Turkije na ramp overspoeld door golf van solidariteit

De schade door de aardbeving in West-Turkije wordt geschat op dertig tot veertig miljard gulden. Industriële complexen in Istanbul en Bursa zouden grotendeels zijn gespaard....

De verwachting is dat veel fabrieken in het door de aardbeving getroffen gebied in Turkije voorlopig slechts op halve kracht kunnen draaien. Het kwartaal erop zal de productie nog 25 procent achterblijven, schatten de experts. Hierdoor kan de totale industriële schade oplopen tot twintig miljard gulden.

In Adapazari, 150 kilometer ten oosten van Istanbul, zal de reconstructie naar verwachting het langst duren, omdat hele complexen daar verplaatst moeten worden van de zachtere grond naar stevigere bodemsoorten.

Omdat Turkije kampte met overcapaciteit kan een deel van de productie worden overgenomen door fabrieken elders in het land. Het nationaal product van Turkije - ongeveer 400 miljard gulden - zou als gevolg van de aardbeving een half tot 1 procent dalen. Voor volgend jaar wordt groei verwacht.

In totaal zijn 150 duizend huizen beschadigd. De reconstructie van de woningen, overheidsgebouwen en infrastructuur wordt geschat op vijftien tot twintig miljard gulden. Omdat er op zo'n grote schaal moet worden herbouwd, zal de bouwprijs lager uitvallen dan normaal.

Volgens H. Kozanoglu, econoom en hoogleraar aan de Marmara Universiteit in Istanbul, wordt algemeen verondersteld dat de industriële sector zich binnen een jaar zal herstellen.

Mensen die door de ramp hun baan kwijt zijn, zullen werk vinden in de sectoren die als gevolg van de aardbeving extra groeien, verwacht hij. Dit geldt voor de bouwsector en de haar aanleverende industrie die voor een enorme opgave staan.

Ook de staalindustrie zal profiteren. Consumentenelektronica trekt eveneens profijt van de ramp, omdat de mensen in de getroffen gebieden veelal hun koelkast, tv, radio en stofzuiger zijn kwijtgeraakt. Maar deze groei zal worden gedempt doordat mensen in de niet getroffen gebieden langer zullen wachten met het vervangen van hun apparaten. Dit is volgens Kozanoglu het gevolg van de 'welvaartsschok' die vaak na rampen plaatsvindt.

'Het land is overspoeld door een gevoel van onzekerheid. Mensen vrezen voor hun inkomen, hun baan en een economische crisis. Ze zijn bang dat er nog een aardbeving komt en stellen de aanschaf van dure nieuwe apparaten uit in afwachting van meer zekere tijden.'

Hoezeer het publieke leven is aangetast, blijkt ook in het uitgaansgebied van Istanbul in het stadsdeel Taksim. De bars en winkelstraten zijn de helft minder vol dan normaal. 'Het zwembad bij mij op het werk wordt normaal volop gebruikt maar is nu leeg', zegt Kozanoglu. Het binnenlandse toerisme ligt op zijn gat.

Mensen voelen zich niet alleen onzeker over de eigen toekomst, maar ook over de slagvaardigheid van de overheid. De krantencommentaren putten zich uit in het leveren van bittere kritiek op de overheid en het leger die pas 24 uur na de ramp enigszins, maar nog lang niet afdoende, begonnen te reageren op de ramp.

Het leger, dat zich tot de ramp kon verheugen in een gestaag groeiende populariteit, als enige betrouwbare macht staat ter discussie. De militairen hebben het vertrouwen van het volk beschaamd door eerst hun bedolven strijdmakkers op te graven en pas later mondjesmaat wat voor het volk te doen. Boze tongen beweren dat de legertop doelbewust heeft gewacht met het leveren van hulp. De generaals zouden de regering hebben willen dwingen een algehele mobilisatie af te kondigen waardoor het leger het niet alleen achter de schermen, maar ook openlijk voor het zeggen zou krijgen.

'De aardbeving toont dat de overheid vooral goed is in het veiligstellen van haar eigen positie', zegt Kozanoglu. 'Het leger blijkt met name uitgerust om het land te beschermen tegen vijanden elders en in Turkije, maar heeft het volk evenmin veel te bieden.' Als overheid en leger niet snel en effectief de problemen te lijf gaan, zo schrijven columnisten, dan brengen ze hun eigen machtspositie in gevaar.

Een van de positiefste effecten van deze verschrikkelijke ramp is de golf van solidariteit die het land overspoelt. De verschillen tussen rijk en arm zijn bijzonder groot, maar nu trekken de rijken voor het eerst de portemonnee voor de gewone Turk.

'Het zal een groot goed zijn als de overheid deze uitingen van solidariteit zou stimuleren, zodat er in Turkije gebouwd kan gaan worden aan een sterk maatschappelijk middenveld van civiele groepen die zich verantwoordelijk voelen voor de samenleving', zegt Kozanoglu. Tot nu muntte de staat vooral uit in het onderdrukken van maatschappelijke krachten. Mensen die buiten de staat om iets wilden opbouwen, werden veelal geschaduwd en geïntimideerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden