Turkije roept ook ex-beroepsmilitairen in Nederland op voor dienstplicht; Dubbele nationaliteit nekt Turkse jongemannen

Oud-militair A. Baser van de Koninklijke Luchtmacht weet dat hij het zichzelf heel gemakkelijk kan maken: door het Turkse consulaat binnen te stappen en ruim elf mille te betalen kan hij terstond af zijn van zijn dienstplicht in Turkije....

Van onze verslaggever

Stieven Ramdharie

AMSTERDAM

Ongeveer negenhonderd tot duizend Turkse mannen in Nederland, zo maakte het Turkse consulaat onlangsbekend, betalen jaarlijks deze afkoopsom op het kantoor in Rotterdam. Ze zijn goed voor ruim tien miljoen gulden. Dus waarom ook niet Baser, voormalig weerwaarnemer op de vliegbasis Soesterberg?

Hij overweegt het geen moment. Want het is een smak geld. 'Ik spaar dat geld liever voor mijn kind.' Bovendien heeft hij toch al in het Nederlandse leger gezeten? De ex-militair, inmiddels werkzaam bij justitie, is een van de honderden Turken met een dubbele nationaliteit die het slachtoffer zijn geworden van het verdwijnen van de Nederlandse dienstplicht.

Wie voor mei 1996 zijn dienstplicht vervulde in de Nederlandse krijgsmacht, hoefde in Turkije niet meer onder de wapenen. Turken die echter daarna in het Nederlandse beroepsleger dienden, zijn volgens Ankara 'vrijwilligers' en blijven daarom dienstplichtig. Ook jongens als Baser, die in 1994 meteen als beroepssoldaat begon.

'Had ik toen geweten wat mij te wachten stond, dan was ik eerst als dienstplichtige het leger ingegaan', zegt hij bedrukt. 'Net als mijn broer. Maar ik kon toen toch niet weten dat Nederland zou overgaan op een beroepsleger?'

Precies twee jaar nadat het probleem zich aandiende, zitten de Turks-Nederlandse bbt'ers (beroeps bepaalde tijd) nog steeds in hetzelfde schuitje. Pogingen van de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie om met de Turkse regering tot een regeling te komen, zoals eerder wel lukte voor de dienstplichtigen, zijn steeds op niets uitgelopen. De situatie doet zich nu voor dat Nederlandse beroepsmilitairen in het Turkse leger moeten dienen.

'We hebben al met Turkije over de situatie gesproken', zegt een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. 'Maar formeel staat Turkije in zijn recht. Deze mannen zijn immers ook Turkse onderdanen.'

Niet bekend

Maar Turkije houdt voet bij stuk. De Turkse wet, zegt Ankara, voorziet nu eenmaal niet in een 'ontheffing' voor vrijwilligers. Geld speelt uiteraard ook een rol. Door het 'afschaffen' van de dienstplicht in Nederland is de Turkse regering verzekerd van een aardige inkomstenbron.

In 1996 waren er in Nederland zo'n 38 duizend Turken tussen de 18 en 29 jaar, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Eenderde tot de helft heeft een dubbele nationaliteit. Turkse soldaten worden opgeroepen voor de dienstplicht op hun negentiende.

De afkoopsom, die al jaren bestaat, is nu het enige alternatief geworden voor een verblijf in het Turkse leger. Menigeen heeft er geen zin in om in het Turkse leger te gaan, omdat dienstplichtigen er geregeld worden geslagen. Ze mogen in het weekeinde niet naar huis en krijgen geen salaris. Bovendien kunnen ze worden ingezet in de strijd in Oost-Turkije tegen de Koerdische verzetsbeweging PKK.

Om uit handen van het Turkse leger te blijven vraagt Baser elke twee jaar uitstel aan. Dat is mogelijk tot hij 38 jaar is. 'Als er dan geen akkoord is tussen beide landen, dan zal ik wel moeten betalen. Het Turkse leger ga ik niet in. Ik heb mijn dienstplicht al vervuld met die vier jaar. Ik heb een vaste baan, een gezin. Dat geef ik niet op.'

Baser heeft nog een optie: het opgeven van zijn Turkse nationaliteit. Maar het is een kostbare en bovenal lange procedure. Als hij in 1993, toen hij het Nederlanderschap aanvroeg, wist in wat voor problemen hij zou komen met zijn dubbele nationaliteit, had Baser meteen gekozen voor de Nederlandse. Maar dat is achteraf praten.

'Nu zeg ik: ik geef mijn Turkse nationaliteit niet op. Dat doen weinig Turken. Ik hoop dat dit snel wordt rechtgezet. Nederland en Turkije zijn toch NAVO-partners? Ik ben in het ene land beroepsmilitair geweest. Moet ik dan in het andere de dienstplichtige gaan uithangen?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden