Turen naar koffiedrab

Waarzegsters in Roemenië beleven gouden tijden na de teloorgang van het communisme. Tenminste, als zij hun kunsten hebben aangepast aan de nieuwe commerciële cultuur....

TWIJFELS of de nieuwe liefde de ware is? Neem een leeg kopje Turkse koffie mee naar waarzegster Sultana. Die ziet aan de drab of het goed of fout zit. Geplaagd door kwaaltjes waarvoor de doktoren maar geen begrip willen opbrengen? Ga met een glas water naar Ramona, die beschikt over magische krachten. Alleen als het water meteen in haar handen bevriest, is er iets ernstigs aan de hand. Ontwaar je complotten van politieke tegenstanders, maar weet je niet zeker of je dat wel goed ziet? Tovenares Aurelia kan het zo checken. Vier van haar 51 tarotkaarten zijn genoeg.

Jongeren met liefdesverdriet, in de steek gelaten echtgenotes, door Cupido verwaarloosde mannen - ze raadpleegden Aurelia allemaal. Zonder dat zij een woord hoefden te zeggen, zag Aurelia in haar kaarten wat hun probleem was.

Voor gebroken harten heeft Aurelia nog maar weinig tijd. Ze wordt bijna volledig opgeslokt door politici en zakenmannen. En door de tv niet te vergeten. Haar mobiele telefoon piept onophoudelijk in dit Roemeense verkiezingsjaar.

Ze heeft haar vaste rubiek op het commerciële kanaal Tele 7 ABC, en daarnaast wordt ze veel gevraagd voor politieke analyses in talkshows op andere kanalen. 'Wetenschappelijke' analisten mogen dan altijd wat lacherig reageren op haar voorspellingen, als niemand Aurelia serieus zou nemen, zou zij niet steeds worden uitgenodigd.

Dat is typerend voor de waarzeggerij in Roemenië. Slechts een kleine rationale minderheid doet het fenomeen af als onzin. Veruit de meeste Roemenen zijn ervan overtuigd dat de waarzegsters over bijzondere krachten beschikken. Dat bleef na de val van het communisme niet zonder gevolgen. Waarzeggerij werd big business. De beoefenaars werden bekende Roemenen.

Het is bijna moeilijker een interview met Aurelia te krijgen dan met de Roemeense president. De beroemde waarzegster zetelt in een reusachtige rode villa in het noorden van Boekarest. Het paleisje contrasteert met de grauwe flats van de gewone Roemeen. Het steekt helemaal af bij de krotten waarin de meeste leden van de minderheid wonen waartoe Aurelia en haar minder beroemde collega's behoren: de zigeuners of Roma.

Vrijwel alleen zigeunerinnen beoefenen in Oost-Europa de waarzeggerij. Volgens de overlevering brachten zij de kunst mee uit India, toen zij in de middeleeuwen als slaven naar Europa werden vervoerd. Volgens oude legendes ontvangen zij hun visioenen uit een onderaards koninkrijk, dat zich ergens in de buurt van Mongolië moet bevinden.

Lang niet alle zigeunerinnen hebben die visioenen. 'Er zitten een hoop oplichtsters bij', zegt Aurelia bits, het hoofd achterover gooiend op de kolossale witte sofa in de glanzende ontvangstkamer. Ze is soberder gekleed dan op tv, maar draagt wel al haar bekende sieraden: blinkende ringen om bijna alle vingers, gouden armbanden en fonkelende halssnoeren. Zij is niet zomaar een waarzegster, zegt ze. Zij is een vrajitoare, een tovenares. Er bestaat een groot verschil tussen waarzeggerij en magie, legt ze uit. 'Er zijn een heleboel vrouwen die wel een handpalmpje kunnen lezen. Of een beetje koffiedrab kunnen ontleden. Maar mensen vervolgens verder helpen, kunnen er maar weinig. Daarvoor moet je magische gaven hebben.'

Die heb je of die heb je niet. Beter gezegd: die erf je of die erf je niet. Een moeder met magische gaven is geen garantie. In grote zigeunergezinnen wordt de 'toverkracht' op hoogstens twee kinderen overgedragen. Bijna altijd op dochters. Mannen met magische gaven komen zelden voor.

Aurelia kwam er achter dat zij speciale krachten bezat toen ze 7 was. 'Er kwam een slecht lopende man binnen voor mijn grootmoeder, die op dat moment niet in huis was. Plotseling voelde ik me als een thermometer. Het schoot door me heen dat de bron van alle pijn in zijn knie zat en legde mijn hand erop. De man is genezen.'

Haar grote doorbraak volgde een decennium later. Een diep ongelukkige vrouw van in de 30 kwam naar haar toe met de vraag waarom haar droomprins zijn witte paard maar niet van stal wilde halen. 'Ik ontdekte dat zij gebukt ging onder een vloek. Die maakte het haar onmogelijk in de eerste vijftig jaar van haar leven te trouwen. Met al mijn krachten wist ik de betovering te breken. Enkele maanden later was ze getrouwd. Ze bedankte mij daarvoor in alle kranten.'

Tovenares Aurelia kan het niet genoeg benadrukken: zij beoefent witte magie. 'Een groot deel van ons werk bestaat eruit vervloekingen van zwarte magiërs ongedaan te maken.'

Zouden deze boosaardige krachten ook invloed hebben op de Roemeense economie? Midden jaren negentig behandelde Aurelia een wanhopige zakenman. Uiteindelijk besloot ze hem speciale planten mee te geven voor alle hoeken voor zijn kantoor. Iedere dag moest hij ze met een speciaal drankje besprenkelen. En zie daar: na een tijdje begon de zaak te lopen.

De planten en drankjes - inclusief een speciale 'liefdesdrank' - geeft zij pas mee aan het einde van de behandeling. Eerst moet zij precies weten wat er aan de hand is. Dat kan door handlezen of koffiedik kijken, maar het liefst gebruikt Aurelia haar 51 tarotkaarten.

Het oude kaartspel erfde zij van haar grootmoeder toen die op 104-jarige leeftijd stierf. De kracht van haar persoonlijkheid is in de kaarten gaan zitten, zegt de tovenares, het spel uitstrooiend over de sofa. 'Je mag er best naar kijken', lacht ze, 'je begrijpt de speciale betekenis van de kaarten toch niet.' En inderdaad: allerlei middeleeuwse tafereeltjes van ridders met zwaarden, maar geen visioenen.

Als Aurelia weet wat er met een cliënt aan de hand is, begeeft zij zich rond middernacht naar een meertje in de buurt. Daar ontvangen zij en andere waarzegsters boodschappen hoe een persoon te helpen. Een poging van het Roemeense commerciële station Prima-TV het magische gebeuren te filmen, liep uit op een vieze tegenvaller. Er stonden een paar waarzegsters bij het water. Maar verder was er weinig spectaculairs aan. Visioenen laten zich niet filmen.

DE gsm rinkelt voor de zoveelste keer. Aurelia geeft een foto plus poster van haarzelf en raadt aan voor verdere vragen langs te gaan bij haar zus Sultana - die beschikt ook over magische gaven.

Sultana woont even verderop in een witte suikertaart van een villa. 'Al die schurken van politici komen naar ons toe om de verkiezingen te winnen', verklaart zij de omvang van haar spiksplinternieuwe woonstee. Dankzij het succes van haar zus heeft ook zij niet te klagen over belangstelling, al geeft zij toe nog niet over dezelfde magische krachten te beschikken. Wel heeft zij haar eigen Sultana-promotiepakket, dat zij bij het afscheid meegeeft.

Sultana en Aurelia lijken hun succes voor een groot deel te danken te hebben aan de perfecte manier waarop zij hun kunsten hebben aangepast aan de nieuwe commerciële cultuur. Maar lang niet iedereen kon of wilde dat. De meeste waarzegsters leven nog steeds in armoede. Ramona en haar moeder Vitrina wonen met nog minstens vijftien andere familieleden in een donker, zelfgebouwd zigeunerhuis. Overal zoemen insecten. Overal slapen kinderen. Maar of het aan deze duistere sfeer ligt, of aan het feit dat Ramona aan de oogopslag van mensen zegt te kunnen zien wat hun problemen zijn, alles lijkt hier 'echter'.

Waarzegster Ramona gaat gehuld in een lichtgevend blauw gewaad en beschikt over een priemende blik. Om haar kunsten te demonstreren wikkelt ze een glas water in een laken en keert het vervolgens om. Het laken blijft kurkdroog, omdat zij het water 'met een spreuk heeft laten bevriezen', beweert ze. Als het laken na twee minuten volloopt met water zegt ze dat ze de spreuk 'heeft verbroken'.

Voor Ramona is dit een koud kunstje. Geen wonder: zij is de kleindochter van mama Omida, de beroemdste Roemeense waarzegster aller tijden, zegt ze. Op een congres voor tovenaressen in de jaren twintig van de vorige eeuw, verbaasde mama Omida zelfs haar collega's door een glas water voor hun ogen in ijs te laten veranderen.

Water is haar belangrijkste hulpmiddel bij het voorspellen. Voor bepaalde problemen heeft ze speciale attributen nodig. Vrouwen die door hun echtgenoot in de steek zijn gelaten, dienen een kledingsstuk of een ander persoonlijk bezit van de echtbreker mee te nemen. Impotente mannen moeten met olie en een fles wijn komen. 'Dan is het binnen drie dagen over.' Voor vrouwen die niet zwanger kunnen worden, heeft Ramona een speciaal kannetje. Een bevriende vrouw moet daar moedermelk in doen, en die moet worden opgedronken.

Na zulke sessies is zij vaak volkomen uitgeput, vertelt Ramona. Ze geeft zich met al haar krachten. Dagen moet ze bijkomen. Soms behandelt ze mensen samen met haar moeder Vitrina. 'Om dubbele kracht te hebben.' Maar zelfs die dubbele kracht schiet in sommige gevallen tekort. 'Soms is de vervloeking van zwarte magiërs gewoon te sterk.'

Ook de beroemde Aurelia geeft toe dat zij niet iedereen kan helpen. Diabetici, bijvoorbeeld, wijst ze de deur. 'Dat is een ziekte voor doktoren.' Maar soms blijkt ook gewoon liefdesverdriet onoplosbaar. 'Dat is de charme van het vak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden