Turkse consulaat Rotterdam neemt paspoort 'Gülenisten' in

Turken in Nederland melden dat hun Turkse paspoort is afgepakt tijdens een bezoek aan het consulaat in Rotterdam. De IND kent 'een aantal' zaken van Turken wier papieren zijn ingenomen. De Turkse regering aast tot ver buiten de eigen landsgrenzen op veronderstelde tegenstanders.

Aanhangers van Erdogan protesteren bij het Turkse consulaat in Rotterdam op de avond van de couppoging, 15 juli 2016, tegen de machtsovername. In datzelfde consulaat zouden veronderstelde tegenstanders van Erdogan nu benadeeld worden Beeld anp

In de nasleep van de couppoging van juli vorig jaar worden critici van de regering van president Erdogan steeds verder in hun vrijheden beperkt. Het gaat om veronderstelde aanhangers van Fethullah Gülen, volgens Erdogan het brein achter de couppoging, maar ook om Koerden, wetenschappers en journalisten. In april volgt een referendum over een voorstel om de zeggenschap van het Turkse parlement verder in te beperken ten gunste van de macht van de president.

Omdat in Turkije nog altijd de noodtoestand geldt, kunnen ook nu al vergaande inperkingen van grondrechten worden doorgevoerd. Zo besliste Erdogan in januari per decreet dat de nationaliteit kan worden ingetrokken van Turken in het buitenland die worden verdacht van onder meer 'misdaden tegen de regering' of 'aanvallen op de president', aanklachten die in Turkije voor ruime interpretatie vatbaar zijn.

Onder meer de organisatie Reporters without Borders maakt zich ernstig zorgen over de gevolgen die dit kan hebben voor kritische Turkse journalisten binnen en buiten Turkije.

Wie onder het nieuwe decreet wordt verdacht van bijvoorbeeld Gülen-sympathieën of het uiten van kritiek op Erdogan, dient zich binnen drie maanden in Turkije te komen verantwoorden voor de veronderstelde misstappen. Wie niet komt, wordt het Turks burgerschap voorgoed afgepakt.

Het is niet duidelijk van hoeveel mensen het paspoort is ingenomen op de Turkse ambassade en de consulaten in Nederland. De IND kent 'een aantal' zaken van Turkse migranten die hun verblijfsvergunning wilden verlengen en geen paspoort konden overleggen omdat dat ingenomen zou zijn door de Turkse autoriteiten. De Turkse ambassade reageerde vrijdag niet op vragen.

Dagblad Trouw publiceerde vrijdag de casus van een Turkse vrouw wier paspoort op het consulaat in Rotterdam werd afgenomen omdat zij werd gezien als 'voortvluchtige'. Haar man zegt sympathisant te zijn van de Gülen-beweging, zijzelf niet. Om haar nationaliteit te behouden zou de vrouw naar Turkije moeten vliegen, waar ze vervolgens voor de rechter haar onschuld moet bewijzen om haar paspoort terug te krijgen. Tot die tijd zou ze worden vastgezet.

Stateloos

De vrouw is in Nederland gebleven. De aanvraag van een verblijfsvergunning kan volgens de IND ook worden behandeld als een migrant zonder paspoort op een andere manier zijn identiteit kan bevestigen.

In Nederland wonen rond de 312 duizend mensen met zowel de Turkse als de Nederlandse nationaliteit en ongeveer 75 duizend Turken met een tijdelijke of permanente verblijfsvergunning. Als het paspoort van die laatste groep wordt ingetrokken, zijn zij stateloos. Het is in strijd met internationale verdragen om burgers stateloos te maken, maar daar trekt Turkije zich niets van aan.

Na de couppoging werd een grote toename van politieke vluchtelingen uit Turkije verwacht, maar uit IND-cijfers blijkt dat dat meevalt. In 2016 deden 235 Turken een asielaanvraag in Nederland, een fractie van de 18 duizend asielaanvragen in totaal. Ook in andere Europese landen was de stijging van Turkse asielverzoeken beperkt.

Wel hebben vermoedelijk rond de honderd voormalig NAVO-militairen uit Turkije een asielaanvraag gedaan in Nederland, België of Duitsland. Zij worden door de Turkse autoriteiten verdacht van betrokkenheid bij de coup en vrezen in de gevangenis te belanden als zij terugkeren naar Turkije. De Turkse minister van Defensie heeft Duitsland eind januari gedreigd met diplomatieke repercussies als zij de asielaanvragen van de ex-militairen honoreren.

Ook de Turkse relaties met Griekenland staan onder hoogspanning, omdat de Griekse rechter eind januari de uitlevering verbood van acht Turkse militairen die worden beschuldigd van betrokkenheid bij de couppoging. In de dagen na die uitspraak rapporteerde de Griekse defensie een ongebruikelijk hoog aantal schendingen van het luchtruim door Turkse vliegtuigen.

Mislukte coup en Fethullah Gülen

Na de tanks in Ankara, in de cel in Rotterdam

De Rotterdamse Turk Mehmet Demirel sprong in juli voor ­de tanks die door de straten van Ankara denderden. Via Facebook deed hij verslag van de couppoging in Turkije. Terug in Nederland werd hij opgepakt wegens opruiing en bedreiging.

Ankara haalt omstreden Diyanet-voorzitter terug naar Turkije.

Turkije heeft de omstreden voorzitter van de moskeekoepel Diyanet teruggeroepen na berichten dat die informatie over vermeende Nederlandse Gülen-sympathisanten zou hebben doorgespeeld aan Turkije. 'Een fors signaal', stelde minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) in de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden