Tsjechië brengt EU weer in onrustig vaarwater

‘Geen zorgen! Niets aan de hand!’ Dat was de geruststellende boodschap van de Europese Commissie nadat de regering van de Tsjechische premier Mirek Topolanek eerder deze week ten val was gebracht....

Het ziet ernaar uit dat Topolanek voorlopig nog wel zal blijven zitten, mogelijk zelfs tot het eind van het Tsjechische voorzitterschap van de EU, dat eind juni afloopt. Het is ook niet voor het eerst dat een regering halverwege het voorzitterschap van de Europese Unie valt. Het overkwam Frankrijk in 1990, de Deense regering in 1993 en Italië in 1996, zonder dat het al te veel brokken opleverde. ‘Regeringen wisselen elkaar af, dat is normaal in een democratie’, stelde Commissievoorzitter José Manuel Barroso gelaten vast.

Ironisch genoeg slaagden de Tsjechen er deze week juist in een paar slepende Europese dossiers vrijwel af te ronden, zoals over de splitsing van energiebedrijven. ‘Kennelijk valt het allemaal nog wel mee’, constateert een diplomaat. Volgens hem blijft de werkelijke schade meestal beperkt doordat het ambtenarenapparaat dat aan het voorzitterschap werkt, gewoon doordraait.

Dat neemt niet weg dat de politieke nederlaag van Topolanek de EU heel slecht uitkomt. Eind volgende week arriveert de Amerikaanse president Barack Obama voor een top met de EU in Praag. In Brussel was men toch al niet zo ingenomen met het idee dat Obama daar ook zou worden onthaald door de eurosceptische Tsjechische president Vaclav Klaus, maar nu wordt dat nog pijnlijker omdat Klaus de winnaar en Topolanek de verliezer van het binnenlandse politieke gevecht is.

Wat Brussel vooral dwars zit, is dat het lot van Topolanek nu in handen ligt van Klaus, die er geen geheim van maakt dat hij vindt dat de premier een veel te pro-Europese koers vaart.

Bovendien vraagt men zich in Brussel nu af wat er van het Verdrag van Lissabon zal komen, dat nog moet worden goedgekeurd door de Tsjechische senaat. ‘Ik kan me niet voorstellen dat tien miljoen Tsjechen zich tegen de (resterende) 490 miljoen EU-burgers zullen keren’, zei parlementsvoorzitter Hans-Gert Pöttering.

Toch is de kans dat het Verdrag van Lissabon door de Tsjechische senaat komt flink afgenomen, erkent ook vicepremier Alexandr Vondra. Verwacht wordt dat Klaus er alles aan zal doen om ervoor te zorgen dat de stemming in ieder geval voorlopig wordt uitgesteld.

Voor de voorstanders van het verdrag is dat vooruitzicht een nachtmerrie. Allereerst vrezen zij dat het klimaat nog ongunstiger zal worden als de eurosceptische partijen bij de Europese verkiezingen in juni veel terrein winnen. Bovendien is het de bedoeling dat de Ieren in oktober nog eens over het verdrag gaan stemmen. ‘Als het dan in Tsjechië nog vastzit, wordt het voor de Ieren veel minder riskant om tegen te stemmen. Dan zijn ze niet de enig boosdoener’, zegt een Commissiemedewerker.

Topolanek schoot zichzelf deze week nog in de voet door daags na zijn nederlaag in Praag in het Europees Parlement ongebruikelijk fel uit te halen naar president Obama. De Tsjechische EU-voorzitter leverde felle kritiek op de kostbare economische herstelplannen van de regering-Obama. Volgens hem vormen die de ‘weg naar de hel’.

Vicepremier Vondra probeerde de schade te herstellen door te zeggen dat de vertaling niet helemaal correct was, maar bij de Commissie werd ietwat geprikkeld gereageerd op de uitbarsting van Topolanek. ‘Dit hebben we nu net niet nodig vlak voor de top van de G20 in Londen’, aldus een medewerker van Barroso. Of het geen problemen zou opleveren met de Amerikanen? ‘Ach, het is natuurlijk de Tsjechische premier en niet de EU die sprak. En wat stelt Tsjechië nu eigenlijk voor?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden