Nieuws Oorlog in Syrië

Turkije anticipeert op slotoffensief Syrisch regime en bewapent rebellen in Idlib

Turkije stuurt meer wapens naar de rebellen in de Syrische provincie Idlib en versterkt zijn militaire posten in het gebied. Bedoeling is de door Turkije gesteunde rebellen weerbaar te maken, nu het ­Syrische regime en Rusland op het punt staan hun slotoffensief te ontketenen. Idlib is de laatste provincie in Syrië in handen van de oppositie. De door Ankara gesteunde groepen worden eerste doelwit van het slotoffensief van het Syrische regime. 

Um Majid, inwoonster van de stad Binnish in Idlib, maakt geïmproviseerde gasmaskers van blikjes en plastic flessen voor haar gezinsleden, ter voorbereiding op het slotoffensief van het regeringsleger. Beeld AFP

‘De Turken hebben hun volledige steun toegezegd voor een lange, slepende strijd’, zegt een commandant van het Vrije Syrische Leger (FSA) tegen persbureau Reuters. Het betreft onder meer munitie en Grad-raketten. Die zouden de afgelopen dagen al in groten getale Syrië zijn binnengebracht. Mogelijk hoopt Ankara het regime zo alsnog te doen afzien van het offensief.

Turkije heeft lang geprobeerd een grootscheepse aanval op Idlib door het Syrische leger te voorkomen. Een laatste poging, op een top van regeringsleiders vorige week in Teheran, mislukte. Rusland en Iran (dat milities in Syrië heeft ingezet) willen koste wat het kost doorzetten. Ankara vreest een grote vluchtelingenstroom richting Turkije.

De eerste fase van het Syrisch/Russisch offensief zal waarschijnlijk niet gericht zijn tegen de radicale facties, maar tegen de meer gematigde rebellen die Turkije steunt. (Het zuiden is nu al het doelwit van de inleidende beschietingen.) Het regime in Damascus heeft dan een ‘makkelijk’ begin van de operatie. Groepen als het FSA zijn zwakker en worden geacht eerder hun verlies te nemen dan de radicalen.

Bovendien staat het regime graag te boek als bestrijder van extremisten, met wie praten nu eenmaal geen zin heeft. Met uitstel van de tweede fase blijft de ‘extremistische dreiging’ zo lang mogelijk bestaan.

Idlib is globaal in tweeën verdeeld. Het zuiden is grotendeels in handen van het Nationaal Front voor Bevrijding (Jabhat al-Wataniya al-Tahrir oftewel JWT). Het FSA werkt hierin samen met andere gematigde, maar ook minder gematigde groepen.

Deze coalitie werd in mei opgericht op initiatief van Turkije. Dat wil tegenwicht bieden aan de extremistische groepen die het noordelijk deel van het gebied, waaronder de provinciehoofdstad Idlib, grotendeels in handen hebben. Zij werken samen onder de naam Hayat Tahrir al-Sham (HTS) en hebben banden met Al Qaida.

JWT en HTS ontlopen elkaar vermoedelijk niet veel in omvang. Schattingen van het totaal aantal strijders in Idlib lopen uiteen van 30 duizend tot 60 duizend. De provincie herbergt ook 20 duizend strijders uit andere delen van het land, daar verjaagd toen het regeringsleger hun gebied veroverde.

Vrije doorgang

Het radicale HTW heeft de gehele strook langs de Turkse grens in handen. De vraag is daarom hoe de Turkse wapens de rebellen in het zuiden bereiken. Volgens Fabrice Balanche van Stanford University in de VS onderhandelt Turkije met de HTW-rebellen over vrije doorgang door hun gebied van materieel en zelfs Turkse soldaten.

De wapens gaan in eerste instantie naar de twaalf observatieposten die het Turkse leger aan de rand van de provincie heeft ingericht, als buffer tussen het leger en de oppositie. Vorig jaar maakten Rusland, Iran en Turkije afspraken over wapenstilstanden in vier ‘deëscalatiezones’. Drie ervan zijn inmiddels door het Syrische leger onder de voet gelopen, de vierde is Idlib.

De Turken maken dus logistieke afspraken met een groepering waartegen ze nog in mei de eenheid (in de vorm van JWT) hebben gesmeed. Het is een van de ongerijmdheden van deze krankzinnige oorlog, en vooral van de positie waarin Ankara zich onderhand heeft gemanoeuvreerd. De observatieposten zijn op die manier al ‘permanente militaire bases’ geworden, zegt een rebellenleider tegen Reuters.

De observatieposten liggen straks midden in oorlogsgebied. Nog zo’n ongerijmdheid: Turkije flirt op het diplomatieke vlak met Rusland, maar dreigt spoedig direct te botsen met het Russische leger en zijn Syrische bondgenoten, wanneer die de door Turkije gesteunde rebellen aanvallen.

Dit terwijl Ankara Moskou nog hard nodig heeft. De Turken zijn betrokken bij de Syrische oorlog om een voet tussen de deur te houden in het buurland, maar vooral omdat ze een eind willen maken aan de Koerdische autonomie in het noorden van Syrië. Indien president Bashar al-Assad het straks op een akkoordje gooit met de Koerden, is zijn Turkse collega Recep Tayyip Erdogan de pineut.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.