik met een enorme omweg op het hbo ben gekomen. Ik wil de jongens daarvoor behoeden.'

Volgens Taskan vervullen de begeleiders een brugfunctie omdat ze zowel de Nederlandse als de Turkse cultuur kennen. In zijn kantoor hangt het statieportret van Beatrix en Claus naast het Turkse volkslied. 'Veel ouders sturen hun kinderen naar het internaat omdat ze niet willen dat hun jongens in aanraking komen met drugs, criminaliteit en alcohol. Ouders willen al het mogelijke gedaan hebben.'

Zo'n ouder is Hakki Özermis. Hij komt bijna dagelijks langs omdat zijn twee zonen op het internaat wonen. 'Als mijn kinderen problemen hebben, wil ik er zelf met ze over praten', vertelt Özermis. Hij werkt bij een bouwbedrijf. 'Ik wil niet dat mijn kinderen net zo worden zoals ik. Ze moeten goede kansen krijgen.'

Özermis denkt dat hij zijn jongens niet veel kan bieden. 'Ik ben altijd pas laat thuis van mijn werk en dan weet ik niet of ze hun huiswerk maken. Misschien kijken ze de hele middag tv of hangen ze rond in het winkelcentrum. In Beatitas moeten ze verplicht huiswerk maken, dat is goed. Ik kan ze niet helpen want ik heb geen opleiding gehad.'

Niet alle kinderen hebben hun ouders in de buurt van het internaat wonen. Ongeveer driekwart van de jongens komt uit Utrecht, de rest van heinde en verre. Een keer in de drie weken gaan deze jongens een weekend naar huis.

Coördinator eerste fase Hans Stollenwerck van de Thorbecke-school in Utrecht vindt dat de leerlingen van Beatitas het over het algemeen goed doen. Op het Thorbecke zitten relatief veel allochtone kinderen. Stollenwerck weet niet of de jongens van het internaat beter presteren dan Turkse kinderen met een vergelijkbare achtergrond. Hij ziet eerder verschillen op het sociale vlak. 'Het internaat is geen islamitische sekte. Er is enorme openheid. Ik heb alleen het idee dat er weinig ruimte is voor het individu.' Wel merkt Stollenwerck dat de Beatitas-leerlingen beter geïntegreerd zijn dan hun allochtone leeftijdsgenoten. 'In tegenstelling tot veel jongens respecteren ze meisjes en ze behandelen ze als hun gelijke.' Stollenwerk gelooft dat het internaat schooluitval tegengaat. 'Ik ben ook voor een internaat voor Marokkaanse jongens.'

Zeki Arslan van de multiculturele stichting Forum is ook voorstander van schoolinternaten. De overheid zou ze moeten oprichten om het aantal drop-outs te verminderen. 'Wat is het alternatief voor schoolinternaten? Meer cellen', vraagt Arslan. Hij is geen voorstander van particuliere schoolinternaten en 'mono-etniciteit'. Hij vindt dat Beatitas de jongens isoleert van de samenleving.

Taskan wuift de argumenten weg. 'Wij willen ons ook openstellen voor Nederlandse, Marokkaanse en Surinaamse kinderen, maar dan moeten begeleiders met dezelfde culturele achtergrond zich ook aandienen. Wij begrijpen een Marokkaanse jongen niet.' Taskan refereert aan het verzuilde Nederland waar ook internaten bestonden om bepaalde groepen in hun zelfbewustzijn te sterken. 'Op een gegeven moment waren internaten niet meer nodig. Ook dit internaat zal verdwijnen. Ik zou mijn kinderen hier niet naar toe sturen, omdat ik het schoolsysteem ken en weet dat ik ze zelf kan opvoeden in deze samenleving.'

Kadir vindt Beatitas zijn redding. 'Thuis, in Den Haag, deed ik niets meer voor school.' Meestal hing hij tot een uur of negen 's avonds met vrienden rond op straat. Hij mist het straatleven niet. 'Ik ben blij dat ik hier zit. Een vriend van me zat in de gevangenis omdat hij een brommer had gestolen. Als ik hier niet was, zou ik net zo goed in die cel kunnen zitten.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden