Tsjizjov als een pijl uit de boog

Hoeveel er in organisatorisch opzicht ook valt af te dingen op het toernooi om het WK 2000 dat vorig weekeinde van start is gegaan - je moet als rechtgeaarde dammer wel een hart van steen hebben wil je de ontwikkelingen in Moskou geheel aan je voorbij laten gaan....

Al was het alleen maar omdat er een wisseling-van-de-wacht staat aan te komen. Want zoveel is na de eerste week wel zeker: Alexander Schwarzman zal zijn wereldtitel, in 1998 veroverd in een zinderende tweekamp tegen zijn voorganger Tsjizjov, nìet prolongeren. De Moskoviet staat na zeven partijen nog steeds op een score van vijftig procent (hij won van de Curaçaoënaar Koster maar verloor sensationeel van de Mongoliër Erdenebileg) en kijkt tegen een achterstand van liefst 5(!!) punten op Tsjizjov aan.

Daarmee is meteen de naam genoemd van dìe speler die wel heel nadrukkelijk zijn kandidatuur voor de hoogste titel gesteld heeft. Alexeï Tsjizjov, die in zijn glansrijke loopbaan al acht maal eerder wereldkampioen was, stoof in Moskou met 11 uit 6, gevolgd door een consoliderende remise tegen Schwarzman, ongekend furieus uit de startblokken. Daarbij maakte Tsjizjov grote indruk met overwinningen op kanonnen als Kalmakov, Georgiev en Gantwarg.

Niet dat nu al vast zou staan dat Tsjizjov het toernooi gaat winnen - dat zou ook weer schromelijk overdreven zijn. Tenslotte zijn er, op het moment dat ik deze regels schrijf, nog tien ronden te gaan, en Tsjizjovs voorsprong op Valneris, de winnaar van het WK 1994, bedraagt 'slechts' 2 punten. Bovendien moet Tsjizjov ook rekening houden met Clerc en Boezjinski, die zich beiden op 3 punten afstand van de koploper bevinden. Maar dat Schwarzman èn Boezjinski èn Clerc èn Valneris èn Tsjizjov stuk voor stuk nog zal achterhalen - dat lijkt volstrekt uitgesloten, temeer daar hij de nummers 1 en 2 al heeft ontmoet. In die zin is er dus al een belangrijke beslissing gevallen!

Ik schreef zo-even dat Tsjizjov vooral veel indruk maakte met zijn overwinningen op een drietal topspelers uit de voormalige Sovjet-Unie. Indrukwekkend is het inderdaad wanneer je, zonder er de desbetreffende partijnotaties bij te krijgen, de kale uitslagen voor het eerst op Teletekst ziet staan: Kalmakov - Tsjizjov 0-2, Tsjizjov - Georgiev 2-0, Tsjizjov - Gantwarg 2-0. Die bewondering voor de door Tsjizjov geleverde (top)prestaties sloeg bij mij echter om in een gevoel van teleurstelling toen ik de partijen van de eerste vier ronden onder ogen kreeg.

Dat wil zeggen: tot een oordeel over zijn partij tegen Gantwarg, die in de vijfde ronde gespeeld werd, ben ik niet gerechtigd; naar verluidt zou Tsjizjov daarin juist wèl geëxcelleerd hebben. Maar Tsjizjovs spel in de eerste vier ronden maakte allerminst een verpletterende indruk. Zo kwam de winst op Erdenebileg op weinig overtuigende wijze tot stand. En tegen Kalmakov en Georgiev (de laatste ging alle remise-varianten uit de weg tot hij verloren stond) was Tsjizjov zelfs ronduit fortuinlijk.

Maar oordeelt u zelf.

Zie diagram

Zo stond het na 32 zetten in de partij Erdenebileg - Tsjizjov uit de openingsronde. Het verloop luidde:

33.28-22! 17x28 34.33x22 8-12 35.39-33!

De rechtvaardiging van wits 33ste zet. Zwart moet nu iets bijzonders ondernemen.

35...23-29 36.32-28 10-15 37.37-32(?)

Veel beter is 37.31-27! Op 37...14-20 (desondanks zwarts beste optie) kan wit dan met 38.27-21!, 39.28-23 en 40.30x17 naar een gunstig eindspel afwikkelen.

37...26x37 38.42x31 14-20! 39.30-25 13-18(!!) 40.25x34 18x36 41.28-22(!) 9-13 42.32-27 15-20 43.50-44 13-19 44.33-29 24x42 45.48x37 20-24 46.34-30?

De witspeler, die in deze fase met tijdnood te kampen zal hebben gehad, deinst terug voor de gevolgen van 46.44-39 19-23 (47.34-30/22-18? 16-21! +). In werkelijkheid echter had hij na 46.44-39! 19-23 zowel met 47.35-30! 24x35 48.22-18 12-17 49.18x29 als met 47.39-33! 23-28 48.22-18 28x30 49.18x7 remise kunnen maken.

46...24-29! 47.30-25 19-24!!

Plotseling staat zwart - en dat mag toch verrassend heten - zeer gewonnen!

48.44-39 3-9 49.39-34 29x40 50.35x44 24-29!

Met als pointe 51.44-39 9-14! met een soort vijfvoudige oppositie!

51.44-40 29-33 52.40-34 33-38 53.25-20 38-43 54.34-30 43-48

Wit geeft het op.

Dit was - naar mijn smaak - op afstand Tsjizjovs beste partij uit de beginfase van het toernooi. Op de bliksemzege die hij op de tweede speeldag ten koste van Kalmakov boekte (dezelfde speler - zie de rubriek van vorige week - die in de Nederlandse clubcompetitie bijna van Harm Wiersma won), viel (nog) veel meer af te dingen.

Kalmakov-Tsjizjov

(WK 2000)

1.32-28 20-25 2.37-32 14-20 3.41-37 10-14 4.31-27 5-10 5.46-41 19-23 6.28x19 14x23 7.33-28 9-14 8.28x19 14x23 9.39-33 10-14 10.44-39 13-19 11.50-44 17-21 12.33-28 21-26 13.39-33 11-17 14.44-39 17-22 15.28x17 12x21 16.33-28 4-9 17.38-33 8-13 18.42-38 7-11 19.36-31 11-17 20.41-36 17-22 21.28x17 21x12

Met 22.33-28 2-8 23.47-42 kan wit nu een stelling op het bord brengen die zich via een andere zettenreeks (zoals 12.36-31 21-26 13.41-36 8-13 14.33-28 2-8 15.38-33 12-17 16.42-38 17-22 17.28x17 11x22 18.47-42 4-9 19.33-28 22x33 20.39x28 7-12 21.44-39 q.e.d.) in talloze partijen heeft voorgedaan en waarin volgens de huidige inzichten vooral voor zwart weinig te halen valt. Kalmakov stelt de bezetting van 28 nog even uit, maar dat maakt geen wezenlijk verschil:

22.47-42 2-8 23.49-44 1-7 24.33-28 23-29 25.34x23 18x29 26.27-21

In Van Aalten - Van der Kooij, NK 1992, werd hier vervolgd met 26.39-33 7-11 27.33x24 20x29 28.43-39 14-20 29.48-43 9-14 30.39-34 19-24 en 31...24-30 enz.

Het pleit voor Tsjizjovs strijdlust (in deze partij althans; tegen Georgiev leek hij opmerkelijk genoeg uitsluitend op een puntendeling uit) dat hij nu met schijf 16 neemt. Maar het is zeer de vraag of de tekstzet, zeker gevolgd door het opspelen van schijf 6, objectief bezien wel door de beugel kan.

26...16x27 27.31x22 6-11 28.32-27! 12-18 29.37-31! 26x37 30.42x31 8-12 31.39-34?

De eerste van een tweetal merkwaardige fouten. Na 31.31-26! had wit voortreffelijk gestaan. Een enkele spelgang ter illustratie: 31...11-16 32.38-32! 7-11 33.26-21! (of ook eerst 33.39-34) 33...19-24 34.36-31 25-30 35.43-38! (om de remise-combinatie 35.31-26? 13-19!! 36.22x4 29-34 37.40x29 24x31 38.35x13 16x40 39.26x37 11-17 40.45x34 14-19 41.13x24 20x40 = uit de stand te halen) 35...14-19 36.31-26 en wit krijgt, evenals in diverse andere varianten, een machtige aanval tegen zwarts verzwakte rechter vleugel.

31...19-24(!) 32.34x23 18x29 33.27-21 14-19 34.31-26??

Zonder dat hij in werkelijke tijdnood verkeert, begaat Kalmakov hier een dubbele fout. Want anders dan op de vorige zet, toen de gevolgen van 33...12-17 enz. nog hoogst onduidelijk waren, zou de damzet 34...12-17! 35.21x1 9-14 36.1x34 24-30 37.35x24 19x50 nu huizenhoog gewonnen zijn: 38.38-33 faalt immers op 38...13-18! en 39...14-19 +.

Maar de tekstzet kent nog een tweede weerlegging:

34...12-18!

Ook dit is goed voor de winst: op 35.21-17 18x27 36.17x6 komt zwart via 36...7-11!, 37...29-34 en 38...24x11 een volle schijf vóór bij superieure positie. Wit gaf het derhalve op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden