REPORTAGE

Turks Nederland vooral verdeeld tijdens hoorzitting

De ene Turks-Nederlandse groep voelt zich slachtoffer van het Turkse AKP-regime, de ander van het meten met twee maten in Nederland. Allemaal zijn ze tegen segregatie en nemen ze volmondig afstand van geweld en intimidatie. De Turks-Nederlandse gemeenschap trok maandag in veertien verschillende belangenclubs voorbij aan de commissie Sociale Zaken van de Tweede Kamer.

V.l.n.r.: Linda Voortman (GroenLinks), Ahmed Marcouch (PvdA), Paul van Meenen (D66), Sadet Karabulut (SP), Mei Li Vos (PvdA), Malik Azmani (VVD), Pieter Heerma (CDA) en Selcuk Öztürk (DENK) tijdens het rondetafelgesprek met de organisaties Turkse Arbeidersvereniging in Nederland (HTIB) en Federatie van Democratische Vereniging van Arbeiders uit Turkije in Nederland (DIDF).Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Aanleiding voor het gesprek waren de zorgen in de Kamer over de gevolgen van de mislukte Turkse coup voor Turkse Nederlanders. Na 15 juli ging de Turkse regering met een enorme bezem door het eigen ambtenarenapparaat. President Erdogan wees direct met de vinger naar de beweging van de prediker Gülen. In Nederland namen onderlinge spanningen toe, tientallen ouders haalden hun kinderen van vermeende 'Gülenscholen'.

De poging van de Kamer om grip te krijgen op de Turks-Nederlandse gemeenschap mondde op meerdere manieren uit in een eendaagse crashcourse in verdeeldheid. Dit begon al met de setting: in plaats van de gebruikelijke commissiezaal in het Tweede Kamergebouw was voor deze hoorzitting uitgeweken naar de Enquêtezaal, de plek die de Kamer normaliter reserveert voor verhoren onder ede naar maatschappelijke misstanden. Veel genodigden morden over 'het beklaagdenbankje' waarin ze moesten plaatsnemen.

Verre van eensgezind

Ook bleek het programma naadloos de segregatie in de Turks-Nederlandse gemeenschap te volgen. Voor de lunch kwamen de (naar eigen zeggen) onderdrukten aan het woord: de Gülenisten, de alevieten, de Koerden, de linkse Arbeidersbewing, de Armenen. Na de pauze was de beurt aan de meer Ankara-gezinde clubs: de aan de Turkse regering gelieerde Adviesraad voor de Diaspora, de conservatief-religieuze groep Milli Görüs, de religieuze tak van Diyanet, met rechtstreekse banden met Turkije.

Tot slot, en hier kon de Kamer weinig aan doen: de enorme hoeveelheid aan belangengroepen illustreerde bovenal dat de Turks-Nederlandse gemeenschap verre van eensgezind is. Voor de buitenstaander waren de soms haast synoniem klinkende organisaties nauwelijks te onderscheiden: van Stichting Islamitisch Centrum Nederland en Islamitische Stichting Nederland tot Turkse Arbeidersvereniging in Nederland en Federatie van Democratische Verenigingen van Arbeiders uit Turkije in Nederland.

De organisaties Turkse Arbeidersvereniging in Nederland (HTIB, onder) en Federatie van Democratische Vereniging van Arbeiders uit Turkije in Nederland (DIDF) tijdens het rondetafelgesprek met Kamerleden.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

'Eeuwenlang onderdrukt'

'Eerst waren de Koerden en de alevieten de vijand, nu is de Hizmetbeweging aan de beurt', zei Memet Cerit van de Gülenistische krant Zaman Vandaag. Hij was de eerste van de veertien sprekers. Zijn banden met Turkije hielden volgens hem op toen de Turkse versie van zijn krant door de AKP-regering werd gesloten. 'Ook veel Turkse organisaties in Nederland voelen zich verplicht om mee te doen aan de heksenjacht', stelde hij.

Na Cerit volgde de alevitische organisatie Hakder. 'Wij worden al eeuwenlang onderdrukt', zei Yüksel Çevik, 'zowel binnen Turkije als binnen de islam'. De mislukte coup komt daar voor alevieten nog eens bovenop. 'Onze gemeenschap is extra gevoelig voor zulke gebeurtenissen.'

Eenzelfde geluid vertolkte Keno Ahmed van DemNed, vertegenwoordiger van de Koerden. Alevieten en Koerden zijn lotgenoten in Turkije, zei hij. Dat gold niet meteen voor de nieuwkomer in de onderdruktenhoek. Drie jaar geleden waren Gülen en Erdogan nog goede vrienden, benadrukte hij.

Turkse vlaggen

Ejder Köse, van de Adviesraad Turkse Diaspora, legde de schuld voor de opgelopen spanning bij Nederlandse politici. 'Nog geen dag na de coup waren Kamerleden al druk aan het Twitteren over Erdogan.' Er wordt gemeten met twee maten, vond hij: een demonstratie met Turkse vlaggen is een probleem, maar een Koerdische of Israëlische demonstratie niet.

Zo dacht Ayhan Tonça van de Islamitische Stichting Nederland (de religieuze tak van Diyanet) er ook over. 'Hou een keer op met die Erdoganofobie', sneerde hij naar de Kamerleden. Nederlandse politici hadden empathie moeten tonen toen Turkije werd getroffen door een gewelddadige couppoging, in plaats van 'het vingertje'. Ja, zijn organisatie krijgt haar imams uit Turkije, maar van politieke inmenging is volgens hem geen sprake. 'De Turkse gemeenschap in Nederland is volwassen genoeg om haar eigen problemen op te lossen.'

Mehmet Cerit, Zaman Vandaag:

'Ik ben gülenist, dat is geen geheim. Mijn krant is opgericht door Hizmetsympathisanten. Wij zijn voor mensenrechten, democratie, vrijheid, vanuit een islamitische inspiratie. Hizmet is de nieuwe vijand van het Turkse regime, maanden voor de coup waren wij al gelabeld als terroristisch. Coupplegers moeten berecht worden, maar ik ken ze niet. Je kunt niet een hele beweging verantwoordelijk maken. Ook in Nederland vindt een heksenjacht plaats. We moeten de Turkse gemeenschap weerbaarder maken tegen de bemoeienis uit Turkije.'

Portret van hoofdredacteur Mehmet Cerit, 31 augustus 2016.Beeld anp

Yüksel Çevik, alevitische organisatie Hakder

'Naar schatting zijn 30 procent van de Turkse Nederlanders aleviet. Onze religieuze stroming is humanistisch, mannen en vrouwen zijn gelijk, we hebben respect voor andersdenkenden. Alevieten worden al eeuwenlang onderdrukt. Alevieten en Koerden lopen met langdurige trauma's. In Nederland hebben we vrijheid om onszelf te zijn, maar dat wordt niet altijd gewaardeerd in Turkije. Ook hier staan we voor het dilemma om ons uit te spreken tegen onrecht of te zwijgen uit angst voor repercussies.'

Ayhan Tonça, Islamitische Stichting Nederland (Diyanet)

'Wekelijks bezoeken 75.000 mensen het vrijdagmiddaggebed in onze moskeeën. Wij zijn voor soevereiniteit in eigen kring. Onze imams komen uit Turkije via het Turkse presidium voor religieuze zaken, dat is al jaren zo. Maar in onze moskeeën wordt nooit over politiek gepredikt. Hou eens op met die Erdoganofobie. Vraag mij niet de problemen in Turkije op te lossen. Wij zijn hier bezig met onze problemen híer. Veroordeel ons niet op basis van vooroordelen. Nederlandse politici hadden empathie moeten tonen voor ze met het vingertje gingen zwaaien.'

Ayhan Tonça in oktober 2013.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden