Turkije bereid tot andere aanpak Koerden

De nieuwe Turkse regering lijkt te willen breken met het twaalf jaar gevoerde beleid om het conflict met de Koerden militair te beslechten....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

In Igdir, waar hij als eerste Turkse premier het Koerdische Nieuwjaarsfeest Newroz bijwoonde, zei hij af te willen van de exclusief militaire benadering van het probleem. Yilmaz constateerde dat het terrorisme van de PKK in het zuidoosten 'onder controle' is en de regering nu politieke maatregelen kan nemen.

'Het grote verschil tussen mijn regering en de vorige bestaat uit de definiëring van het probleem', aldus de premier. 'Wij definiëren het niet als een probleem van terrorisme. In onze ogen is het een chronisch probleem van de Turkse republiek en is het verergerd door in het verleden gemaakte fouten.'

Yilmaz nam hiermee opvallend afstand van zijn voorganger en huidige roulerend co-premier van de centrum-rechtse minderheidsregering, Tansu Ciller. Haar lijn was steeds dat er eerst militair moest worden afgerekend met de PKK voordat er misschien sprake kon zijn van inwilliging van Koerdische verlangens.

Yilmaz, wiens pleidooien voor een ander Koerden-beleid tijdens de hectische verkiezingscampagne niet opvielen, lijkt gehoor te geven aan oproepen van zakenlieden, mensenrechtenactivisten, intellectuelen en westerse bondgenoten. Bij herhaling wezen zij erop dat de militaire aanpak alléén geen uitkomst biedt, maar gematigde Koerden in de armen van de militante PKK drijft. Sociaal-economische maatregelen, culturele pluriformiteit - een politieke oplossing - zijn huns inziens te verkiezen boven de miljarden verslindende oorlog, stelselmatige schending van mensenrechten en overbelasting van de steden in west-Turkije door honderdduizenden Koerdische vluchtelingen.

Als eerste stap maakte premier Yilmaz donderdag bekend dat hij van plan is binnen drie maanden de noodtoestand in enkele Koerdische provincies in het oosten en zuid-oosten op te heffen. De noodtoestand in tien provincies werd overigens vorige week door het parlement met vier maanden verlengd, zij het met Yilmaz' toezegging dat wordt gestreefd naar een geleidelijke opheffing van de noodtoestand in alle dertien provincies waar zij sinds 1987 van kracht is. Ook zei hij een einde te willen maken aan het verbod op onderwijs in het Koerdisch.

Of Yilmaz zijn coalitiepartner, de Partij van het Juiste Pad, voor dit nieuwe beleid zal winnen, wordt alom betwijfeld. In het kabinet zitten DJP-haviken, zoals minister van Justitie en voormalig politiechef Mehmet Agar en ex-supergouverneur in de Koerdische gebieden, minister van staat Unal Erkan. En de leider van de sociaal-democratische DSP, Ecevit, die de coalitie gedoogsteun geeft, staat bekend als het type politicus dat meer in macht dan in oplossingen is geïnteresseerd.

Een autoriteit op het gebied van de Koerden, professor Dogu Ergil: 'Er is geen reden voor optimisme. Kijk naar de ministers in het kabinet en het staat vast dat er niks van terecht komt'. Ahmet Altan, een columnist van het dagblad Yeni Yuzyil, wijst erop dat Yilmaz wel vaker op zijn woorden is teruggekomen.

Afgezien van het verzet in de coalitie, zal Yilmaz tegen nog een erfenis uit het verleden oplopen. De gematigde Koerden hebben geen spreekbuis in het parlement. Weliswaar kreeg de Koerdische Hadep in december 30 procent van de stemmen in de provincies waar de noodtoestand geldt, maar dat was onvoldoende om de kiesdrempel van 10 procent te halen zoals vastgelegd in de vlak voor de verkiezingen gewijzigde kieswet. De leider van de PKK, Abdullah Öcalan, kan zich daardoor blijven opwerpen als de tegenspeler van de Turkse regering.

De woorden van Yilmaz ten spijt meldden Turkse kranten vrijdag nieuwe bombardementen van de Turkse luchtmacht op PKK-doelen in het grensgebied met Irak. Volgens het dagblad Milliyet zouden Turkse commando's de grens zijn overgestoken en munitie- en voedseldepots hebben vernietigd. Volgens het regeringsgezinde Hürriyet waren de bombardementen al enige tijd geleden begonnen, maar zijn ze tot nu toe geheim gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden