Turks leger consolideert zijn posities in Noord-Irak

Het Turkse leger lijkt zijn posities in Noord-Irak te consolideren. Vier weken geleden trokken infanterie-eenheden, gesteund door tanks en gevechtshelikopters, de Turks-Iraakse grens over om separatisten van de Koerdische PKK 'buiten gevecht te stellen'....

The Guardian

ANKARA

Uit vrees dat de pro-westerse, seculiere staat wordt ondermijnd door de regerende Welzijnspartij, hebben de generaals in de invloedrijke Nationale Veiligheidsraad de regering het vuur na aan de schenen gelegd en haar positie verzwakt.

De omvang van het conflict in Noord-Irak - waarschijnlijk de grootste actie sinds de Golfoorlog - heeft de crisissfeer nog aangewakkerd. Volgens het staatspersbureau Anatolië zei premier Erbakan zondag dat 'de operatie op zijn einde loopt'. Maar als een illustratie van de stijgende spanningen, werd de premier door een militaire woordvoerder keihard tegengesproken.

In de loop van de invasie in Noord-Irak, zijn de Turkse troepen naar eigen zeggen tweehonderd kilometer op Iraaks grondgebied doorgedrongen. Bij de operatie zijn zeker tienduizend militairen betrokken, die worden gesteund door strijders van de Iraakse Koerdische Democratische Partij (KDP).

'Wij hebben ongeveer 2500 PKK-strijders buiten gevecht gesteld, de meesten werden gedood', zo verklaarde onlangs een woordvoerder in Ankara. 'Ons doel is het gebied van guerrillagroepen te zuiveren. Totdat Barzani (de leider van de KDP) de volledige controle over het gebied heeft, gaat de operatie door.'

Deze uitspraak heeft tot maar weinig kritiek van de grote mogendheden geleid. De vrijwel jaarlijks uitgevoerde raids van Turkije om de PKK en de onbesliste strijd tussen de KDP en haar rivaal de Patriottische Unie van Koerdistan (PUK), de kop in te drukken, hebben diplomatieke gevoeligheden afgestompt.

Operatie Provide Confort, in het kader waarvan de geallieerden na de Golfoorlog in april 1991 een no-fly zone afkondigden om de Koerden tegen het bewind in Bagdad te beschermen, werd zes maanden geleden vervangen door de bescheidener Operatie Northern Watch.

Voor de PKK, die vanaf augustus 1984 vecht voor een onafhankelijke Koerdische staat in Zuidoost-Turkije, betekent de vernietiging van haar bases in de Zab-vallei, een zware tegenslag. Maar, zo vragen westerse waarnemers zich af, als het offensief zo doeltreffend is geweest, waarom moeten de Turkse eenheden daar dan blijven? Sommigen suggereren dat de inrichting van een door Turkije gecontroleerde bufferzone, naar analogie van de Israëlische veiligheidszone in Zuid-Libanon, het doel is.

De PKK meent dat hoe langer de Turkse militairen aan de andere kant van de grens blijven, hoe meer de operatie op een Vietnam-achtig conflict zal gaan lijken - met de bergen als ideaal landschap voor het voeren van een guerrilla.

Op een persconferentie in Beiroet, vorige week, beweerde een hoge PKK-functionaris dat er in de afgelopen weken 791 Turkse militairen, KDP-strijders en dorpswachters om het leven zijn gekomen. Dertien Turkse pantserwagens en vier helikopters werden vernietigd, aldus woordvoerder Halil Atac. Veel verontrustender was de suggestie van de PKK dat de bomaanslagen op Turkse toeristencentra aan de Middellandse Zee zullen worden hervat. 'Turkije besteedt alle inkomsten uit toerisme aan de vuile oorlog', zei Atac.

Een Britse hulpverlener die onlangs uit Noord-Irak terugkeerde, vertelde dat het Turkse leger napalm gebruikt, dorpen van vermeende PKK-sympathisanten verwoest en de belangrijke wegen van noord naar oost blokkeert met Turkse tanks en KDP-strijders.

Verslagen van een 'massamoord' op PKK-aanhangers in Irbil door KDP-strijders hebben olie op het vuur gegooid. Zeker een journalist van het in Brussel gestationeerde pro-Koerdische Med-tv wordt nog vermist. Een woordvoerder van de KDP in Londen meldde dat de gevechten het gevolg waren van een 'aanval met machinegeweren door de PKK op de lokale bevolking'.

Maar het zijn vooral veiligheidsacties in Turkije die mensenrechtenactivisten in het buitenland aanleiding gaven tot heftige kritiek. Twee kantoren van de Turkse burgerrechtenbeweging IDH zijn deze maand gesloten. Vorige week eiste het leger dat een vertegenwoordiger van de Welzijnspartij, Sevki Yilmaz, wordt vervolgd wegens 'belediging en verzwakking van de strijdkrachten'. Hij wordt ervan beschuldigd soldaten 'buikdansers' te hebben genoemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden