Tsunami kondigt zich aan

Van onze verslaggever Michael Persson

De oorzaak: een onderzeese aardbeving.

Het gevolg: metershoge golven.

Juist omdat daar soms uren tussen zitten, kan de schade in theorie worden beperkt. Als die tijd maar doelmatig wordt gebruikt.

Helaas gebeurt dat alleen in de Amerikaanse gebieden in en rond de Stille Oceaan. Daar is sinds 1948 een systeem in werking, dat kustbewoners waarschuwt voor een naderende vloedgolf.

Aanleiding was de tsunami, die in 1946 Hawaii had getroffen.

De golven, die waren veroorzaakt door een aardbeving voor de kust van Alaska (met een kracht van 7,1 op de schaal van Richter), kwamen tot bijna twintig meter hoog op de hellingen van de eilanden terecht. Er vielen 159 slachtoffers, onder wie veel schoolkinderen, die nieuwsgierig het strand op waren gelopen toen de zee zich teruggetrok, vóór de aankomst van de eerste golftop.

Het was niet de eerste ramp. Hawaii wordt omringd door de Stille Oceaan, en die is op zijn beurt omgeven door tientallen vulkanen en tegen zijn eigen bodem botsende aardschollen. Allemaal dreigende bronnen van tsunami's.

Sindsdien treedt na elke aardbeving in het gebied, met een kracht groter dan 7,0 op de schaal van Richter, het Pacific Tsunami Warning System in werking. Boeien in de oceaan, die centimetershoge afwijkingen van de normale zeespiegelhoogte kunnen ontdekken, laten vervolgens weten of er na de beving inderdaad ook gevaarlijke golven zijn ontstaan.

Zo ja, dan wordt in de bedreigde gebieden alarm geslagen. Kustgebieden worden geëvacueerd, en schepen varen naar open zee, waar ze van de golven nauwelijks last hebben.

Sinds het systeem in 1948 in werking trad zijn er twintig waarschuwingen afgegeven. Twee bevingen die krachtiger waren dan die van zondag bij Sumatra (bij het Russische Kamtsjatka, in november 1952, en voor de kust vanAlaska, in februari 1965) veroorzaakten weliswaar hoge vloedgolven, maar die maakten geen slachtoffers.

Het alarmeringssysteem werkt alleen als er genoeg tijd is tussen de aardbeving en de vloedgolf. Na een beving voor de kust van Papoea Nieuw-Guinea vielen in 1998 vijfduizend slachtoffers.

Maar in Azië had een waarschuwingssysteem duizenden levens kunnen redden, zeggen Amerikaanse specialisten op het gebied van aardbevingen. Geen van de landen die gisteren werden getroffen door tsunami's heeft een dergelijk systeem.

Volgens een woordvoerder van het Nationale Informatiecentrum voor Aardbevingen in Washington hadden veel mensen naar hoger gelegen gebieden kunnen vluchten als ze waren gewaarschuwd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden