Turkije-deal: we maken de balans op

De Europese Unie maakt woensdag bekend hoe het gaat met de Turkije-deal. De overtocht van Syriërs naar Europa is goeddeels gestopt. Het aantal Syrische vluchtelingen is er niet minder om geworden - al komen ze nu Syrië nauwelijks meer uit. En komt iedereen ook alle afspraken na? We maken de balans op in Griekenland, Syrië en Turkije.

Carlijne Vos
null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Griekenland

Na de deal met Turkije zijn inmiddels bijna 60 duizend vluchtelingen in Griekenland vast komen te zitten. De circa 13.500 vluchtelingen die na die datum op Lesbos, Chios of Kos zijn binnengekomen, mogen die eilanden niet af.

De bedoeling was dat zij na afwijzing van hun asielaanvraag in Griekenland konden worden teruggestuurd naar Turkije. In praktijk echter zijn slechts enkele honderden niet-Syrische vluchtelingen teruggestuurd naar Turkije. De rest wacht al maanden op de afhandeling van de asielaanvraag in Griekenland. Die loopt ondanks de ingevlogen Europese hulptroepen nog steeds langzaam.

Op het vasteland van Griekenland zijn 50 duizend mensen gestrand die niet verder kunnen omdat de grenzen op de Balkan dicht zitten. De EU beloofde vorige zomer Griekenland en Italië te ontlasten door vluchtelingen over te nemen voor de behandeling van hun asielaanvraag. Hiervan is nog weinig terecht gekomen. Van de beloofde 66.400 'relocaties' is nog geen 5 procent uitgevoerd. Volgens hulporganisaties neemt de frustratie van vluchtelingen over hun uitzichtloze situatie toe. Vorige week ging een vluchtelingenkamp op Lesbos nog in vlammen op.

Kijk verder

Het aantal internationale migranten – mensen die langer dan één jaar in een ander land dan hun geboorteland wonen – groeit snel. Van 173 miljoen in 2000 tot 244 miljoen migranten in 2015, ofwel 3.3% van de wereldbevolking. Bekijk op deze interactieve site de feiten en verken zelf de migratiestromen.

Syrië

De 6,1 miljoen ontheemden in Syrië zitten in de val. Hoewel het oorlogsgeweld doorgaat, zijn de legale vluchtwegen in de loop der jaren een voor een afgesloten. De Europese landen sloten direct na het uitbreken van de oorlog in 2011 al hun ambassades, waardoor geen humanitaire visa meer konden worden afgegeven.

Libanon en Egypte geven sinds circa 2,5 jaar geen visa meer af voor Syriërs. Daarmee kwam ook een einde aan de doorgaande veilige route per boot of vliegtuig naar Turkije en verder door naar Europa. Ook de vluchtroutes over land zijn een voor een afgesloten. Eerst sloot Jordanië zijn grens met Syrië, toen Libanon, en nu houdt Turkije sinds het begin van het jaar de grens praktisch dicht met als gevolg dat vooral na de start van het offensief op Aleppo begin dit jaar tienduizenden gevluchte Syriërs aan de grens waren vast komen te zitten.

Alleen met hulp van smokkelaars kunnen Syriërs nog de grens over, waarbij ze volgens Amnesty International niet zelden alsnog door de Turkse grenspolitie worden neergeschoten. Aan de grens met Jordanië bivakkeren momenteel 75 duizend Syriërs in barre omstandigheden in de zogenoemde 'Berm'.

Vluchtelingen nadat ze het Griekse eiland Lesbos bereikt hebben. Beeld anp
Vluchtelingen nadat ze het Griekse eiland Lesbos bereikt hebben.Beeld anp

Meer lezen?

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over de vluchtelingencrisis.

Turkije

De Europese Unie heeft deze week zijn grootste humanitaire hulppakket ooit gelanceerd in Turkije: 348 miljoen euro, die aan de miljoenen Syrische vluchtelingen via geldpasjes wordt uitgekeerd. Het is onderdeel van de eerste 3 miljard euro die de EU Turkije beloofde in ruil voor het tegenhouden van rubberbootjes en het terugnemen van vluchtelingen uit Griekenland.

Turkije klaagde al dat het nog niets had ontvangen en zegt al meer dan 25 miljard dollar te hebben uitgegeven aan de vluchtelingenopvang. De geldpasjes zijn bedoeld voor vluchtelingen die niet in officiële opvangkampen wonen. Negentig procent van de Syrische vluchtelingen woont in de Turkse steden, waar zij steeds meer moeite hebben te overleven. Huren stijgen, terwijl - zwart - werk steeds slechter betaalt. Hun kinderen gaan niet naar school omdat ze moeten bijdragen aan het gezinsinkomen.

Tijdens de Humanitaire top in New York vorige week heeft de VN landen opnieuw opgeroepen meer Syrische vluchtelingen over te nemen vanuit de regio. Wereldwijd zijn toezeggingen gedaan voor bijna 180 duizend vluchtelingen.

'Zonder visumvrij reizen is de vluchtelingendeal dood'

De Turkse ambassadeur bij de EU is er de man niet naar om heftig uit zijn slof te schieten, maar hij is er heel duidelijk over dat de deal tussen zijn land en Europa twee kanten heeft. Intussen wordt de situatie voor ruim zes miljoen ontheemden in Syrië steeds uitzichtlozer. Lees hier het hele artikel. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden