Tuinslak evolueert snel in polder

AMSTERDAM - Tuinslakken die vanaf het vasteland de IJsselmeerpolders bevolkten, zijn in tachtig tot vijftig jaar evolutionair veranderd.


Dat concludeert evolutiebioloog Menno Schilthuizen van Naturalis in Leiden na een studie van 4.500 slakken uit het nieuwe land. De aanpassing aan het leefgebied lijkt het eerste harde bewijs voor een snelle hedendaagse evolutie bij tuinslakken.


Schilthuizen achterhaalde aan de hand van historische luchtfoto's waar en wanneer sinds de drooglegging in de IJsselmeerpolders bos ontstond. Uit oude waarnemingen bleek dat tuinslakken pas na jaren opdoken op het nieuwe land.


De huisjes van tuinslakken laten combinaties van kleur en bandering zien waarvan bekend is dat deze een genetische basis hebben. Huisjes zijn geel, roze of lichtbruin, met een tot vijf donkere banden of geheel ongebandeerd. Bekend is dat gebandeerde gele huisjes in grasland een goede camouflage opleveren tegen slakken-etende zanglijsters.


Schilthuizen verzamelde slakken op twaalf plekken in de IJsselmeerpolders, van de tachtig jaar oude Wieringermeer tot aan zuidelijk Flevoland (1968). Het ligt voor de hand dat lichtgekleurde exemplaren de eerst nog onbeboste polders introkken vanwege het evolutionair voordeel van de lichte huisjes.


Maar de slakken die de bioloog in de bossen aantrof, hadden significant vaker een donker gekleurd huisje. De donkere kleur werd op verschillende manieren bereikt. Soms was de basiskleur roze of bruin, maar het vaakst ontstond dit door verdikte banderingen. Volgens Schilthuizen heeft in slechts tientallen jaren natuurlijke selectie de kleurverschillen opgeleverd. De meest waarschijnlijke selectiekracht achter de waargenomen veranderingen lijkt de betere warmteabsorptie van een donker huisje in schaduwrijk koel bos.


Populatiegeneticus Kuke Bijlsma in Groningen spreekt van een 'prima artikel. Maar als niet alleen de lichte varianten de nieuwe populaties stichtten, ondermijnt dat de geschatte evolutiesnelheid.' Schilthuizen wil daar met verdere moleculaire studies uitsluitsel over krijgen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.