Turkije en de EU

Waar liggen de grenzen van Europa? Elke poging tot nadere precisering roept meer vragen op dan ze beantwoordt. Wat te doen met Turkije?

De Gaulle noemde Turkije ooit een Europees land en derhalve gerechtigd om lid te worden van de Brusselse familie. Maar een van zijn opvolgers, Giscard d'Estaing, zei onlangs dat een Turkse toetreding tot de EU het einde zou betekenen van de Unie zoals zij nu is. Hij sloot zich aan bij het sentiment van de Duitse christen-democraten. Die zien de EU als een verbond van landen dat is gebaseerd op christelijke waarden. In die Unie is geen plaats voor een land met 67 miljoen moslims. Een land dat bovendien arm en volkrijk is. Er zijn anderen die dat ook vinden, maar dat niet openlijk bekennen.

Daarom is er veel schijnheiligheid geslopen in de relatie tussen Brussel en Turkije. Het land werd kandidaat-lid, maar daar bleef het bij. De Turkse regering is dat tijdrekken beu - zij eist een datum waarop de toetredingsonderhandelingen kunnen beginnen. Terecht. De Europese leiders hebben A gezegd, zij kunnen niet blijven weigeren ook B te zeggen. Dat is een kwestie van fatsoen.

Maar ook uit pragmatisch oogpunt is het goed als Turkije de hand wordt gereikt. In deze tijd van wrijvingen tussen het Westen en de moslim-wereld zou het een belangrijk signaal zijn als de EU haar poorten openstelt voor een gematigd moslim-land en zo het heilloze blokdenken doorbreekt. Natuurlijk moet zij vasthouden aan haar eisen op het gebied van democratie, goed bestuur en de rechtsstaat. Maar door strenge normen te stellen en door economische steun te verlenen kan de EU een essentiële bijdrage leveren aan de ontwikkeling van Turkije tot een stabiele moslim-democratie, die als voorbeeld dient voor andere islamitische landen. Dat is in Europa's belang.

Europa's christelijke achtergrond mag niet worden gebruikt om deze ontwikkeling te blokkeren. Al was het maar omdat de Europese beschaving uit meer bronnen heeft geput dan alleen het christendom: de oudheid, het jodendom en de Verlichting. Bovendien zijn de Europese landen uitgegroeid tot geseculariseerde, multiculturele samenlevingen, waar godsdienstvrijheid bestaat voor christenen én moslims, maar waar ook een strikte scheiding tussen kerk en staat in acht wordt genomen. In zo'n Europa is er plaats voor Turkije, mits het de nodige hervormingen doorvoert. Daar gaan ongetwijfeld nog veel jaren overheen. Maar laat Europa de katalysator zijn van die hervormingen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden