Turkije beticht moslim-voorman van voorbereiden staatsgreep

Een van de voormannen van de invloedrijke moslimbroederschap Nucur (de Aanhangers van het Licht), Fethullah Gulen, ligt zwaar onder vuur van de Turkse autoriteiten....

De aanval op Gulen werd enkele dagen geleden ingezet door de geharnaste aanklager Nuh Mete Yuksel. Gulen zelf ontkent in alle toonaarden.

Het particuliere tv-station ATV liet afgelopen vrijdag banden horen van bijeenkomsten waarop Gulen het woord voerde. Verscheidene kranten publiceerden de dagen daarop transcripties van opgenomen gesprekken waarin Gulen zijn aanhangers oproept de ambtenarij en de strijdkrachten te infiltreren en rustig af te wachten tot de tijd rijp is om de macht te grijpen.

Ook werd een bandje uitgezonden waarop Gulen zegt dat indien 'de Aanhangers van het Licht zich te vroeg blootgeven, zij zullen worden verpletterd'. 'Dan zouden de moslims opnieuw worden geconfronteerd met gebeurtenissen zoals die hebben plaatsgevonden in Algerije.' Daar vechten fundamentalistische moslims een bloedige strijd uit met de Algerijnse autoriteiten.

Gulen heeft blijkens de geluidsbanden zijn aanhangers ook opgeroepen samenwerking te zoeken met politieke partijen, zoals de islamistische Fazilet (de Partij van de Deugd) en de DYP (Partij van het Ware Pad) van oppositie-politica Tansu Çiller.

Aanklager Yuksel, vorige week nog woedend omdat het parlement heeft besloten voortaan militairen te weren uit de speciale staatsveiligheidsrechtbanken, beschouwt Gulen als een serieuze bedreiging voor de staatsveiligheid. Hij verklaarde dat Gulen en de zijnen een staatsgreep voorbereiden en dat is hoogverraad waarop de doodstraf staat.

Opmerkelijk is dat Gulen veel hooggeplaatste politici goed kent. Niet alleen werd hij vaak ontvangen door premier Bülent Ecevit en door Çiller, ook is hij een bekende van president Suleyman Demirel. Deze had in de jaren zeventig al vrij nauwe banden met Nucur. De politici houden zich opvallend stil in de zaak. Gulen vertegenwoordigt een aanzienlijk stemmenpotentieel en niemand voelt zich geroepen zijn aanhangers voor het hoofd te stoten.

Fethullah Gulen en Nucur financieren via een keten van islamitische stichtingen en grote hoeveelheid scholen en educatieve programma's, niet alleen in Turkije, ook in de moslimrepublieken van de voormalige Sovjet-Unie.

Politieke waarnemers zien in de actie van de autoriteiten een voortgezette poging om af te rekenen met het vermeende islamistische gevaar. 'Dit is een zoveelste stap tegen de islamisten. Dit is gewoon een voortzetting van de 28ste februari 1997', zegt een waarnemer in Ankara. Op die datum dwong het machtige leger de islamistische regering van premier Necmettin Erbakan tot aftreden. Zijn Welzijnspartij werd verboden en Erbakan kreeg een vijfjarig verbod om zich met politiek bezig te houden.

De waarnemers zijn het erover eens dat ergens in de top van het staatsapparaat is besloten de geluidsbanden van Gulen te lekken naar de media. Volgens hoofdredacteur Ilnur Cevik van de Turkish Daily News hebben diegenen die eerst Erbakan aanpakten, het nu voorzien op Gulen. 'Deze krachten binnen de staat willen laten zien dat zij bergen kunnen verzetten en dat zij de echte baas zijn in het land', schrijft hij.

Een Nederlandse waarnemer ziet een overeenkomst met de vorige premier Mesut Yilmaz die een paar jaar geleden een iets te onafhankelijke koers ging varen en veel kritiek had op de militairen. Yilmaz werd toen scherp teruggefloten, 'en nu zie je dat het leger Ecevit de duimschroeven aanzet'.

Premier Ecevit heeft zo zijn twijfels of de echtheid van de 'bewijzen' tegen Gulen. Hij weigerde de conclusie van justitie dat Gulen een staatgreep voorbereidt, over te nemen en verklaarde niet van mening te zijn veranderd. Heel anders reageerde president Demirel: 'Gezien het feit dat de redevoeringen uit Gulens eigen mond afkomstig zijn, ligt het niet voor de hand dat er is geknoeid met die banden.'

Gulen, die vanwege een medische behandeling in de Verenigde Staten is, heeft de beschuldigingen van hoogverraad tegengesproken. Volgens hem zijn de geluidsopnamen gemanipuleerd.

In zijn eigen krant Zaman zei hij woensdag 'nooit enige bedoeling te hebben gehad om de staat omver te werpen'. Volgens de 61-jarige geestelijk leider is hij 'het slachtoffer van een lynchpartij en een buitengerechterlijke terechtstelling'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden