Turkmeense president ontpopt zich vlak voor de verkiezingen tot dj, zanger en sportfanaat

De Centraal-Aziatische dictatuur Turkmenistan verkeert in een zware economische crisis. Doorgaans geen goede omstandigheden voor een president die over twee dagen herkozen hoopt te worden. Maar Gurbanguli Berdimukhamedov maakt zich (terecht) geen zorgen. Hij gaat vol moed, zingend en cadeaus uitdelend, de verkiezingen in.

Berdimukhamedov neemt het zondag op tegen acht kandidaten. Voor het eerst in de Turkmeense geschiedenis doen ook kandidaten mee die niet gelieerd zijn aan staatsbedrijven, maar die vormen geen enkele bedreiging voor de president. Sinds 2006, toen hij het stokje overnam van de vermoedelijk aan een hartaanval gestorven Niazov, is hij verzekerd van zijn macht.

Terwijl heel Turkmenistan zich in rouw dompelde over het verlies van hun 'Turkmenbashi' (vader van de Turkmenen, zoals zijn bijnaam luidde) werd Berdimukhamedov, een voormalige tandarts, naar voren geschoven als de nieuwe leider. Hij was vol lof over zijn voorganger, maar beloofde ook af te rekenen met diens persoonlijkheidscultus. Turkmenbashi was namelijk iets te gretig geweest met het besteden van overheidsgeld aan gouden standbeelden van hemzelf, marmeren gebouwen en exorbitante projecten zoals een schaatsbaan in de woestijn.

Berdimukhamedov stelde zich inderdaad iets bescheidener op dan zijn voorganger. Hij voerde zelfs voorzichtig wat hervormingen door, zoals de invoering van internet. Maar nog altijd is Turkmenistan een van de meest geïsoleerde landen ter wereld. Persvrijheid en vrijheid van meningsuiting zijn ver te zoeken. De huidige president onthulde bovendien vorig jaar vol trots een gouden standbeeld van hemzelf op de rug van een paard, middenin de hoofdstad Ashgabat. Saillant detail: drie jaar geleden viel hij nog van een paard terwijl hij aan kop lag tijdens een paardenrace - een incident waar staatsmedia hardnekkig over zwegen.

(Tekst loopt door onder de foto)

Een standbeeld van de huidige president te paard in Ashgabat. Beeld ap

Dj en sportfanaat

Politieke campagnes bestaan niet in Turkmenistan. Toch lijkt het erop dat Berdimukhamedov de laatste maanden druk bezig is zijn populariteit te vergroten. Hij liet zich, gehuld in casual groen trainingspak, filmen en fotograferen in de sportschool terwijl hij wat stevige gewichten de lucht in hevelde. Hij deelde zijn zesendertigste boek (getiteld: thee, remedie en inspiratie) uit aan ambtenaren en kroop op het podium om zijn - volgens staatsmedia - 'zelf gecomponeerde' - lied ten gehore te brengen aan fabrieksarbeiders in de gassector. Het voorprogramma bestond uit een lied door medewerkers die op een gehavende gitaar speelden. Daarna kwam de president, die met zuivere stem en een perfect gestemde gitaar een volmaakt optreden wist neer te zetten. Het publiek klapte enthousiast mee.

Ook is Berdimukhamedov gespot op het platteland, waar hij cadeaus uitdeelt aan arme Turkmenen, verschijnt hij op de televisie voor interviews en stond hij vorige week opeens achter een dj-tafel om op een kinderfestijn het nummer Can't Stop The Feeling van Justin Timberlake te draaien. Alsof dat nog niet genoeg is, heeft Berdimukhamedov aangekondigd om tijdens Internationale Vrouwendag op 8 maart, een populaire vakantiedag in het ex-Sovjetland, een collectie nieuwe zelfgeschreven nummers naar buiten te brengen.

Berdimuchamedov in de sportschool. Beeld YouTube
Berdimukhamedov als dj op een kinderfeest. Beeld YouTube

Economische crisis

Zijn verkiezingsboodschap is om 'de welvaart van het onafhankelijke en neutrale Turkmenistan in het derde millennium te verzekeren.' En dat is cynisch, want Turkmenistan verkeert in een zware economische crisis. Details daarover zijn schaars, maar het is geen geheim dat Turkmenistan lijdt onder de almaar dalende olie- en gasprijzen en het verlies van twee grote afnemers van 's lands grootste exportproducten, Iran en Rusland. De lokale munt maakte vorig jaar een val van 19 procent.

Volgens Radio Azatlyk, onderdeel van Radio Free Europe, zijn basisgoederen als olie en suiker schaars in de supermarkten en zijn de prijzen bovendien flink gestegen - iets dat grote gevolgen kan hebben voor de overwegend straatarme bevolking van Turkmenistan.

De regering rept met geen woord over de economische problemen. Integendeel. Zij blijft geld spenderen aan grote projecten, zoals een nieuw internationaal vliegveld in de vorm van een vogel in de hoofdstad. Geraamde kosten: meer dan 2 miljard dollar (bijna 1,9 miljard euro).

Eén ding staat vast: Berdimukhamedov zal tijdens de verkiezingen van zondag niet worden gestraft voor de problemen in zijn land. Turkmenen weten nauwelijks wie de andere kandidaten in de race zijn. De verkiezingsuitslag zal niet veel verschillen van de 97 procent waarmee Berdimukhamedov de vorige verkiezingen in 2012 won.

Het nieuwe vliegveld in Ashgabat. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden