Turkije brengt kabinet in verlegenheid

Sinds de mislukte militaire coup staan de verhoudingen tussen Turkije en Nederland onder druk. Daags na de toenaderingspoging van Bert Koenders in Ankara, publiceert het Turkse staatspersbureau een lijst met Turkse staatsvijanden in Nederland. Hiermee wordt het kabinet ernstig in verlegenheid gebracht.

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken ontmoet zijn Turkse ambtgenoot Mevlut Cavusoglu tijdens een bezoek aan Turkije. Beeld anp

De lijst van staatspersbureau Anadolu Ajansi (AA) omvat namen van personen en organisaties die gelieerd zouden zijn aan de omstreden prediker Fethullah Gülen. Het gaat om onder meer scholen, huiswerkinstituten, jeugdverenigingen, ondernemingsverenigingen, zorginstellingen, vrouwenorganisaties en een goededoelenorganisatie. Op de lijst staan ook enkele vermeende kopstukken van de Gülenbeweging in Nederland. Turkije beschouwt Gülen als een terrorist en als het brein achter de mislukte couppoging in juli.

De lijst zal de spanningen in de Turks-Nederlandse gemeenschap alleen maar verder opvoeren, vrezen de regeringspartijen PvdA en VVD. Zij reageren dan ook fel: 'Dit kan echt niet', zegt Marit Maij van de PvdA; 'Dit moet stoppen', aldus Han ten Broeke van de VVD. Rutte en Koenders proberen de relatie met Turkije ondanks alles goed te houden en reageren zoals bij eerdere incidenten met Ankara: 'Stigmatisering of intimidatie van Gülen-aanhangers, of wie dan ook, is voor Nederland onacceptabel. Deze boodschap is meerdere malen luid en duidelijk overgebracht', aldus de zegsman van Koenders. Ruttes woordvoerder verwijst naar diezelfde reactie. Volgens Buitenlandse Zaken circuleren veel van de namen op de lijst al langer op sociale media.

Sinds de mislukte coup in Turkije zijn er enkele gewelddadige confrontaties geweest tussen Turkse-Nederlanders die aanhangers zijn van Erdogan dan wel Gülen. De Turkse consul-generaal in Rotterdam schreef tot woede van Haagse politici in juli aan een aantal burgmeesters hoe zij moeten omgaan met demonstraties van tegenstanders van de Turkse regering. Intussen zijn een paar honderd Turks-Nederlandse kinderen uitgeschreven bij vermeende 'Gülenscholen'.

Bert Koenders en Mark Rutte. Beeld anp

Rutte vroeg Erdogan zaterdag persoonlijk om te voorkomen dat de spanningen tussen Turkse Nederlanders verder oplopen. Koenders liet maandag zijn ambtgenoot Cavusoglu weten dat Nederland geen Turkse bemoeienis met binnenlandse aangelegenheden tolereert.

Cavusoglu reageerde als door een wesp gestoken en zei tegen Koenders dat Nederland 'met twee maten meet': als het buitenland Turkije de les leest over de democratie en de rechtsstaat, wordt dit volgens Cavusoglu niet gezien als inmenging, als Turkije zijn mening geeft over Turken in het buitenland is het wél inmenging.

Zowel D66 als de ChristenUnie signaleert een diplomatieke nederlaag voor het kabinet nu de lijst met Turkse vijanden in Nederland is opgedoken: 'Kennelijk heeft het telefoontje van Rutte aan Erdogan niet zoveel opgeleverd', zegt Sjoerd Sjoerdsma (D66). ChristenUnie-Kamerlid Joel Voordewind via Twitter: 'Zeer kwalijk dat Erdogan ondanks signaal van Koenders gewoon doorgaat met het opzetten van Turken in Nederland tegen elkaar.'

De diplomatieke inertie verbaast sommige Turkse-Nederlanders niet. 'Turkije heeft schijt aan wat Nederland vindt', zegt hoofdredacteur Mehmet Cerit van de krant Zaman Vandaag. Zijn naam prijkt op de lijst. 'Ongegeneerd wordt de heksenjacht tegen Gülensympathisanten officieel vanuit Turkije naar Nederland geëxporteerd.' Hij merkt dat sommige Turkse-Nederlanders trots zijn dat Turkije Koenders op zijn donder heeft gegeven.

Het is voor zover bekend de eerste keer dat een Turkse staatsorganisatie een lijst met zogenaamd foute Turks-Nederlandse instellingen en personen verspreidt. De herkomst van de boycotlijsten die eerder onder Turkse- Nederlanders op sociale media circuleerden was onduidelijk.

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu. Beeld anp

De Turkse ambassade in Den Haag zegt dat de lijst 'niet is gemaakt door de Turkse overheid, maar door een persagentschap'. 'Het is een journalistiek product waar wij niet iets mee te maken hebben.' De woordvoerder geeft wel toe dat de Turkse overheid mede-eigenaar is van het persagentschap.

De meeste personen en instellingen die op de zwarte lijst staan, waren onbereikbaar of wilden nog geen commentaar geven. Ahmet Taskan, algemeen directeur van de federatie van ondernemersverenigingen HOGIAF, is een uitzondering. 'De druk vanuit Turkije op ons blijft toenemen', zegt hij. De Gülensympathisanten kunnen daar volgens hem niets tegen inbrengen. 'Wij zijn klein.' Taskan vindt dat de Nederlandse overheid clubs en individuen die 'haatzaaien' veel steviger op de vingers moet tikken en hen eventueel moet vervolgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.