REPORTAGECorona in Turkije

Turkije verbiedt ouderen naar buiten te gaan en verwijdert parkbankjes

In Turkije trekt de politie met megafoons door te straten en is ontsmettende handparfum niet aan te slepen. Sinds zaterdag is het voor mensen ouder dan 65 jaar en mensen met chronische gezondheidsproblemen verboden de woning te verlaten. 

De Grieks-Orthodoxe Panagia Altimermer-kerk in Istanbul wordt schoongespoten.Beeld AFP

De nieuwe maatregelen werden zondag bevestigd door president Recep Tayyip Erdogan in een televisietoespraak. Opnieuw riep hij alle burgers op zoveel mogelijk binnen te blijven. ‘Samen moeten we deze moeilijke tijd doorstaan’, zei hij. De avond ervoor applaudisseerden Turken in grote steden vanaf hun balkons voor de gezondheidswerkers.

Veel gemeenten verwijderden bankjes − geliefde verzamelplek voor ouderen − op pleinen en in parken, de gratis ov-pasjes voor ouderen zijn ingetrokken.

Lang niet alle burgers gaven dit weekend gehoor aan Erdogans oproep. Net als in Nederland grepen veel Turken het mooie weer aan voor uitjes naar de kust en naar parken, waar families zich hadden geïnstalleerd voor een barbecue.

Turkse media toonden beelden van ouderen die zich kennelijk zorgeloos tussen het publiek mengden in de openbare ruimte en trictrac speelden in theehuizen. Verslaggevers die vroegen wat ze buiten deden, kregen geen dwingende redenen te horen.

Megafoon

De politie reed door de stad en riep via ouderen via megafoons op om binnen te blijven. Het ministerie van Gezondheid liet weten dat de aandacht van de overheid vooral uitgaat naar alleenstaande 65-plussers. Voor hulp kunnen zij een beroep doen op de politie en de gezondheidsdiensten.

De teller in Turkije stond maandag op 1.256 besmettingen en 30 doden. Mogelijk was dat meer geweest zonder het geheime wapen van Turkije tegen corona: kolonya. Het aloude Turkse gebruik om de handen in te smeren met sterk alcoholische eau de cologne komt goed van pas, nu het virus ook Turkije in zijn greep heeft. De flesjes zijn niet aan te slepen.

Bij Cilgim Avm Yok Yok, een winkel van Sinkel nabij het Taksimplein in Istanbul, staan nog een paar dozen met flesjes kolonya à 10 lira (1,50 euro) per stuk. De zoveelste lading alweer: nadat op 12 maart eindelijk ook in Turkije de coronapaniek was uitgebroken, schafte de winkel een flinke voorraad aan. Die is inmiddels op en al enkele malen vervangen. ‘Het is hard gegaan, heel hard’, zegt verkoper Ahmed.

Er ontstonden lange rijen voor winkels die het geurende goedje verkochten. Inmiddels zijn de schappen voor kolonya in de supermarkten al dagenlang leeg. Daily Sabah spreekt van een ‘zwarte markt’ voor kolonya, met prijzen die bijna zijn verdubbeld. Grossier Ömer Kaya zegt in de krant dat hij ‘binnen een uur’ heeft omgezet wat hij normaal in een heel jaar verkoopt.

80 procent alcohol

Kolonya is hét symbool van Turkse gastvrijheid. Gasten krijgen bij binnenkomst een sprenkeling uit een flesje met opschriften als ‘Klasik Limon’ en ‘Rebul Mandarine’. Het ruikt lekker en doodt de kwade invloeden van buiten. Met 80 procent alcohol werkt de vloeistof een desinfecterend.

Eau de cologne werd vierhonderd jaar geleden al gebruikt in het hof van de Ottomaanse sultans, maar pas rond 1900 ontwikkelde een koopman in Ankara een Turkse variant. Met slimme marketing hielp hij heel Turkije aan wat hij kolonya noemde. Naast de alom bekende citroenkolonya bestaat het goedje in tal van geuren: sinaasappel, lavendel, sering, hazelnoot.

Sommige Turkse kranten suggereren – zonder wetenschappelijke onderbouwing – dat kolonya de verklaring is voor de late aankomst van het coronavirus in Turkije. Hoe dan ook waren in Istanbul de afgelopen week overal mensen met flesjes in de weer. Passagiers op de pont over de Bosporus besprenkelen ook royaal de handen van derden.

Sluimer

Pas donderdag 12 maart, een dag na melding van het eerste ziektegeval, ontwaakte het land uit de coronasluimer. Er waren vroege tekenen van hamsterwoede, die echter niet doorzette. De Turken tonen zich een nuchter volkje.

De regering kwam sindsdien met een aanzwellende reeks maatregelen. Scholen en universiteiten gingen dicht, alle samenscholingen werden afgelast, ook in de moskee. Bars zijn gesloten, restaurants mogen alleen nog aan huis bezorgen.

‘Tot vorige week spraken Turken alleen maar over Idlib’, schrijft columnist Güvan Dak in de krant Hürriyet. ‘Het coronavirus was exotisch nieuws uit verre landen. Maar van de ene dag op de andere is onze existentiële angst omgeslagen.’

Voor Turks fruit en voor kleding kunnen de schaarse klanten zondag nog her en der terecht op Istiklal, de grootste winkelstraat van Istanbul, maar zeker 90 procent van de zaken heeft de luiken gesloten. Alleen op de Galatabrug over de Bosporus staan de hengelaars nog zij aan zij. Sommige tradities tonen zich immuun voor het coronavirus.

Westerse media

Een deel van de regeringsgezinde pers in Turkije windt zich intussen op over een andere boosdoener: westerse media, die de coronacrisis aangrijpen om Turkije in een kwaad daglicht te stellen. Zij zouden afbreuk willen doen aan de volgens de scribenten uiterst succesvolle Turkse aanpak van de crisis, waarbij het gestuntel van Europa en de VS maar pover afsteekt. Een columnist van Daily Sabah rept van een ‘informatieoorlog’.

Het voornaamste bewijs voor dit alles is dat de website van de BBC en The New York Times twee weken geleden een foto uit Turkije gebruikten bij verhalen over het coronavirus elders in de wereld. Na klachten verwijderden ze de foto’s.

In dit dossier leest u de laatste ontwikkelingen en alles wat u verder moet weten over het coronavirus. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden