Tsjechovs mooiste toneelstuk knapt niet op van malle fratsen

Hoe dek je de tafel in Tsjechovs Drie Zusters als in het eerste bedrijf de verjaardag van het jongste zusje Irina wordt gevierd?...

Actrice Sien Eggers, die zes rollen speelt en dus ook de huishoudster, drapeert een wit tafellaken op de vloer, laat daarop een stel borden stuk vallen en kiepert ten slotte een zinken emmer vol bestek over de vloer uit.

Hier wordt dus niet alleen Drie Zusters gespeeld, maar ook een statement gegeven: dames en heren, dit stuk mag dan weliswaar gaan over het grote onvervulde verlangen dat wij allemaal kennen, maar wij willen dat juist niet tonen. En daarom gooien we dat servies gewoon lekker stuk.

En daarom wordt het eerste bedrijf door Damiaan De Schrijver, een van de godfathers van STAN, voortdurend van commentaar voorzien. Hij speelt Andrej, de wat sneue broer van de zusters. Terwijl de meisjes door de tekst razen, plaatst hij 'grappige' terzijdes - over Tsjechov, over diens melancholie en de gebruikelijke speelstijl, over sommige personages ('Lesbisch gezwets!').

De rest van de avond speelt hij gewoon zijn rol, zonder enkel commentaar. Over het hoe en waarom van deze keuze wordt verder niets duidelijk. Wel dat het stuk er in een kleine twee uur doorgejast dient te worden. Het toneel is veranderd in een rommelzolder waar alle attributen opgestapeld liggen (kinderwagen, samovar, bromtol) en waar vooral veel kleding aanwezig is.

Want dat is ook al zo'n gimmick in deze Drie Zusters, dat ze zich voortdurend aan-, uit- en omkleden. De acteurs vertonen zich in de meest buitenissige creaties: van een zwerverslook tot clowneske kostuums. Tussen al die fratsen wordt het ene hart na het andere gebroken, gaat de ene illusie na de andere in rook op.

Intussen geloof je er werkelijk niets van. Je zit te kijken naar een soort STAN en Koe-show met soms irritant ironisch acteren. Jolente De Keersmaeker spant de kroon; zij is Masja, de zuster die met een treurig soort depressie kampt. De Keersmaeker speelt haar als een halve gare, met giecheltjes, gekke sprongetjes en telkens maar betekenisvol naar het publiek kijken: ik speel dit wel, maar ik ben het niet. Zo'n actrice die naast haar personage gaat staan en met al haar ironie de kern daarvan onderuit haalt.

Gelukkig zijn anderen geloofwaardiger in hun rolopvatting, zoals Peter Seynaeve als de lethargische baron, en Natali Broods als een levendige Irina. Sien Eggers laat zich in al haar bijrollen van haar beste kant zien, ware het niet dat enkel voor de doorwrochte Tsjechov-kenner duidelijk is wie of wat ze speelt.

Het grote probleem met deze voorsteling is de volstrekte inwisselbaarheid ervan. Het gaat hier om de vormgrappen van de betrokken makers, om hun commentaar, om hun geestigheden. Maar ze hadden net zo goed de verzamelde avonturen van Pippi Langkous kunnen spelen, of de hoogtepunten uit het Oude Testament.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden