Turks offensief in noorden van Syrië maakt Koerden in Nederland ongerust

Sinds Turkije op 20 januari de aanval heeft geopend op de Syrische provincie Afrin, doen de Koerden in Nederland uit die regio geen oog meer dicht. Met smartphones zitten ze voor de televisie te wachten op elke snipper nieuws.

Nederlandse 'Afrin-Koerden' volgen gespannen de ontwikkelingen in hun geboorteregio. Foto John van Hamond

Amina laat een filmpje zien op haar smartphone. Ze heeft het toegestuurd gekregen van haar familie in het dorpje Mirkan in de Syrisch-Koerdische regio Afrin, aan de zuidgrens met Turkije. Een paar gezinnen zitten met schreeuwende kinderen samengepropt in een donkere schuilkelder. Amina's nichtje vertelt dat in de buurt bommen vallen. Later wordt vanachter een raam ingezoomd op donkere rookwolken. 'Raketten', zegt Amina.

Ze is een van de acht 'Afrin-Koerden' die donderdag in een Brabantse huiskamer bijeenkomen om 'live', via hun smartphones, verslag te doen van de gebeurtenissen in hun regio. De Turkse regering is er twee weken geleden een offensief begonnen met als argument strijd te voeren tegen terroristen. Amina en haar vrienden willen aantonen dat er vooral burgerslachtoffers vallen.

In een Brabantse woonkamer volgen 'Afrin-Koerden' de gebeurtenissen in Syrië via televisie en telefoon. Van familie krijgen ze continue berichten door van wat zich daar afspeelt. Foto John van Hamond

Doodsbedreigingen

Wat zij vertellen, kan de Volkskrant zelf niet verifiëren, maar komt in grote lijnen overeen met een reportage van Robert Fisk in de regio, eerder deze week in The Guardian. Een meerderheid van de Tweede Kamer bekritiseerde minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra deze week, omdat hij het Turkse offensief nog altijd niet heeft veroordeeld.

De acht willen alleen met hun voornaam in de krant. Ze vrezen de agressie van Nederlandse 'Erdogan-Turken'. Die verstoorden de laatste week twee demonstraties van Koerden in Nederland. Dat zal ongetwijfeld weer gebeuren bij de demonstratie vandaag in Rotterdam, voorspellen ze. Peshmerge, een van de acht, krijgt ook doodsbedreigingen op Facebook, laat hij zien. 'Vieze vuile kankerterrorist, oprotten uit Nederland.'

Amina's familie is deze week gevlucht naar de stad Afrin, in de hoop dat ze daar veiliger zijn. Amina: 'IJdele hoop. Woensdag werden ze ook daar bestookt met raketten. Twaalf stuks. Er vielen 13 gewonden. Een jongetje van 9 werd gedood. Allemaal burgerslachtoffers.'

Vanuit de Turkse provincie Hatay wordt het Syrische Afrin onder vuur genomen. Foto Hollandse Hoogte / Anadolu Agency

Slecht slapen

Vier jaar geleden vluchtte Amina vanuit de regio naar Nederland. Ze moet deze week examen doen voor het onderdeel Nederlands spreekvaardigheid voor de inburgeringscursus. Ze ziet ertegen op, is slecht voorbereid. Sinds de Turken op 20 januari Afrin begonnen te bombarderen, slaapt ze slecht. 'Misschien drie uur per nacht', zegt ze. Dag en nacht zit ze aan haar smartphone gekleefd.

In Afrin zijn leden van de Syrisch-Koerdische militie YPG actief. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan ziet hen als verlengstuk van de Koerdische PKK-beweging, die hij als terroristen beschouwt. Met Operatie Olijftak, zoals het offensief wordt genoemd, moet de YPG met wortel en tak worden uitgeroeid. Hani: 'De eerste doden van Olijftak waren geen Koerden, waren geen strijders, maar waren Arabische vluchtelingen uit Idlib.'

Hani vertelt dat nogal wat Arabische Syriërs op de vlucht voor IS en Assad in Afrin zijn opgevangen. Tot voor kort was het in de regio tamelijk rustig. Zolang hij in Nederland woont, heeft hij zich nooit zorgen hoeven maken over zijn familie. Nu is hij lamgeslagen. Hij kan zich maar moeilijk concentreren op zijn werk.

De acht Áfrin-Koerden' willen alleen met hun voornaam in de krant. Ze vrezen de agressie van Nederlandse 'Erdogan-Turken'. Die verstoorden de laatste week twee demonstraties van Koerden in Nederland. Foto John van Hamond

Levensgrote televisie

Het middelpunt in de woonkamer is een levensgrote televisie, afgestemd op de lokale Koerdische zender Ronahi die live uitzendt. In beeld komt Niyazi, 'de Gordon van Afrin', die zingt achter een reeks met kleurrijke vlaggen bedekte doodskisten. In een van die kisten ligt het lichaam van Niyazi's 17-jarige zoon. Een grote menigte zingt Koerdische strijdliederen. Betogers zwaaien met olijftakken en maken het V-teken.

Op Peshmerges telefoon verschijnt een digitale kaart met blauw gekleurde dorpen aan de grens met Turkije. De kaart is door de Koerden samengesteld op basis van Turkse, YPG- en VSL-bronnen. Blauw wil zeggen dat ze in handen zijn van de Turken, legt hij uit. Die grensdorpen zijn volgens hem het heftigst gebombardeerd door het Turkse leger. Daar hebben de inwoners het meest te verduren.

Volledig verwoest

Er heeft zich een soort kat-en-muis-spel afgespeeld, zegt hij. De strategie van YPG is Turkse militairen, die met Operatie Olijftak optrekken met het Vrije Syrische Leger (VSL), de dorpen binnen te lokken. De YPG-strijders houden zich schuil in de bergen. Van daaruit kunnen ze aanvallen of sluipschutters inzetten. De Turken trekken zich terug, om de dorpen vervolgens stevig te bombarderen. Vijftien grensdorpen zijn volledig verwoest. Die informatie hebben ze van Fahim, een kennis die werkt voor de lokale overheid. Elke dag wordt hij gebeld voor een update.

'Allahu Akbar' (Allah is de grootste), klinkt het uit Peshmerges smartphone. Hij toont een filmpje van VSL-strijders die met kalasjnikovs in de lucht schieten. Ze kondigen hun komst aan naar Afrin. 'We gaan de varkens, de ongelovigen, we gaan jullie allemaal afmaken', schreeuwen ze. Dat duidt er volgens Peshmerge niet op dat ze alleen uit zijn op terroristen.

Foto de Volkskrant

Voortdurende schoten

Gebeld wordt naar het lokale Avrin-ziekenhuis. Chirurg Taymour krijgen ze niet aan de lijn. Hij is te druk met het amputeren van armen en benen. Uiteindelijk lukt het regeringsfunctionaris Fahim te pakken te krijgen. De verbinding is instabiel. Het lijkt alsof er voortdurend wordt geschoten. Volgens Fahim zijn er (tot donderdagmiddag) ruim honderd burgers, onder wie 20 kinderen en 50 YPG-strijders gedood. Er zijn meer dan 300 gewonden. Voedsel is nog in voldoende mate aanwezig. Maar er is, zegt Fahim, grote behoefte aan medische hulpmiddelen.

Met de komst van steeds meer vluchtelingen uit de dorpen, begint de stad Afrin uit haar voegen te barsten. De stad telt zo'n normaal rond de 200 duizend inwoners. Fahim: 'Nu zo'n 800 duizend, schat ik.'

Fatima, de zus van Hani, zet borden met druiven en kersen op tafel. Die blijven grotendeels onaangeroerd. Alle hoofden zijn gebogen over de smartphones. De een na de ander laat foto's zien. Van intimiderende Arabische teksten op een muur. Van eenzame betogers met spandoeken die hopen de aandacht van het Westen te trekken. Van een verminkt meisje. Van een dode baby, waar de hersenen gedeeltelijk uit zijn hoofd puilen. Op tv verschijnt het gezicht van de jonge Koerdische Avista Gabour, 'een heldin' die zichzelf heeft opgeblazen bij een Turkse tank.

'Allahu Akbar' (Allah is de grootste), klinkt het uit Peshmerges smartphone. Hij toont een filmpje van VSL-strijders die met kalasjnikovs in de lucht schieten. Ze kondigen hun komst aan naar Afrin. Foto John van Hamond

Niet eerlijk

Als de 80-jarige moeder van Amina het leven schetst in haar schuilkelder en opmerkt dat YPG-strijders ook 'onze kinderen' zijn, komt het gesprek op de veronderstelde Syrische banden met Turkse 'PKK-terroristen'. Natuurlijk, ze hebben sympathie voor Koerdische strijders in Turkije en in Noord-Irak. Ze voelen zich met hen verbonden. Maar deze oorlog is niet eerlijk, zeggen ze. Als de Turken een probleem hebben met de PKK, moeten ze het in eigen land uitvechten. Hani: 'En als ze het willen uitvechten met de YPG, laten ze er dan een grondoorlog van maken. Onze militairen zijn niet bang, laat ze maar komen. Maar stop met de bombardementen. Blijf weg van de burgers.'

Donderdagavond stuurt Peshmerge een tweet naar de Volkskrant die is verspreid onder correspondenten in het Midden-Oosten, onder anderen door de Nederlandse journalist Harald Doornbos.

Horrorvideo

Op een 'horrorvideo' is te zien hoe pro-Turkse Syrische rebellen bij Afrin een Koerdische strijdster doden, haar uitkleden, haar borsten afsnijden, op haar lichaam gaan staan en ondertussen onderling bediscussiëren of ze nu mooi is of niet.

Peshmerge heeft de video bekeken, hij is er ziek van. 'Kan je nagaan, zelfs Daesh heeft dat niet gedaan. IS heeft geen enkele Koerdische strijdster op deze manier gedood en verminkt.'

Dam

Volgens de Afrin-Koerden zijn de Turken erop uit de Meydanki-dam bij de stad Afrin te vernielen. Als die dam breekt, lopen zo'n 25 dorpen en een deel van de stad onder water. De dam wordt niet rechtstreeks gebombardeerd, vermoeden ze, zodat Ankara kan zeggen dat die 'zelf is bezweken'.

Meer over