Turkije kijkt niet langer toe bij strijd tegen IS

Met drie luchtaanvallen op doelen van Islamitische Staat (IS) in Syrië heeft Turkije zich donderdagnacht bij de strijd tegen de terreurbeweging gevoegd. Ook mogen de Verenigde Staten voortaan een Turkse luchtmachtbasis gebruiken voor aanvallen op IS. Dat is 'een keerpunt' in de strijd, aldus een hoge Amerikaanse functionaris tegen de New York Times.

Een F-16 gevechtsvliegtuig (archieffoto).Beeld anp

De escalatie van Turkse betrokkenheid bij de strijd tegen IS ging gepaard met een enorme arrestatiecampagne van vermoedelijke IS-aanhangers en sympathisanten van de militante Koerdische PKK in Turkije. Volgens Turkse media werden 297 mensen gearresteerd, onder wie 37 buitenlanders. Bij de actie, in 16 Turkse provincies, waren 5000 agenten betrokken.

In Istanbul viel de politie op meer dan honderd adressen binnen. Eén verdachte, een lid van de extreemlinkse DHKP(C), werd doodgeschoten. Volgens de politie verzette de man zich. Turkije is vastbesloten 'alle terroristische groepen' zonder onderscheid te bestrijden, aldus premier Ahmet Davutoglu gisteren.

Op donderdag beschoten Turkse troepen ook al IS-strijders, nadat die vanuit Syrië het vuur openden op militairen in het Turkse grensplaatsje Kilis. Daarbij stierf één Turkse militair, vijf anderen raakten gewond. De Turken vuurden vervolgens terug met tankgeschut, en doodden zeker één IS-strijder.

Meer over IS en Turkije

Maandag kwamen 32 idealistische jongeren om bij de eerste aanslag van IS op Turks grondgebied. Wat zal Erdogan doen? Een analyse van Rob Vreeken (+).

Wie zijn de jongeren die doelwit waren van de terreuraanslag in Turkije? In een uitgelaten stemming wilden ze een weekje helpen in de verwoeste stad Kobani in Syrië. Al hadden ze nog geen toestemming van de regering-Erdogan. Lees hier meer (+).

Gewelddadige week

De Turkse acties tegen IS en andere militante groepen volgen op een gewelddadige week. Afgelopen woensdag schoot de Koerdische PKK twee Turkse politiemannen dood in de stad Sanliurfa, nabij de Syrische grens. Volgens de PKK hadden de twee samengewerkt met Islamitische Staat bij een bloedige bomaanslag maandag in de Turkse grensplaats Suruç, vlakbij Syrië. Daarbij stierven 32 leden van een pro-Koerdische jongerenbeweging.

Direct na de luchtaanvallen in Syrië benadrukte Ankara dat de IS-doelen nét over de grens waren beschoten, zonder daarbij het Syrische luchtruim in te gaan. Mogelijk vreest Ankara Syrische vergelding; net als IS zijn de geheime diensten van het Syrische regime uiterst bekwaam in het exporteren van autobommen naar buurlanden waarmee een rekening open staat.

Met de aanvallen op IS in Syrië en het openstellen van een Turkse luchtmachtbasis voor de VS, wordt Turkije verder een conflict ingetrokken dat het lang heeft proberen te vermijden. Terwijl de coalitie van de VS bommen gooit op IS en wapens levert aan de Koerden die IS bestrijden, heeft Ankara zich altijd afzijdig gehouden.

Tot nu toe moest de coalitie onder leiding van de VS daarom bases in Irak, Kuweit, Jordanië en de Arabische Golfstaten gebruiken voor de campagne tegen IS. Nu Turkije de luchtmachtbasis bij Incirlik openstelt, op slechts 100 kilometer van de Syrische grens, kan de coalitie veel meer luchtaanvallen op IS uitvoeren.

Gevecht tegen Assad

Turkije vond de strijd tegen het regime van Bashar al-Assad in Syrië altijd belangrijker dan het gevecht tegen IS. Volgens Ankara heeft het geweld van Assad's sjiitische regime voor de opkomst van soennitisch extremisme zoals dat van IS gezorgd. Turkije hoopt dat de val van Assad uiteindelijk resulteert in een gematigde soennitische regering in Damascus, waarmee Turkije kan samenwerken. Ankara vreest dat optreden tegen IS het Assad-regime juist zal versterken.

Bovendien ziet Turkije met afgrijzen hoe diverse gewapende Koerdische groepen zich ontpoppen als de helden in de strijd tegen IS. Dit sterkt onder Koerden in Syrië hun roep om autonomie, en Ankara vreest dat dit zal overslaan naar Koerden in Turkije de PKK is daar al jaren staatsvijand nummer een. Maar de toenemende dreiging van IS de afgelopen weken heeft Ankara kennelijk doen besluiten het gevaar niet langer te negeren.

Hoe de Turkse betrokkenheid zich verder ontwikkelt, hangt deels af van de reactie van IS. Beide kanten spelen met vuur: de terreurbeweging beschikt over middelen om in Turkse steden autobommen te laten afgaan. Maar met zulke agressie zou IS nog meer risico nemen: als er in de regio één strijdmacht is die korte metten met IS kan maken, dan is het Turkije.

'De luchtaanvallen van Turkije waren zeer gecalculeerd en vallen binnen de parameters van zelfverdediging', zegt Hugh Pope, analist van de International Crisis Group. 'Beide kanten hebben veel te verliezen als de strijd escaleert. Ik denk dat directe confrontatie tussen beide beperkt blijft. Maar het blijft een heel gevaarlijke situatie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden