Turkije stuurt geen ministers meer Europa in, maar vijandige taal Erdogan houdt aan

De confrontatie tussen Turkije en Europa lijkt iets te zijn getemperd, nu Ankara heeft besloten geen ministers meer op pad te sturen om campagne te voeren voor een 'ja' in het referendum van 16 april. In de vijandige retoriek van president Recep Tayyip Erdogan is daarvan echter niets te merken. Die wordt nog elke dag voortgezet. Woensdag waarschuwde hij Europeanen dat zij 'nergens ter wereld veilig op straat zullen lopen als ze volharden in hun houding'.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Beeld afp

Erdogan deed de uitspraak, die uitgelegd zou kunnen worden als een bedekte dreiging met geweld, tijdens een evenement voor lokale journalisten in Ankara. 'Wij, als Turkije, doen een beroep op Europa om de mensenrechten en de democratie te respecteren', zei de president. Hij gaf geen verdere toelichting.

Dat Turkse politici niet langer in Europa campagne zullen voeren voor het referendum, werd woensdag bevestigd door vicepremier Numan Kurtulmus. Een dag eerder had een woordvoerder van de regerende AK-partij gezegd dat Turkse parlementariërs zich vanaf nu zullen richten op de campagne voor het referendum in eigen land. 'De afgevaardigden gaan naar hun kiesdistricten, iedereen zal daar aan het werk gaan', aldus de woordvoerder.

Een andere reden om de campagne in Europa te staken werd dinsdag gegeven door Zafer Sirakaya, het hoofd van de aan de AKP gelieerde Unie van Europees Turkse Democraten (UETD). Volgens hem is de spanning die wordt veroorzaakt door de openbare manifestaties 'contraproductief' voor zowel Turkije als Europa.

Niet duidelijk is of er nog andere motieven in het spel zijn. Tot nu toe leek het erop dat Erdogan alleen maar garen spinde bij de ruzie. Het gaf hem de gelegenheid het nationalistisch sentiment onder de Turken - in eigen land en in Europa - op te zwepen en electoraal te verzilveren. Ook kon hij zichzelf en zijn rondreizende ministers afficheren als ridders van het vrije woord.

Mogelijk vinden de Turkse leiders dat zij hun punt nu wel hebben gemaakt. Vernederende scènes met bewindslieden die door de Duitse of Nederlandse politie in een auto worden gezet en de grens over gestuurd, zouden zich voortaan in de beeldvorming tegen de Turkse regering kunnen keren, als een tikje armoedig eerder dan heldhaftig.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Beeld afp

Dat Ankara zich - zoals de UETD suggereert - zorgen maakt over de relatie tussen Turkije en Europa, blijkt nergens uit. Dinsdag trok Erdogan de Europese gezindheid van Turkije verder in twijfel. Na het referendum over een presidentieel systeem gaat Turkije volgens hem de betrekkingen met de Europese Unie opnieuw tegen het licht houden. Een 'heel ander Turkije' zal zich na 16 april niet langer door de EU de les laten lezen via het toetredingsproces. Erdogan noemde Europa 'fascistisch en wreed'.

Ook vanaf de Europese kant waait een koele bries. Het wordt 'hoe langer, hoe meer onrealistisch' dat Turkije lid zal worden van de Europese Unie, zo tekende de Duitse krant Bild dinsdag op uit de mond van Johannes Hahn, EU-commissaris van Uitbreiding. 'Turkije beweegt zich al een tijdje steeds verder af van Europa', volgens Hahn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.