Tunesië probeert stap te zetten naar democratie

Het gaat nu toch echt gebeuren. Vanmorgen om 10 uur begint in Le Bardo, het monumentale onderkomen in Tunis van de Nationale Assemblee, de 'nationale dialoog' die Tunesië binnen een maand aan een neutrale minister-president, een overgangskabinet, een nieuwe grondwet en een tijdschema voor verkiezingen moet helpen.

AMSTERDAM - Slagen de partijen daarin, dan is de laatste hoop van de Arabische Lente nog niet vervlogen, en zetten de Tunesiërs een nieuwe stap op weg naar democratie. 'Ik voorzie geen problemen', zegt telefonisch vanuit Tunis Atig Sahdi, hoofd van de delegatie die namens de islamistische partij Nahda gaat praten met de seculiere oppositie.


Eind september al beloofde Nahda-premier Ameur Larayedh te zullen plaatsmaken voor een zakenkabinet. Twee maanden van betogingen van links en rechts waren eraan voorafgegaan. Anders dan in Egypte bleef het leger afzijdig. Het was de vakcentrale UGTT die de twee kampen tot een vergelijk dwong. Onder druk van de UGTT is opnieuw een gedetailleerd tijdpad afgesproken. Over precies een week moet een premier zijn aangewezen. Precies twee weken daarna moet een ministersploeg van technocraten zijn samengesteld.


Nog eens een week later liggen - volgens plan - een ontwerpgrondwet en een kieswet klaar. Ook is dan een kiesraad gevormd en een datum geprikt voor parlementsverkiezingen.


Dat is allemaal niet niks. Daarom is 'tijd' een van de twee uitdagingen in de nationale dialoog, zegt parlementariër Mohammed Msaad van Ettakatol, een van de twee seculiere partijen die nu een coalitieregering vormen met het islamistische Nahda.


De andere uitdaging omschrijft hij als 'ego's'. Daarbij gaat het vooral om de overgangspremier. 'De islamisten houden de naam van hun kandidaat tot nu geheim', zegt hij. 'De andere partijen hebben vijf namen genoemd. Allen worden door Nahda afgewezen.'


Alle polarisatie in Tunesië ten spijt zijn de verschillen inhoudelijk niet eens zo groot. Aan de nieuwe grondwet had de Nationale Assemblee (het tijdelijk parlement) al ruim een jaar gesleuteld, toen eind juni een ontwerp werd gepresenteerd, plus een lijst met 22 resterende geschilpunten.


Het brisantste daarvan was artikel 141, dat in een bijzinnetje de islam als 'de religie van de staat' omschreef. Volgens de seculieren een poging van Nahda om via het kattenluikje alsnog de sharia in de grondwet te laten binnensluipen.


Toen op 25 juli de linkse politicus Mohamed Brahmi werd vermoord, was de oppositie het zat. In februari was de linkse partijleider Chokri Belaïd doodgeschoten, en nu dit. De Nahda-regering was niet in staat of zelfs, werd gezegd, niet eens bereid de extremisten te beteugelen. Nahda moest opstappen.


'Gelukkig waren we eind juni zo slim geweest een commissie aan het werk te zetten om stilletjes de laatste 22 geschilpunten op te lossen', zegt Msaad. 'Op 25 juli was de grondwet zo goed als klaar.' De laatste hobbel betreft de verdeling van bevoegdheden tussen de president en de premier. 'Het zal makkelijk worden', voorspelt Sahdi.


Alleen de flanken kunnen de zaak nog bederven. Militante linkse partijtjes als die van de twee vermoorde politici hebben volgens Msaad geen behoefte aan consensus. Zij zijn in staat hun jeugdige aanhang te mobiliseren. Ook de islamisten hebben die 'capaciteit van de straat', zegt hij.


Verder kunnen extremisten spaken in het wiel van de nationale dialoog steken. Hun gewelddadige acties verzieken telkens weer de politieke sfeer en vergroten het wantrouwen tussen seculieren en islamisten. Vóór de moord op Belaïd werd gewerkt aan verbreding van de regeringscoalitie. Vóór de moord op Brahmi werd de ontwerpgrondwet gepresenteerd.


En jawel, toen woensdag dan eindelijk de nationale dialoog zou beginnen, werden in het zuiden van het land zes politieagenten doodgeschoten. Meteen ging in Tunis links de straat op, maar de obstructie duurde slechts kort. Vandaag gaan ze toch echt praten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden