Tsjang-boem

Een tentoonstelling in het Catharijneconvent in Utrecht. Op het affiche een donkere, boze Jezuskop, genre: zweetdoek van Veronica, dunnetjes overgedaan door Marlene Dumas....

Jezus is boos.

Daar moesten we dus op af.

Ah, eindelijk de volle laag weer eens, ha ja, zalen vol boze Jezussen, daar verkneukelden we ons erg op. Maar de enige boze Jezus die je er tegen het lijf liep was die van Marlene Dumas. We voelden ons weer eens zeer bedrogen, ongeveer zoals vroeger in de kerk. Wat dat betreft was het meteen weer een religieuze ervaring van de verkeerde soort.

Ondertitel van de tentoonstelling is: Het beeld van Christus in de hedendaagse kunst. Tja, dat was dus weer een religieuze ervaring: kom op, zeg, al die clichés! Veel bloedrood, zwart, verbrand hout, laatste avondmalen, kruisigingen - en van je Jezus stierf op Golgotha, wiede-wiede-wied tsjang-boem!

Zo titelde Alain Teister ooit een toneelstuk. Nee, natuurlijk is het nooit opgevoerd, want met zo'n titel vraag je dus wel om moeilijkheden. Er hangt een crucifixje van hem, waarop hij Jezus voorzien heeft van zijn eigen ringbaard: protest tegen een katholieke opvoeding. Een machteloos protest van het soort waarin meer exposanten zijn blijven steken, ach, wat wil je ook met al die Brabantse geboorteplaatsen achter de namen van die kunstenaars.

Paul Klemann is de enige die er een oprecht soort woede in weet te leggen. Niet Jezus' woede, welnee, de zijne. Hij legt Jezus aan het kruis in een volle treincoupé, waarin niemand acht slaat op de gekruisigde. In een andere tekening legt hij het kruis op de grond en hij tekent er zichzelf op, terwijl hij naar de televisie ligt te kijken. Ja, zo ondermijn je die heilige beeldentaal, zet je die naar je hand. Die cartoons van Paul Klemann bevielen me in elk geval een stuk beter dan het Christuskind van Rob Scholte, dat alleen nog maar een grijns is naar de Kerstkaartenindustrie. Klemann vecht iets uit, wil echt kwetsen.

De armoe van de beeldentaal van het Christendom, dat is wat je vooral ingepeperd wordt. Het kruis is het logo van de kerk en daar gaat het dus vooral over (wiede-wiede-wied), Jezus is blijkbaar uitsluitend nog bekend als degene die het menselijk lijden op zicht heeft genomen (tsjang-boem). Wat de goede man verder nog op zijn conto heeft, althans volgens die ontzettend anti-semitische Mattheus en de andere ook zeer onbetrouwbare evangelisten, daar weten de kunstenaars niets van en het heeft er alle schijn van dat het hen ook helemaal niets interesseert. Nee, leed, daar valt in te zwelgen!

Zo hangt er van Charlotte Mutsaers een mooie Piëta: Jezus' moeder treurend over het lijk van haar zoon. Haar voorbeelden zie je in de andere ruimten van het Catherijneconvent en daar raak je pas echt ondersteboven van wat kunstenaars vermochten met Bijbelse gegevens. Jezus was niet alleen treurnis, kruisiging en Laatste Avondmaal. Welnee, hij komt per slot ook voor in de Witz waarin hij na dat Laatste Avondmaal zei: apart afrekenen, heren!

Martin Schouten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden