Turkije neemt illegale migranten terug in ruil voor afschaffen visumplicht

Ankara is bereid vanaf juni volgend jaar alle migranten terug te nemen die illegaal via Turkije de EU binnenkomen. In ruil daarvoor hoeven Turken die naar Europa reizen vanaf oktober 2016 geen visum meer aan te vragen. Dit akkoord zullen de 28 Europese regeringsleiders naar verwachting morgenavond met de Turkse premier Davutoglu bezegelen.

Achterblijvers kijken hoe vanuit Izmir, Turkije een groep vluchtelingen per boot Griekenland probeert te bereiken.Beeld Cigdem Yuksel

De speciale EU-Turkije-top moet concrete afspraken opleveren om de vluchtelingenstroom in te dammen. Premier Rutte zegt dat de hulp van Ankara onmisbaar is omdat de grens tussen Griekenland en Turkije volgens hem 'volstrekt poreus' is. In ruil voor de Turkse steun is Europa bereid tot concessies.

De EU-leiders beloven een doorstart van de onderhandelingen over een Turks EU-lidmaatschap. Afgelopen jaren waren de gesprekken over vrijwel alle onderwerpen - de totale EU-wetgeving is opgedeeld in 35 hoofdstukken - bevroren of geparkeerd. De leiders willen medio december de onderhandelingen beginnen over het economisch en monetair beleid en begin 2016 nog eens 5 hoofdstukken openen, zo blijkt uit de vertrouwelijke ontwerpverklaring voor de top. Die is afgelopen maanden mede door Europees Commissaris Timmermans in Ankara uitonderhandeld, Davutoglu stemt er volgens betrokkenen mee in.

Vluchtelingen op het Griekse eiland Lesbos, eind november.Beeld afp

3 miljard

Griekenland en Cyprus maakten vrijdag echter bezwaar tegen deze 'turbo' op de toetredingsonderhandelingen. Diplomaten verwachten echter dat beide landen zondagavond toch akkoord gaan. Belangrijker dan het openen is immers het sluiten van een hoofdstuk, het teken dat Turkije aan alle eisen op dat terrein voldoet. En dat is nog lang niet zo. Voor Ankara is het nieuw leven inblazen van de gesprekken politiek en symbolisch van groot belang, net als de 'familiefoto' van alle leiders tijdens de topontmoeting.

De EU-landen stellen verder 'een eerste 3 miljard euro' beschikbaar voor een betere opvang van vluchtelingen in Turkije. Dat land huisvest ruim twee miljoen mensen uit Syrië en andere oorlogsgebieden, vaak in beroerde omstandigheden waardoor een deel alsnog doorreist naar Europa.

De lidstaten zijn verdeeld over de vraag wie deze 3 miljard moet betalen. De Europese Commissie stelde eerder voor dat een half miljard uit het EU-budget wordt gehaald, de rest zou voor rekening van de lidstaten komen.

Lees ook: In Izmir is elke vluchteling een klant

De etalagepoppen in Izmir dragen reddingsvesten en iedereen betaalt er een vriendenprijs voor een boottrip. Ironisch genoeg houdt Duits geld deze smokkeleconomie mede draaiende. (+)

Turkse agenten tijdens een protest van Syrische vluchtelingen aan de grens met Syrië.Beeld Alessio Mamo

Paspoorten

Het terugnemen van illegale migranten door Turkije is een belangrijke wens van Europa. Dat was eerder gepland vanaf oktober 2017, maar wordt nu ruim een jaar naar voren gehaald. Eerder kan niet omdat het wisselgeld - opheffen van de visumplicht voor Turken - nog voorbereiding vergt aan Turkse zijde, zoals de uitgifte van fraudebestendiger paspoorten.

Wel belooft Turkije 'met onmiddellijke ingang' samen met de EU de grensbewaking te verbeteren zodat minder economische migranten de oversteek naar Europa maken. De Duitse bondskanselier Merkel vindt dat als Turkije zijn beloften nakomt en daardoor met meer migranten blijft zitten, Europa zich genereuzer moet opstellen en meer door de VN erkende vluchtelingen van Ankara moet overnemen. Precieze getallen noemt Merkel niet maar volgens Duitse diplomaten moet het om substantiële aantallen gaat.

Een dergelijke herverdeling ligt politiek uiterst gevoelig in de EU. Vooral de Oost-Europese lidstaten willen niets weten van in Brussel opgestelde asielquota. Merkel overlegt voorafgaand aan de Turkijetop met enkele 'gelijkgezinde landen', zoals Nederland, Oostenrijk, België, Luxemburg en Zweden. Daar zal de Duitse bondskanselier naar verwachting haar ideeën op tafel leggen, maar diplomaten benadrukken dat er zondag geen afspraken gemaakt worden over nieuwe herverdelingsplannen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden