Turken Duitsland bang dat geloofsstrijd overwaait uit moederland

De redacties van de zeven in Duitsland verschijnende Turkse kranten zitten met de handen in het haar: hoe moeten ze hun lezers verklaren waarom de politie in Istanbul op de als gematigd bekend staande alawieten schiet?...

Van onze correspondent

Willem Beusekamp

BONN

Het zijn vragen waarop Ahmet Külahci geen antwoord kan geven. Külahci werkt al 25 jaar in Bonn voor de links-liberale Turkse krant Hürriyet. In Turkije heeft de krant een oplage van ruim 500 duizend exemplaren. De editie voor Duitsland heeft een oplage van bijna 130 duizend stuks en is daarmee de grootste Turkse krant buiten Turkije.

De aanslag op de moskee in de nacht van woensdag op donderdag in Freiburg (Baden-Württemberg) alarmeert hem het meest. 'Tot nu toe was er geen sprake van enige animositeit tussen de verschillende geloofsgroepen, maar je kunt niet uitsluiten dat de gebeurtenissen in Turkije overwaaien naar Duitsland', aldus Külahci.

Hij herinnert aan de omvang en samenstelling van de Turkse gemeenschap in de Bondsrepubliek. Die bestaat uit twee miljoen mensen: fundamentalisten, liberalen, socialisten, christenen, rechtse extremisten, linkse extremisten. Kortom, een afspiegeling van de samenleving in Turkije zelf.

Anderzijds noemt hij het verheugend en hoopgevend dat de aanslag in de zomer van 1993 op een hotel in Turkije, waarbij 37 bekende Turkse persoonlijkheden om het leven kwamen, niet of nauwelijks gewelddadige reacties in Duitsland tot gevolg heeft gehad.

Tientallen Turkse verenigingen en religieuze groepen hebben hem donderdagochtend bestookt met telefoontjes en faxen om te onderstrepen dat 'alle in Duitsland levende Turken zowel de aanslagen als de schietpartijen op de alawieten ten scherpste veroordelen'. Külahci kreeg het verzoek te schrijven dat de Turkse gemeenschap 'op haar hoede moet zijn voor provocaties', en 'solidair en tolerant is'.

Külahci geeft een samenvatting van de berichtgeving van zijn in Duitsland werkende collega's de afgelopen dagen, inclusief die van de conservatief-religieuze Türkiye en Zaman.

Een bevredigende verklaring voor de bloedige geweldsexplosie in Istanbul heeft niemand. De aanslagen in Duitsland - drie nachten achter elkaar - worden zonder uitzondering in verband gebracht met de Koerdische Arbeiderspartij PKK.

Dat Duitse neo-nazi's achter de aanslagen zouden zitten, noemt Külahci 'zeer onwaarschijnlijk'. Vorige maand werden in München en Hannover enkele verdachten opgepakt van aanslagen op Turkse reisbureaus en winkels. In alle gevallen werd vastgesteld dat de verdachten banden onderhielden met de PKK. Külahci sluit zelfs niet uit dat de aanslag op de moskee een provocatie van de PKK is geweest.

De PPK en aanverwante verenigingen werden vorig jaar in Duitsland verboden na de zoveelste golf extremistische acties. Sindsdien zijn de voorstanders van een zelfstandig Koerdistan onder communistisch bewind ondergronds gegaan en is het aantal afpersingen van Turkse landgenoten en de handel in drugs in snel tempo toegenomen, zoals de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst weet te melden.

Het sluimerende geweld onder de in Duitsland levende Turken werd weer manifest in de zomer van 1993, kort na de aanslag door neo-nazi's op een Turkse woning in Solingen. Tot verbijstering van de Duitse deelnemers aan de protestoptochten tegen extreem-rechts in Solingen gingen Turkse demonstranten elkaar te lijf.

De recente aanslagen kunnen volgens Ahmet Külahci niet los worden gezien van het slepende debat over het al of niet uitwijzen van Koerdische asielzoekers. De federale overheid besloot woensdag dat er geen sprake kan zijn van een algemeen geldend asiel. De aanvragers worden voortaan individueel gecontroleerd.

Ten minste vier van de zestien deelstaten negeren het besluit en willen de circa 40 duizend Turks-Koerdische asielzoekers tot komende zomer gedogen, omdat getwijfeld wordt aan de officiële Turkse toezegging dat de repatrianten niet zullen worden vervolgd.

Külahci: 'Dat is toch geen politiek? Dan geeft Turkije die garantie en dan wordt er hier eindeloos gedebatteerd over de vraag of die wel deugt.'

Hij heeft uitgezocht dat bij het naderen van de uitwijzingsdatum, die al verschillende malen is verschoven, het aantal aanslagen toeneemt. De Duitse overheid maakt volgens hem de fout te denken dat de Turkse regering zich druk maakt over de Koerden. 'Wie terugkeert in Turkije wordt werkloos, want in de Koerdische regio is nauwelijks werk. Wat Ankara betreft mogen de Koerden dus in Duitsland blijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.