Tunesische televisie zendt twee avonden lang getuigenissen van marteling en moorden uit

Veertig jaar marteling, moorden en politiegeweld, live op het scherm. Twee avonden lang, donderdag en vrijdag, zendt de Tunesische televisie getuigenissen uit van slachtoffers van de dictatuur en hun familieleden. Voor het eerst krijgt de bevolking een inkijkje in het werk van de Waarheids- en Verzoeningscommissie, die ertoe moet bijdragen dat de democratie wortel schiet in het Noord-Afrikaanse land.

Familieleden van slachtoffers kijken naar live getuigenissen bij de Waarheidscommissie op 17 november 2016.Beeld afp

'Het doel is niet wraak', zei commissievoorzitter Sihem Bensedrine, een voormalige activiste die de repressie aan den lijve heeft ondervonden. 'We moeten deze getuigenissen vastleggen voor de geschiedenis. De Tunesiërs zijn tolerant, maar alleen als ze de waarheid kennen.'

De daders van geweld en onderdrukking, zei Bensedrine, moeten hun verontschuldigingen aanbieden aan de slachtoffers en aan het Tunesische volk. Op welke wijze de slachtoffers genoegdoening krijgen, moet nog worden vastgesteld.

Drie moeders van 'martelaren' van de revolutie waren de eersten die donderdagavond het woord kregen. Hun zonen, wier portretten zij in hun handen droegen, kwamen om door politiekogels tijdens de opstand van januari 2011 tegen het regime van oud-dictator Zine El Abidine Ben Ali.

Twee van de vrouwen noemden de namen van politiemannen die de schoten hadden gelost. Voor een militaire rechtbank kwamen zij er af met lichte straffen. 'We hebben het begrepen: daar hoeven we geen gerechtigheid van te verwachten', zei Fatma, moeder van de omgekomen Anis. 'Wie heeft ons de democratie gegeven? Mijn zoon is gestorven voor de Tunesische vlag.'

Bijzonder is dat niet alleen mensenrechtenschendingen worden onderzocht uit de regeerperiode van Ben Ali (1987-2011), maar ook van diens voorganger Habib Bourguiba, die in 1956 de republiek stichtte en nog altijd groot respect geniet als vader des vaderlands.

Familieleden houden portretten omhoog van slachtoffers die zijn omgekomen tijdens de opstand tegen voormalig dictator Zine El Abidine Ben Ali in 2011.Beeld epa

Seksueel geweld

De Waarheids- en Verzoeningscommissie heeft de afgelopen drie jaar achter gesloten deuren al getuigenissen gehoord van ongeveer 11 duizend mensen. Schriftelijk werden 62 duizend verklaringen ontvangen. Daarvan is bijna een kwart afkomstig van vrouwen. Velen van hen zijn het slachtoffer van verkrachting en andere vormen van seksueel geweld en treden voor het eerst met hun verhaal naar buiten. Tot nu toe bleef dit gevoelige misdrijf grotendeels onder de oppervlakte in het conservatieve moslimland.

De publieke hoorzittingen deze week vinden plaats in Club Elyssa in een buitenwijk van Tunis. De door Tunesiërs vanwege haar extravagante levensstijl alom gehate vroegere presidentsvrouw, Leila Ben Ali, placht hier feesten en recepties te houden.

Onder de toehoorders waren de Tunesische president Beji Caid Essebsi, vakbondsleiders, mensenrechtenactivisten, buitenlandse ambassadeurs en leden van de gematigd islamistische partij Ennahda, onder wie leider Rachid Ghannouchi. Ennahda-leden werden onder de dictatuur stelselmatig vervolgd. Ook onder de getuigen zijn zij en hun nabestaanden goed vertegenwoordigd.

Tunesische president Beji Caid Essebsi was onder de toehoorders.Beeld afp

Sami Brahim, een intellectueel in 1989 werd gearresteerd op verdenking van banden met de islamisten, vertelde hoe hij in de gevangenis stelselmatig werd gemarteld. Sigaretten werden op zijn lichaam uitgedrukt terwijl hij was vastgebonden aan een paal. Op een dag werd hij, na zwaar te zijn mishandeld, met zijn hoofd in een toiletpot geduwd. 'Ik heb me een week niet kunnen bewegen', zei hij.

Volgens de Waarheidscommissie kunnen de publieke hoorzittingen ook een stimulans zijn voor de Tunesische economie. 'Buitenlandse investeerders zullen zien dat Tunesië op weg is naar een rechtsstaat en bezig is een autoritair en corrupt systeem te ontmantelen', zei voorzitter Bensedrine.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden